Hemşirelerin Maneviyatları ile Merhamet Yorgunlukları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Amaç: Bu çalışma hemşirelerin maneviyat düzeyleri ile merhamet yorgunluğu arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı-ilişki arayıcı tipteki bu araştırma, 02.05.2025- 01.08.2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma, bir eğitim ve araştırma hastanesinde görev yapan 211 hemşirenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler hemşireleri tanıtıcı bilgi formu, Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği ve Çalışan Maneviyatı Ölçeği kullanılarak yüz yüze toplanmıştır. Bulgular: Hemşirelerin Çalışan Maneviyatı Ölçeği toplam puan ortalaması 87.35±14.15, Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği toplam puan ortalaması ise 57.99±22.32 olarak saptanmıştır. Erkek hemşirelerin kadın hemşirelere göre maneviyat düzeylerinin anlamlı olarak yüksek olduğu belirlenmiştir (p= .030). Ayrıca mesleğini sevmeyen (p= .001), mesleğini bırakmayı düşünen veya bu konuda kararsız (p= .001) olan hemşirelerin merhamet yorgunluğu düzeylerinin daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Çalışan Maneviyatı Ölçeği ve Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği toplam puanları arasında herhangi bir ilişki saptanmamıştır (p= .945; r= .00). Sonuç: Maneviyat ile merhamet yorgunluğu arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Mesleğini sevmeyen, mesleğini bırakmayı düşünen veya bu konuda kararsız olan hemşirelerde merhamet yorgunluğu daha yüksek gözlenmiştir. Bu doğrultuda, mesleğini sevmeyen veya mesleği bırakmayı düşünen hemşireler için destek ve yönlendirme programları geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Hemşireler
• Maneviyat
• Merhamet yorgunluğu
• Mesleki Tükenmişlik

The Examination of the Relationship Between Nurses' Spirituality and Compassion Fatigue

Öz

Objective: This study was conducted to determine the relationship between nurses' spirituality levels and compassion fatigue. Materials and Methods: This descriptive- correlational study was conducted between May 2, 2025, and August 1, 2025. The study was conducted with the participation of 211 nurses working in a training and research hospital. Data were collected face-to-face using a nurse identification form, the Compassion Fatigue Short Scale, and the Employee Spirituality Scale. Results: Nurses' mean total score on the Employee Spirituality Scale was 87.35±14.15, while the mean total score on the Compassion Fatigue Short Scale was 57.99±22.32. Male nurses were found to have significantly higher spirituality levels than female nurses (p= .030). Furthermore, nurses who did not enjoy their profession (p = .001), who were considering leaving their profession, or who were undecided about it (p = .001) were observed to have higher levels of compassion fatigue. No relationship was found between the total scores of the Employee Spirituality Scale and the Compassion Fatigue Short Scale (p= .945; r= .00). Conclusion: No significant relationship was found between spirituality and compassion fatigue. Higher levels of compassion fatigue were observed in nurses who disliked their profession, were considering leaving their profession, or were undecided about it. In line with this, it is recommended that support and guidance programmes are developed for nurses who are dissatisfied with their profession or considering leaving it.

