PARAMEDİK ÖĞRENCİLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 3, 490 - 505, 31.12.2025

Başak Ağca , Hüseyin Bekir Yıldız

https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1803216

Öz

Amaç: Bu çalışmada paramedik öğrencilerinin iş sağlığı güvenliği konusundaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı desen yürütülen bu çalışma, KTO Karatay Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi ve Necmettin Erbakan Üniversitesi’nde öğrenim gören 301 İlk ve Acil Yardım Bölümü öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Yarı-yapılandırılmış olarak hazırlanan 51 maddelik anket formu ile toplanan verilerin analizi SPSS 20.0 programıyla gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Elde edilen bulgulara göre öğrencilerin bilgi düzeyleri arasında cinsiyete, sınıf düzeyine, eğitim alınan bölümü seçme şekline, yaşa göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. Üniversitelere ve başarı düzeylerine göre ise anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ölçek alt boyutları arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Bu çalışmada üniversiteler arasında bilgi düzeyi farklılıkları olsa da eğitimli öğrencilerin bilgi düzeylerinin daha yüksek olduğu, öğrencilerde akademik başarı düzeylerinin, iş sağlığı ve güvenliği farkındalıklarında anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. İşverenlerin çalışan güvenliği ile ilgili yasal yükümlülükleri yerine getirerek daha güvenilir hale geleceği sonucuna varılmıştır, iş kazaları ve meslek hastalıkları ciddi sonuçlar doğurabilmektedir ve bu nedenle iş sağlığı ve güvenliğine gereken önemin verilmesi gerektiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Bilgi düzeyi , İş kazası , İş sağlığı ve güvenliği , Paramedik , Sağlık

Etik Beyan

Bu çalışmada kullanılan veriler KTO Karatay Üniversitesi Rektörlüğü İnsan Araştırmaları Etik Kurulu'nun 02.02.2022 tarih ve 26656 sayılı onayı ile izin alınarak toplanmıştır.

MEASURING OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY KNOWLEDGE LEVELS IN PARAMEDIC STUDENTS

Öz

Objective: Finding out how much paramedic students knew about workplace health and safety was the goal of this study.
Materials and Methods: 301 First and Emergency Aid students from KTO Karatay University, Selçuk University, and Necmettin Erbakan University participated in this cross-sectional, descriptive study. SPSS 20.0 was used to analyze data obtained from a 51-item semi-structured questionnaire.
Results: According to the findings, no significant differences were found between students' knowledge levels based on gender, grade level, department selection, or age. Significant differences were found based on university and achievement levels. Furthermore, a positive and significant relationship was found between the scale's subscales.
Conclusion: This study found that, while knowledge levels vary among universities, educated students have higher levels of knowledge, and that students' academic achievement has a significant impact on their awareness of occupational health and safety. It concluded that employers will become more reliable by fulfilling their legal obligations regarding employee safety. Workplace accidents and occupational illnesses can have serious consequences, and therefore, occupational health and safety must be given due importance.

Anahtar Kelimeler

Knowledge level , Work accident , Occupational health and safety , Paramedic , Health.

Etik Beyan

The data used in this study was collected with permission from the KTO Karatay University Rectorate Human Research Ethics Committee, dated 02.02.2022 and numbered 26656.

