Covid-19 Sürecinde Üniversite Öğrencilerinde Sosyal Medya Bağımlılığı ve Manevi Kaynaklar

Öz

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin Covid-19 korkusu, sosyal medya bağımlılığı ve manevi kaynaklar arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmaya, 355’i (%56.7) kadın, 271’i (%43.3) erkek olmak üzere toplam 626 üniversite öğrencisi katılmıştır. Çalışmada Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği, Koronavirüs (Covid-19) Korkusu Ölçeği ve Manevi Kaynaklar Ölçekleri ile sosyo-demografik bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma verileri web tabanlı anket sistemi kullanılarak toplanmıştır. Ölçeklerden elde edilen verilerin istatistiksel analizi için SPSS 20.0 bilgisayar programı kullanılmıştır. Çıkarımsal istatistikler için öncelikle verilerin normal dağılıp dağılmadığını tespit etmek amacıyla Kolmogorov-Smirnov testi ve Skewness-Kurtosis değerleri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre normal dağılıma sahip olduğu ve çıkarımsal istatistikler için parametrik analizlerin kullanılmasının uygun olduğu belirlenmiştir. Parametrik testlerden bağımsız örneklem T-Testi ve tek yönlü varyans analizi-Anova kullanılmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişki Pearson korelasyon ile test edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre üniversite öğrencilerinin Covid-19 korkularının cinsiyet ve Covid-19 sürecinde günlük olarak sosyal medya platformlarını kullanma oranındaki artış durumuna göre farklılaştığı belirlenmiştir. Üniversite öğrencilerinin manevi kaynaklarının yaşa, cinsiyete, sosyal medya hesabı kullanma durumuna göre farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılıkları ve Covid-19 korkuları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki, insancıl maneviyatları ile pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Medya Bağımlılığı
• Manevi Kaynaklar
• Covid-19

Social Media Addiction and Sources of Spirituality Among University Students During the COVID-19

Öz

The aim of this study is to investigate the correlation between the fear of Covid-19, social media addiction, and sources of spirituality among university students. A total of 626 university students, 355 (56.7%) being female and 271 (43.3%) male, participated in the study. The Bergen Social Media Addiction Scale (BSMAS), the Fear of COVID-19 Scale (FCV-19S) and the Trait Sources of Spirituality Scale (TSSS), along with a socio-demographic information form, were used in the study. The data were collected using a web-based survey system. SPSS 20.0 statistics program was used for the statistical analysis of the data obtained from the scales. The Kolmogorov-Smirnov test and Skewness-Kurtosis values were examined to determine whether the data were normally distributed for inferential statistics. The results revealed that the data were normally distributed and that parametric analyses were appropriate for inferential statistics. Of parametric tests, independent sample t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used. The relationship between dependent and independent variables was tested using Pearson correlation. Findings of the research revealed that the fear of COVID-19 among university students differs based on gender and the increase in the daily use of social media platforms during the COVID-19. The sources of spirituality of university students were also found to differ based on age, gender, and social media use. Additionally, a positive and significant correlation was found between university students' social media addiction and their fear of COVID-19, as well as a positive and significant relationship with their humanitarian spirituality.

Anahtar Kelimeler

• Social Media Addiction
• Sources of Spirituality
• COVID-19

Kaynakça

1. Ağırtaş, A., & Güler, Ç. (2020). Sosyal medya kullanan üniversite öğrencilerinin internet bağımlılığı ve sosyal kaygı durumlarının değerlendirilmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 76-89.
2. Ahorsu, D. K., Lin, C.-Y., Imani, V., Saffari, M., Griffiths, M. D., & Pakpour, A. H. (2020). The fear of COVID-19 scale: development and initial validation. International journal of mental health and addiction, 1-9. bozkurt
3. Andreassen, C. S., Pallesen, S., & Griffiths, M. D. (2017). The relationship between addictive use of social media, narcissism, and self-esteem: Findings from a large national survey. Addictive behaviors, 64, 287-293. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2016.03.006
4. Atay Tekin, Ü., Dinçer, N. N., Yarkac Ucan, F., & Öncü, E. (2020). COVID-19 pandemi sürecinde diş hekimliği uzmanlık öğrencilerinin korku ve anksiyete düzeylerinin değerlendirilmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Diş Hekimliği Dergisi, 2(3), 86-93.
5. Atlı, F., Buğa, A., Taleh, M., & Atlı Yıldırım, A. (2021). Türkiye’de üniversite öğrenimi gören öğrencilerin öz-anlayışları ile sosyal medya bağımlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 59-77.
6. Babaarslan, D. (2021). İnternet bağımlılığı ve Covid 19 pandemi süreci arasındaki ilişkinin incelenmesi İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü].
7. Bărcăcianu, D., and Goga, M. (2019). “Relation Between Internet And Spirituality At Romanian Students”. In E. Soare and C. Langa (Eds.). Education Facing Contemporary World Issues, Future Academy, 989-995
8. Bakioğlu, F., Korkmaz, O., & Ercan, H. (2021). Fear of COVID-19 and positivity: Mediating role of intolerance of uncertainty, depression, anxiety, and stress. International journal of mental health and addiction, 19, 2369-2382. https://doi.org/https://doi.org/10.1007/s11469-020-00331-y