Anahtar Kelimeler

• Burnout
• Professional
• Compassion fatigue
• Nurses
• Spirituality

Kaynakça

1. Adams, R. E., Boscarino, J. A., & Figley, C. R. (2006). Compassion fatigue and psychological distress among social workers: a validation study. The American Journal of Orthopsychiatry, 76(1), 103–108. https://doi.org/10.1037/0002-9432.76.1.103 Adanır, A., & Özden, D. (2024). Onkoloji palyatif bakım kliniklerinde çalışan hemşirelerin merhamet yorgunluğu, merhamet memnuniyeti ve stresle başa çıkma tarzlarının değerlendirilmesi. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 7(2), 185-197. https://doi.org/10.54189/hbd.1368470
2. Aktaş, B., Karakulak, A., Yıldırım, J. G., & Yılmaz, M. (2025). Hemşirelerde merhamet yorgunluğu ve tükenmişlik düzeyi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 10(3), 453-458. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1608422
3. Apak, H. (2025). Adaptation of the Employee Spirituality Scale into Turkish: A study on healthcare workers. Spiritual Psychology and Counseling, 10(1), 7-17. https://doi.org/10.37898/spiritualpc.1407910
4. Ariapooran, S., & Abdolmaleki, B. (2023). Compassion fatigue in nurses: The role of spiritual well-being, emotion regulation and time perspective. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research, 28(2), 150–154. https://doi.org/10.4103/ijnmr.ijnmr_293_21
5. Arslan, S. & Avcı, S. (2024). Hemşirelikte maneviyat ve manevi bakım. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(1), 182-193. https://doi.org/10.51123/jgehes.2024.121
6. Bakan, A. B., Kılıç, D., Aslan, G., & Uçar, F. (2020). Onkoloji birimleri ve yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerde etik duyarlılık ve merhamet yorgunluğu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(1), 20-29. https://izlik.org/JA57KC56RX
7. Baysal, E., Demirkol, H., Erol, A., Kaçmaz, E. D., Duka, B., Agolli, B., Stievano, A., & Notarnicola, I. (2024). Nurses' perceptions of spirituality and spiritual care and ınfluencing factors in Türkiye, Italy, and Albania: A multicultural study. Healthcare, 12(14), 1-15. https://doi.org/10.3390/healthcare12141391
8. Cao, X., & Chen, L. (2021). The impact of resilience on turnover intention in dialysis nurses: The mediating effects of work engagement and compassion fatigue. Japan Journal of Nursing Science, e12414. https://doi.org/10.1111/jjns.12414