Kaynakça

• Akkaya, M. A. (2017). Bilgi merkezlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin önemi ve uygulanabilirliğine ilişkin bir durum değerlendirmesi. Türk Kütüphaneciliği, 31(4), 501–519. https://doi.org/10.24146/tkd.2017.23
• Bahcecik, N., & Ozturk, H. (2009). The occupational safety and health in hospitals from the point of nurses. Collegium Antropologicum, 33(4), 1205–1214.
• Bandura, A., & Walters, R. H. (1977). Social learning theory (Vol. 1, pp. 141-154). Englewood Cliffs, NJ: Prentice hall. Bhardwaj, M., Arteta, M., Batmunkh, T., Leonardo, L. B., Caraballo, Y., Carvalho, D., … Radon, K. (2015). Attitude of medical students towards occupational safety and health: A multi-national study. The International Journal of Occupational and Environmental Medicine, 6(1), 7. https://doi.org/10.15171/ijoem.2015.488
• Bilir, N. (2014). İş sağlığı ve güvenliği. Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
• Çavuş, Ö. H. (2015). 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu kapsamında ofis işyerlerinde risk değerlendirmesi. Çalışma İlişkileri Dergisi, 6(2), 1-14.
• Demir, F., & Yolcu, S. (2024). Hemşirelik ve ebelik öğrencilerinin iş sağlığı ve güvenliği hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 11(3), 475–485. https://doi.org/10.54304/SHYD.2024.70707
• Euronews. (2021). Türkiye, Avrupa’da İşçi Ölümlerinin En Fazla Yaşandığı Ülke. Erişim Tarihi: 20.02.2025. URL: https://tr.euronews.com/2021/04/29/turkiye-ve-avrupa-da-is-kazalar-en-fazla-isciolumlerinin-yasandigi-ulke-turkiye
• Eyi, S., & Eyi, İ. (2020). Nursing students’ occupational health and safety problems in surgical clinical practice. SAGE Open, 10(1), 1–26. https://doi.org/10.1177/2158244020901801
• Fjeldheim, C. B., Nöthling, J., Pretorius, K., Basson, M., Ganasen, K., Heneke, R., … Seedat, S. (2014). Trauma exposure, posttraumatic stress disorder and the effect of explanatory variables in paramedic trainees. BMC Emergency Medicine, 14(1), 1–7. https://doi.org/10.1186/1471-227X-14-11
• Forastieri, V. (2014). Improving health in the workplace: ILO’s framework for action. Geneva: International Labour Organization (ILO).
• Güneş, H. (2019). Acil yardım ambulanslarında iş sağlığı ve güvenliği. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Aydım Üniversitesi.
• Hakyemez, F., Demir, B., Özkalp, H., & Özkalp, B. (2018). Paramedik öğrencilerinin çalışan güvenliği konusundaki görüşlerinin incelenmesi. Hastane Öncesi Dergisi, 3(2), 91–102.
• Hughes, P., & Ferrett, E. (2010). Introduction to international health and safety at work. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780080966373
• ILO. (2021). Safety and health at work. Erişim Tarihi: 20.02.2025. URL: http://www.ilo.org/global/topics/safety-and health-at-work/lang--en/index.htm
• Jennings, K. (2017). Emotional labour in paramedic practice: Student awareness of professional demands. Journal of Paramedic Practice, 9(7), 288–294. https://doi.org/10.12968/jpar.2017.9.7.288
• Knowles, M. S. (1980). From pedagogy to andragogy. Religious Education, 75(4), 202–211. https://pdfs.semanticscholar.org/8948/296248bbf58415cbd21b36a3e4b37b9c08b1.pdf
• Launiala, A. (2009). How much can a KAP survey tell us about people’s knowledge, attitudes and practices? Some observations from medical anthropology research on malaria in pregnancy in Malawi. Anthropology Matters, 11(1), 1–23. https://doi.org/10.22582/am.v11i1.31
• Öztürk, H., Babacan, E., & Anahar, E. Ö. (2012). Hastanede çalışan sağlık personelinin iş güvenliği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(4), 252-268.
• Pickett, K. H. S. (2010). The internal auditing handbook. John Wiley & Sons.
• Reason, J. (2016). Managing the risks of organizational accidents. Routledge.
• Ridley, J. R., & Channing, J. (Eds.). (2008). Safety at work. Routledge.
• International Labour Office. (2014). Health at work: A vision for sustainable prevention: XX World Congress on Safety and Health at Work, Global Forum for Prevention, 24–27 August 2014, Frankfurt, Germany.
• Author.Samovia, J. (2021). Facts On Safety At Work. International Labor Office (ILO), 2.
• Samovia, J. (2021). Facts on safety at work. International Labour Office.
• Samur, M., & Intepeler, S. S. (2017). Factors influencing nurses’ perceptions of occupational safety. Archives of Environmental & Occupational Health, 72(1), 45–52. https://doi.org/10.1080/19338244.2016.1156045
• Sterud, T., Ekeberg, Ø., & Hem, E. (2006). Health status in the ambulance services: A systematic review. BMC Health Services Research, 6(1), 1–10. https://doi.org/10.1186/1472-6963-6-82
• Tüzüner, V., & Özaslan, B. (2011). Hastanelerde iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının değerlendirilmesine yönelik bir araştırma. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 40(2), 138-154.
• World Health Organization. (2022). Caring for those who care: guide for the development and implementation of occupational health and safety programmes for health workers. World Health Organization.
• World Health Organization. (2022). WHO guidelines on mental health at work. World Health Organization. Yaşar, M. E., & Aydemir, İ. (2023). İş sağlığı ve güvenliği farkındalığına etki eden faktörlerin belirlenmesi: Sağlık çalışanları üzerine bir uygulama. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(3), 213–230. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1251532
• Yılmaz, Y. D. (2015). Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği teftişlerinin istatistiksel açıdan değerlendirilmesi. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 17(2), 76–91. https://doi.org/10.4026/1303-2860.2015.0277.x