9. Bilgilier, H. A. S. (2018). Sosyal medya kullanımı ile sosyal medya bağımlılık düzeylerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma: Ege Üniversitesi örneği. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 351-369. https://doi.org/https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.420632
10. Burger, J. M. (2006) Kişilik. çev. İnan Deniz Erguvan Sarıoğlu. İstanbul: Kaknüs Yayınları.
11. Bonelli, R., Dew, R. E., Koenig, H. G., Rosmarin, D. H., & Vasegh, S. (2012). Religious and spiritual factors in depression: review and integration of the research. Depression research and treatment, 2012. https://doi.org/https://doi.org/10.1155/2012/962860
12. Boztilki, M., & Ardıç, E. (2017). Maneviyat ve sağlık. Journal of Academic Research in Nursing, 3(1), 39-45.
13. Bulut, İ., & Koç, A. (2022). COVID-19 ve İnanç İlişkisi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi. https://doi.org/https://doi.org/10.33415/daad.1027706
14. Carey, L. B., Koenig, H. G., Hill, T., Drummond, D., Gabbay, E., Cohen, J., Aiken, C., & Carey, J. R. (2024). Spirituality, Mental Health, and COVID-19. Journal of Religion & Health, 63(1), 1–5. https://doi.org/10.1007/s10943-024-02000-z
15. Ciotti, M., Ciccozzi, M., Terrinoni, A., Jiang, W.-C., Wang, C.-B., & Bernardini, S. (2020). The COVID-19 pandemic. Critical reviews in clinical laboratory sciences, 57(6), 365-388. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/10408363.2020.1783198
16. Çakmak, Z. (2021). Ergenlerde maneviyat, sosyal medya bağımlılığı ve değerler arasındaki ilişkiler İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi].
17. Çetintaş, İ., Dirik, F. Z., İlhan, E., & Kostak Akgün, M. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinin Maneviyat ve Manevi Bakım İle İlgili Algıları. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1), 38-46.
18. Demir, Y., & Kumcağız, H. (2019). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 9(52), 23-42.
19. Demirci, İ. (2019). Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması, depresyon ve anksiyete belirtileriyle ilişkisinin değerlendirilmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20, 15-22.
20. Ekşi, H., Çelimli, Ç., Sevim, E., & Ekşi, F. (2019). Manevi Kaynaklar Ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirlik çalışması. In V. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metin Kitapçığı (Vol. 21, pp. 759-767).
21. Elkins, D. N., Hedstrom, L. J., Hughes, L. L., Leaf, J. A., & Saunders, C. (1988). Toward a humanistic-phenomenological spirituality: Definition, description, and measurement. Journal of humanistic Psychology, 28(4), 5-18. https://doi.org/https://doi.org/10.1177/00221678882840
22. Fardin, M. A. (2020). COVID-19 epidemic and spirituality: a review of the benefits of religion in times of crisis. Jundishapur Journal of Chronic Disease Care, 9(2). https://doi.org/https://doi.org/10.5812/jjcdc.104260.
23. Göktaş, A., & Varlı, M. (2023). Psychosocial health and activities during the COVID-19 pandemic. Work(Preprint), 1-12.
24. Güler Özgür, E., Veysikarani, D., & Keskin, D. (2019). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı üzerine bir araştırma. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 1-13.
25. Gündogan, S. (2021). The mediator role of the fear of COVID-19 in the relationship between psychological resilience and life satisfaction. Current Psychology, 40(12), 6291-6299.
26. Hacikelesoglu, H. (2021). A Research on The Relationship Between Social Media Disorder, Religiosity and Moral Disengagement In Adolescents. Dinbilimleri Akademik Arastirma Dergisi-Journal of Academic Research in Religious Sciences. https://doi.org/https://doi.org/10.33415/daad.954334
27. Hashemi, S. G. S., Hosseinnezhad, S., Dini, S., Griffiths, M. D., Lin, C.-Y., & Pakpour, A. H. (2020). The mediating effect of the cyberchondria and anxiety sensitivity in the association between problematic internet use, metacognition beliefs, and fear of COVID-19 among Iranian online population. Heliyon, 6(10).
28. Hill, P. C., & Pargament, K. I. (2008). Advances in the conceptualization and measurement of religion and spirituality: Implications for physical and mental health research. https://doi.org/https://doi.org/10.1037/1941-1022.S.1.3