9. Chu L. C. (2021). The influence of compassion fatigue on job performance and organizational citizenship behaviors: The moderating effect of person-job fit. Journal of Nursing Scholarship, 53(4), 500–510. https://doi.org/10.1111/jnu.12644
10. Coetzee, S. K., & Klopper, H. C. (2010). Compassion fatigue within nursing practice: a concept analysis. Nursing & Health Sciences, 12(2), 235–243. https://doi.org/10.1111/j.1442-2018.2010.00526.x
11. Cohen, J. (1992). A power primer. Psychological Bulletin, 112(1), 155-159. https://doi.org/10.1037/0033-2909.112.1.155 Çınarlı, T. (2023). Merhamet yorgunluğu (Z. Koç, Ed.). Hemşirelik Bakımı ve Profesyonellikle ile İlişkili Kavramlar. Ankara, Nobel Akademik Yayıncılık.
12. De Diego-Cordero, R., Iglesias-Romo, M., Badanta, B., Lucchetti, G., & Vega-Escaño, J. (2022). Burnout and spirituality among nurses: A scoping review. Explore (N.Y.), 18(5), 612–620. https://doi.org/10.1016/j.explore.2021.08.001
13. Dikmen, Y., & Aydın, Y. (2016). Hemşirelerde merhamet yorgunluğu: Ne? Nasıl? Ne yapmalı?. Journal of Human Rhythm, 2(1).
14. Dinç, S., & Ekinci, M. (2019). Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenirliği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11(1), 192-202. https://doi.org/10.18863/pgy.590616
15. Dündar, M., & Aslan, H. (2022). Association between nurses' spirituality and frequency of spiritual therapeutic care in Turkey. Journal of Religion and Health, 61(3), 1922–1935. https://doi.org/10.1007/s10943-022-01499-4
16. Fadıloğlu, Ç., & Ateş, M. (2017). Palyatif bakımda çok boyutlu hasta değerlendirmesi (Y. Yıldırım, Ç. Fadıloğlu, Ed.). Palyatif Bakım Semptom Yönetimi ve Yaşam Sonu Bakım. Ankara, Nobel Tıp Kitapevleri.
17. Figley C. R. (2002). Compassion fatigue: psychotherapists' chronic lack of self care. Journal of Clinical Psychology, 58(11), 1433–1441. https://doi.org/10.1002/jclp.10090
18. Harris, C., & Griffin, M. T. (2015). Nursing on empty: Compassion fatigue signs, symptoms, and system interventions. Journal of Christian Nursing, 32(2), 80–87. https://doi.org/10.1097/CNJ.0000000000000155
19. Karabuga Yakar, H., Oguz, S., Bulut, B., Kapusuz, C., Abi, P., & Yavuz, R. (2023). Compassion fatigue in nurses caring for chronic diseases. International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 29(1), 109–114. https://doi.org/10.1080/10803548.2021.2025314
20. Karaca, T., & Aydin Ozkan, S. (2025). Moral sensitivity, spiritual care perception, and compassion fatigue of nurses caring for earthquake victims. International Nursing Review, 72(2), e13066. https://doi.org/10.1111/inr.13066 Kim, H. S., & Yeom, H. A. (2018). The association between spiritual well-being and burnout in intensive care unit nurses: A descriptive study. Intensive & Critical Care Nursing, 46, 92–97. https://doi.org/10.1016/j.iccn.2017.11.005
21. Koç, Z. (2023). Spiritüalite (Z. Koç, Ed.). Hemşirelik Bakımı ve Profesyonellikle ile İlişkili Kavramlar. Ankara, Nobel Akademik Yayıncılık.
22. Korkut Bayındır, S., & Biçer, S. (2019). Holistik hemşirelik bakımı. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(1), 25–29.
23. Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
24. Labrague, L. J., McEnroe-Petitte, D. M., Achaso, R. H., Jr, Cachero, G. S., & Mohammad, M. R. (2016). Filipino nurses' spirituality and provision of spiritual nursing care. Clinical Nursing Research, 25(6), 607–625. https://doi.org/10.1177/1054773815590966
25. Murphy, J. M., Chin, E. D., Westlake, C. A., Asselin, M., & Brisbois, M. D. (2021). Pediatric hematology/oncology nurse spirituality, stress, coping, spiritual well-being, and intent to leave: A mixed-method study. Journal of Pediatric Oncology Nursing, 38(6), 349–363. https://doi.org/10.1177/10434542211011061
26. Noor, A. M., Suryana, D., Kamarudin, E. M. E., Naidu, N. B. M., Kamsani, S. R., & Govindasamy, P. (2025). Compassion fatigue in helping professions: a scoping literature review. BMC Psychology, 13(1), 349. https://doi.org/10.1186/s40359-024-01869-5
27. Pehlivan, T., & Güner, P. (2018). Merhamet yorgunluğu: Bilinenler, bilinmeyenler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9(2), 129-134. https://doi.org/10.14744/phd.2017.25582
28. Peters E. (2018). Compassion fatigue in nursing: A concept analysis. Nursing Forum, 53(4), 466–480. https://doi.org/10.1111/nuf.12274
29. Polat, H., Turan, G. B., & Tan, M. (2020). Determination of the relationship of the spiritual orientation of nurses with compassion fatigue, burnout, and compassion satisfaction. Perspectives in Psychiatric Care, 56(4), 920–925. https://doi.org/10.1111/ppc.12513
30. Subih, M., Salem, H., & Al Omari, D. (2023). Evaluation of compassion fatigue and compassion satisfaction among emergency nurses in Jordan: A cross-sectional study. International Emergency Nursing, 66, 101232. https://doi.org/10.1016/j.ienj.2022.101232
31. Tural Büyük, E., & Baltacı, N. (2021). The relationship between the compassion of nurses and their levels of job satisfaction. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 13(1), 36–43. https://doi.org/10.5336/nurses.2020-76334
32. Wnuk, M. (2022). The Employee Spirituality Scale as a measure of employees’ spirituality. Religions, 13 (1). https://doi.org/10.3390/rel13010072
33. Xie, W., Chen, L., Feng, F., Okoli, C. T. C., Tang, P., Zeng, L., Jin, M., Zhang, Y., & Wang, J. (2021). The prevalence of compassion satisfaction and compassion fatigue among nurses: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Nursing Studies, 120, 103973. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2021.103973
34. Yildirim, J. G., & Ertem, M. (2022). Professional quality of life and perceptions of spirituality and spiritual care among nurses: Relationship and affecting factors. Perspectives in Psychiatric Care, 58(2), 438–447. https://doi.org/10.1111/ppc.12794
35. Zhai, S., Liu, Q., Dai, C., Lu, Y., Zhang, H., Liu, J., & Chen, C. (2025). Compassion fatigue, psychological resilience, moral sensitivity, and humanistic caring ability in clinical nurses: a structural equation model. BMC Nursing, 24, 776. https://doi.org/10.1186/s12912-025-03351-y
36. Zhang, Y. Y., Zhang, C., Han, X. R., Li, W., & Wang, Y. L. (2018). Determinants of compassion satisfaction, compassion fatigue and burn out in nursing: A correlative meta-analysis. Medicine, 97(26), e11086. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000011086