Derleme

Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon

Cilt: 6 Sayı: 2 26 Ağustos 2025
PDF İndir

Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon

Öz

Nörodejeneratif hastalıklar, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıkan, sinir sistemi yapılarında ilerleyici dejenerasyon ile karakterize edilen klinik tablolardır. Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı ve Multipl Skleroz gibi hastalıklar, nöronal kayıplarla ilişkili olup, özellikle bellek, dikkat ve yürütücü işlevlerde belirgin bozulmalara yol açmaktadır. Bilişsel rehabilitasyon, nörodejeneratif hastalıklarda bilişsel işlevleri desteklemek ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlığı artırmak amacıyla uygulanan farmakolojik olmayan bir müdahale stratejisidir. Geleneksel yöntemlere ek olarak bilgisayar destekli bilişsel rehabilitasyon yazılımları, bireyselleştirilmiş eğitim programları sunarak nöroplastisiteyi artırmakta ve uzun vadeli bilişsel iyileşmelere katkı sağlamaktadır. Bu derlemenin amacı, nörodejeneratif hastalıkların neden olduğu bilişsel bozuklukları incelemek ve bu bozuklukların yönetiminde kullanılan bilişsel rehabilitasyon yaklaşımlarını değerlendirmektir. RehaCom, HeadApp ve BrainHQ gibi dijital platformlar, dikkat, hafıza ve yürütücü işlevler üzerinde olumlu etkiler sağlarken, teknolojik gelişmelerin rehabilitasyon süreçlerine entegrasyonu, terapi etkinliğini artırmaktadır. Ancak, bilişsel rehabilitasyonun uzun vadeli etkilerinin daha iyi anlaşılabilmesi için büyük ölçekli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Albert, M. S. (2011). Changes in cognition. Neurobiology of Aging, 32(SUPPL. 1), S58–S63. https://doi.org/10.1016/j.neurobiolaging.2011.09.010
  2. Amatya, B., Galea, M. P., Kesselring, J., & Khan, F. (2015). Effectiveness of telerehabilitation interventions in persons with multiple sclerosis: A systematic review. Multiple Sclerosis and Related Disorders, 4(4), 358–369. https://doi.org/10.1016/j.msard.2015.06.011
  3. Angelucci, F., Peppe, A., Carlesimo, G. A., Serafini, F., Zabberoni, S., Barban, F., Shofany, J., Caltagirone, C., & Costa, A. (2015). A pilot study on the effect of cognitive training on BDNF serum levels in individuals with Parkinson’s disease. Frontiers in Human Neuroscience, 9(130), 1-11. https://doi.org/10.3389/fnhum.2015.00130
  4. Arian Darestani, A., Naeeni Davarani, M., Hassani-Abharian, P., Zarrindast, M. R., & Nasehi, M. (2020). The therapeutic effect of treatment with RehaCom software on verbal performance in patients with multiple sclerosis. Journal of Clinical Neuroscience, 72, 93–97. https://doi.org/10.1016/j.jocn.2020.01.007
  5. Ball, K., Berch, D. B., Helmers, K. F., Jobe, J. B., Leveck, M. D., Marsiske, M., Morris, J. N., Rebok, G. W., Smith, D. M., Tennstedt, S. L., Unverzagt, F. W., & Willis, S. L. (2002). Effects of Cognitive Training Interventions With Older Adults: A Randomized Controlled Trial. JAMA, 288(18), 2271–2281. https://doi:10.1001/jama.288.18.2271
  6. Brehmer, Y., Westerberg, H., Bellander, M., Fürth, D., Karlsson, S., & Bäckman, L. (2009). Working memory plasticity modulated by dopamine transporter genotype. Neuroscience Letters, 467(2), 117–120. https://doi.org/10.1016/j.neulet.2009.10.018
  7. Breijyeh, Z., Karaman, R., Muñoz-Torrero, D., & Dembinski, R. (2020). Comprehensive Review on Alzheimer’s Disease: Causes and Treatment. Molecules 2020, Vol. 25, Page 5789, 25(24), 5789. https://doi.org/10.3390/molecules25245789
  8. Brissart, H., Leroy, M., Morele, E., Baumann, C., Spitz, E., & Debouverie, M. (2013). Cognitive rehabilitation in Multiple sclerosis. Neurocase, 19(6), 553–565. https://doi.org/10.1080/13554794.2012.701644

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

24 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

26 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

12 Mart 2025

Kabul Tarihi

17 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Şeflek, Z., Saygılı Düzova, Ü., Karpuz, S., & Duran, T. (2025). Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2), 359-376. https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1655977
AMA
1.Şeflek Z, Saygılı Düzova Ü, Karpuz S, Duran T. Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon. KTOKUSB-D. 2025;6(2):359-376. doi:10.59244/ktokusbd.1655977
Chicago
Şeflek, Zühal, Ülkü Saygılı Düzova, Savaş Karpuz, ve Tuğçe Duran. 2025. “Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon”. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 6 (2): 359-76. https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1655977.
EndNote
Şeflek Z, Saygılı Düzova Ü, Karpuz S, Duran T (01 Ağustos 2025) Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 6 2 359–376.
IEEE
[1]Z. Şeflek, Ü. Saygılı Düzova, S. Karpuz, ve T. Duran, “Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon”, KTOKUSB-D, c. 6, sy 2, ss. 359–376, Ağu. 2025, doi: 10.59244/ktokusbd.1655977.
ISNAD
Şeflek, Zühal - Saygılı Düzova, Ülkü - Karpuz, Savaş - Duran, Tuğçe. “Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon”. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 6/2 (01 Ağustos 2025): 359-376. https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1655977.
JAMA
1.Şeflek Z, Saygılı Düzova Ü, Karpuz S, Duran T. Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon. KTOKUSB-D. 2025;6:359–376.
MLA
Şeflek, Zühal, vd. “Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon”. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 6, sy 2, Ağustos 2025, ss. 359-76, doi:10.59244/ktokusbd.1655977.
Vancouver
1.Zühal Şeflek, Ülkü Saygılı Düzova, Savaş Karpuz, Tuğçe Duran. Nörodejeneratif hastalıklarda bilgisayar tabanlı bilişsel rehabilitasyon. KTOKUSB-D. 01 Ağustos 2025;6(2):359-76. doi:10.59244/ktokusbd.1655977