Geriatrik Rehabilitasyon Alanında Lisansüstü Tezlerin Nicel Analizi: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Anahtar Kelime Temelli Çalışma

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 286 - 295, 26.08.2025

Hüseyin Gerdan , Elif Önder , Mahmut Yaran

https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1733346

Öz

Amaç: Geriatrik rehabilitasyon yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artıran ve birçok disiplinin bir arada çalışmasını gerektiren ve yaşlanan Türkiye nüfusuyla da önemi her geçen gün artan önemli, kompleks ve multidispliner bir sağlık uygulamasıdır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada Türkiye’de geriatrik rehabilitasyon alanında yayımlanmış lisansüstü tezlerin nicel içerik analizini ve fizyoterapi ile rehabilitasyon konulu tezlerin anahtar kelime analizini yaparak alandaki araştırma eğilimlerini ortaya koymaktır. Bu amaçla Türkiye’de Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 1 Haziran 2025 tarihine kadar yayımlanmış 445 lisansüstü tez, belirlenen kriterler doğrultusunda taranmış ve içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda tezlerin yayınlandığı üniversite dağılımı, fizyoterapi ve rehabilitasyon konulu anahtar kelime kullanımları ve yıllara göre trendleri analiz edilmiştir. Bulgular: Analizler, geriatrik rehabilitasyon alanındaki tezlerin büyük çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde hazırlandığını ve Hacettepe Üniversitesi başta olmak üzere belirli üniversitelerde yoğunlaştığını göstermiştir. Yapılan anahtar kelime analizi sonucunda en sık kullanılan anahtar kelimeler “yaşlı”, “denge”, “egzersiz” ve “düşme” olarak belirlenmiştir. Yıllara göre yayınlanan tez sayılarının incelenmesi sonucu geriatrik rehabilitasyon konulu tezlerin son yıllarda anlamlı bir artış gösterdiği gözlemlenmiştir. Sonuç: Türkiye’de geriatrik rehabilitasyon alanında yapılan lisansüstü tezler, özellikle dengeyi geliştirme, düşme riskini azaltma ve egzersiz temelli yaklaşımlara odaklanmaktadır. Tezlerin büyük çoğunluğunun fizyoterapi ve rehabilitasyon alanında olması, bu disiplinin geriatrik bireylerin sağlığındaki önemini göstermektedir. Bu çalışma, alandaki araştırma eğilimlerinin anlaşılması ve gelecekteki çalışmalara yön verilmesi açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Geriatri , Rehabilitasyon araştırmaları , Yaşlı , Akademik tez , Veritabanı

Etik Beyan

Bu çalışma, YÖK Tez Ulusal Tez Merkezi'nde (YÖKTez) kamuya açık olarak yayımlanan tezlerin bibliyometrik analizine dayanmaktadır. Çalışmada insan katılımcılar veya hayvanlar üzerinde deneysel uygulama yapılmadığı için etik kurul onayı gerekmemektedir. Araştırmada kişisel veri kullanılmamış, yalnızca açık erişimli veriler analiz edilmiştir.

Kaynakça

• Aksoy B. (2022). Yaşlı bireylerin ağız ve diş sağlığı hizmetlerine yönelik tedavi ihtiyaçları ile maliyet yükleri: hastane bilgi yönetim sistemi kapsamında bir araştırma. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul).
• Ambrose A.F, Paul G, Hausdorff J.M. (2013). Risk factors for falls among older adults: a review of the literature. Maturitas. May, 75(1), 51–61. https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2013.02.009
• Arıkan G. (2020). Yaşlı bireylerin ekonomik ve sosyal sorunlarına ilişkin politikalar belirleme. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Strat Araştırma Derg. 6(2), 260–74.
• Budak F, Korkmaz Ş. (2020). Covid-19 pandemi sürecine yönelik genel bir değerlendirme: türkiye örneği. Sos Araştırmalar ve Yönetim Derg. May 17,1(1), 62–79. https://doi.org/10.35375/sayod.738657
• de Groot A.J., Wattel E.M., van Balen R., Hertogh C.M.P.M, van der Wouden J.C. (2025). Referral to geriatric rehabilitation in the netherlands, an exploratory study of patient characteristics. Rehabil Nurs. May 1, 50(2). https://doi.org/10.1097/RNJ.0000000000000489
• Doornebosch, A.J., Achterberg, W.P. & Smaling, H.J. (2025). Interprofessional collaboration during multidisciplinary team meetings in geriatric rehabilitation: an observational study. BMC Geriatr 25, 213. https://doi.org/10.1186/s12877-025-05870-4
• Ercan Şahin N, S Üzar, Özçetin Y. (2020). Huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin yaşam doyumu ve umutsuzluk düzeyi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilim Derg, Aug 26; 13(2), 167–76. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.674370.
• Granacher U, Muehlbauer T, Gruber M. (2012). A qualitative review of balance and strength performance in healthy older adults: ımpact for testing and training. J Aging Res. Jan 1, 2012(1), 708905. https://doi.org/10.1155/2012/708905.
• Güllü Y.S. (2024). Geriatrik rehabilitasyon alanında yapılmış olan çalışmaların mevcut durumunun belirlenmesi ve gerontolojik bakış açısıyla incelenmesi üzerine bir araştırma. Gelişim üniversitesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul).
• Güneş Gencer Y, İpek L, Kara D, Uzun F, Yaprak Çetin S, vd. (2021). Türkiye’de yaşlılarda düşme ve denge ile ilgili yapılmış çalışmaların incelenmesi. Yaşlı Sorunları Araştırma Derg. Dec 30, 14(2), 70–83. https://doi.org/10.46414/yasad.1035803
• Küçük U, Karadeniz H. (2021). Yaşlanmaya bağlı bireylerde görülen fizyolojik, ruhsal, sosyal değişiklikler ve korunmaya yönelik önlemler. Yaşlı Sorunları Araştırma Derg 14(2), 96–103.
• Verstraeten L.M.G., van Wijngaarden J.P, Pacifico J, Reijnierse E.M, Meskers C.G.M, Maier A.B. (2021). Association between malnutrition and stages of sarcopenia in geriatric rehabilitation inpatients: resort. Clin Nutr. Jun;40(6), 4090–96. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2021.02.007
• Wang H, Shi J, Shi S, Bo R, Zhang X, Hu Y. (2022). Bibliometric analysis on the progress of chronic heart failure. Curr Probl Cardiol. Sep 1, 47(9), 101213. https://doi.org/10.1016/j.cpcardiol.2022.101213.