29. Huang, F., Ding, H., Liu, Z., Wu, P., Zhu, M., Li, A., & Zhu, T. (2020). How fear and collectivism influence public’s preventive intention towards COVID-19 infection: a study based on big data from the social media. BMC Public Health, 20(1), 1-9.
30. Karasar, N. (2009). Bilimsel arastirma yontemi: Kavramlar-ilkeler-teknikler.
31. Karslı, N. (2019). Gençlerde internet bağımlılığı ve dindarlık ilişkisi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi(46), 225-260.
32. Kasapoğlu, F. (2020). COVID-19 Salgını Sürecinde Kaygı ile Maneviyat, Psikolojik Sağlamlık ve Belirsizliğe Tahammülsüzlük Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Electronic Turkish Studies, 15(4).
33. Köse, A., & Ayten, A. (2015). Din Psikolojisi. Timaş Yayınevi.
34. Liu, H., Liu, W., Yoganathan, V., & Osburg, V.-S. (2021). COVID-19 information overload and generation Z's social media discontinuance intention during the pandemic lockdown. Technological forecasting and social change, 166, 120600.
35. Nadeem, M., Buzdar, M. A., Shakir, M., & Naseer, S. (2019). “The Association Between Muslim Religiosity and Internet Addiction Among Young Adult College Students”. Journal of Religion and Health, 58(6): 1953-1960.
36. Özdemir, Z. (2019). Üniversite Öğrencilerinde Sosyal Medya Bağımlılığı. Beykoz Akademi Dergisi, 7(2), 91-105.
37. Paksoy, H. M. (2020). COVID-19 Pandemisi İle Oluşan Korku Ve Davranışlara İnancın Etkisi Üzerine Bir Araştırma: Türkiye Örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 135-155.
38. Peteet, J. R. (2020). COVID-19 anxiety. Journal of religion and health, 59(5), 2203-2204.
39. Piedmont, R. L. (1999). Does spirituality represent the sixth factor of personality? Spiritual transcendence and the five‐factor model. Journal of personality, 67(6), 985-1013. https://doi.org/https://doi.org/10.1111/1467-6494.00080
40. Rathakrishnan, B., Singh, S. S. B., Yahaya, A., Kamaluddin, M. R., & Aziz, S. F. A. (2022). The relationship among spirituality, fear, and mental health on COVID-19 among adults: an exploratory research. Frontiers in psychology, 12, 815332. https://doi.org/https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.815332
41. Sandage, S. J., & Harden, M. G. (2011). Relational spirituality, differentiation of self, and virtue as predictors of intercultural development. Mental Health, Religion & Culture, 14(8), 819-838. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/13674676.2010.527932
42. Sayan, Y. E. (2021). Türkiye’de Yüksek Din Öğretimi Kurumları Adına Sosyal Medya Kullanımı ve Fakültelerin Sosyal Medya Stratejilerinin İncelenmesi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 21(1), 415-449. https://doi.org/https://doi.org/10.33415/daad.820746
43. Şahin, E., Türk, F., & Hamamcı, Z. (2022). COVID-19 pandemi sürecinde depresyon, anksiyete ve stres ile başa çıkma tutumlarının sosyal medya bağımlılığıyla ilişkisi. Erciyes İletişim Dergisi, 9(1), 165-186. https://doi.org/https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1001102
44. T.C Sağlık Bakanlığı. (2022). COVID-19 Nedir? https://covid19.saglik.gov.tr/TR-66300/covid-19-nedir-.html#:~:text=Yeni%20Koronavir%C3%BCs%20Hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20(COVID%2D19,2020'de%20tan%C4%B1mlanan%20bir%20vir%C3%BCst%C3%BCr.
45. Treem, J. W., Dailey, S. L., Pierce, C. S., & Biffl, D. (2016). What we are talking about when we talk about social media: A framework for study. Sociology Compass, 10(9), 768-784.
46. Tunç, E. (2021). COVID-19 pandemi döneminde öğretmenlerin manevi kaynakları ve mental iyi oluşları. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi (4), 75-96.
47. Westbrook, C. J., Davis, D. E., McElroy, S. E., Brubaker, K., Choe, E., Karaga, S., Dooley, M., O'Bryant, B. L., Van Tongeren, D. R., & Hook, J. (2018). Trait sources of spirituality scale: Assessing trait spirituality more inclusively. Measurement and evaluation in counseling and development, 51(2), 125-138.
48. Wood, M., Center, H. and Parenteau, S. C. (2016). “Social Media Addiction And Psychological Adjustment: Religiosity And Spirituality İn The Age Of Social Media”. Mental Health, Religion & Culture, 19(9): 972-983.
49. Worthington Jr, E. L. (2012). Progress in physics and psychological science affects the psychology of religion and spirituality. The Oxford handbook of psychology and spirituality, 47-62.
50. Yildirim, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Vol. 446).