Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi

Helin Öğütçü Zeman; Hande Çelikay Söyler; Ayşe Ender Altıntoprak

doi:10.35365/ctjpp.19.1.03

Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, madde kullandığı tespit edilmiş ve tedavi sürecinde olan bireylerin olumsuz otomatik düşüncelerini ve öğrenilmiş çaresizlik örüntülerini incelemektir. Çalışmanın örneklemi, Ege Üniversitesi Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü Madde Bağımlılığı Polikliniği’nde Denetimli Serbestlik yasası kapsamında tedavisi sürdürülen 212 erkek, 8 kadın (220) katılımcıdan oluşmaktadır ve her bir katılımcının toksikolojik idrar analizlerinde en az bir yasadışı madde saptanmıştır. Katılımcı grubunun yaş ortalaması 28±8.97 olup, %78.3’ünün gelir düzeyi 0-2000 TL aralığında, %58.6’sı bekar, %68.2’si en az ortaokul mezunu, %74.8’i çalışmaktadır. Tüm katılımcılara demografik form verildikten sonra madde kullanım geçmişi öğrenilmiş, ardında da Otomatik Düşünceler Ölçeği (ODÖ) ve Öğrenişmiş Çaresizlik Ölçeği (ÖÇÖ) uygulanmıştır. Kokain deneyimi olan katılımcılarla, kokain deneyimi olmayan katılımcıların olumsuz otomatik düşünce toplam puanları arasında anlamlı farklılaşma elde edilmiştir. Buna ek olarak, araştırma sonucunda Olumsuz Otomatik Düşüncelerin alt boyutları ile madde türü ve kullanımı arasında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Madde Bağımlılığı,Olumsuz Otomatik Düşünceler,Denetimli Serbestlik

Kaynakça

Abramson, L. Y., Seligman, M. E., & Teasdale, J. D. (1978). Learned helplessness in humans: critique and reformulation. Journal of Abnormal Psychology, 87(1), 49.
Asan, Ö., Tıkır, B., Tuncer, İ., Göka, E. (2015) Bir Amatem birimine başvuran alkol ve madde kullanım bozukluğu olan hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri. Bağımlılık Dergisi,16(1), 1-8
Beck, J. S.(2001). Bilişsel terapi temel ilkeler ve ötesi. (Çev. Özden Yalçın-Eylem Necip Akçay). Litera Yayınları, İstanbul.
Çelikay H., (2017). Esrar ve sentetik esrar kullanımı olan bireylerin nöropsikolojik işlevlerinin madde kullanımı olmayan bireylerle karşılaştırılması. Doktora tezi, Ege Üniversitesi Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü.
Çubuk., Ç. (2011). Madde kullanımı deneyimi yaşamış kişilerde benlik saygısı ve bağlanma stilleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi.
Demiralp M., & Oflaz F. (2007). Bilişsel-davranışçı terapi teknikleri ve psikiyatri hemşireliği uygulaması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 8(2):132-139
Ersever, H. (1993). Öğrenilmiş çaresizlik. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi. 26 (2),621-632.
Güler Akın Ş. (2013).Yasadışı madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulan erkek ergen ve yetişkin bireylerin motivasyon durumlarının değerlendirilmesi. (Yüksek lisans tezi), Ege Üniversitesi Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü.

Hiroto, D. S. (1974). Locus of control and learned helplessness. Journal of Experimental Psychology, 102(2), 187.
Hovardaoğlu S. (1990). Öğrenilmiş çaresizlik ve depresyon; yükleme ölçeği ve Beck Depresyon ölçeğiyle yapılan bir çalışma. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 33(1,2), 221-230.
Kalyoncu A, Mırsal H, Pektaş Ö. (2001).Alkol bağımlılığında nüks nedenleri: Kesitsel bir çalışma. Bağımlılık Dergisi ,2(61),3.
Kapıcı, L. (2010).Olumsuz otomatik düşünceler ve yaratıcılık ile öğrenilmiş çaresizlik arasındaki ilişkiler,(Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Karadağ, E. (1981). Ortaöğretim okullarındaki öğrencilerin madde bağımlılığı konusunda bilgi, tutum, davranış düzeyinin değerlendirilmesi, Yeditepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
Korkut, F. (2007). Counselor education program accreditation and counselor credentialing in Turkey. International Journal for the Advancement of Counselling. 29 (1), 11-20.
Marlatt, G.A.(1996). Taxonomy of high-risk situations for alcohol relapse: evolution and development of a cognitive– behavioral model. Addiction,91,37-49.
Ögel, K., Ermağan, E., Eke C.Y., Taner, S. (2007). Madde deneyen ve denemeyen ergenlerde sosyal aktivitelere katılım: İstanbul örneklemi. Bağımlılık Dergisi, 8 (1), 18-23.
Özcan Demir, N.(2006). Ailedeki madde bağımlılığının ergenin sapmış davranışlara yönelmesindeki etkisi: lise son sınıf gençliği örneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi,23(1), 119-129.
Savaşır, I. ve Şahin, N. H. (1997). Bilişsel Davranışçı Terapilerde değerlendirme: sık kullanılan ölçekler. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları, 39 - 45.
Seligman, M.E. (1973). Fall into helplessness. Psychology Today,7(1), 43-48.
Songar,A.(1974).Haşhaş meselesi ve Türkiye, İstanbul: Hareket Yayınları
Söylemezoglu, T. (1997). Türkiye’de uyuşturucu sorununun günümüzdeki durumu,2.Ulusal Toksikoloji Kongresi 3-6 Nisan, Antalya.
Şar A. H., Işıklar A., Aydoğan İ. (2012). Atama bekleyen öğretmen adaylarının yaşam doyumu yordayıcı değişkenlerin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(23),257-271.
Türkiye Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi (2013) EMCDDA 2013 Ulusal Raporu (2012 Yılı Verileri) : Reitox Ulusal Temas Noktası. (ISBN: 978-605-149-478-4) Ankara: Korza Yayıncılık.
Yıldırım, B., Engin, E., Yıldırım, S.(2011).Alkol ve madde bağımlılarında yalnızlık ve etki eden faktörler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2(1),25-30.
Yılmaz, A., Can, Y., Bozkurt, M., Evren, C.(2014).Alkol ve madde bağımlılığında remisyon ve depreşme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar,6(3),243-256.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Helin Öğütçü Zeman Bu kişi benim

Hande Çelikay Söyler ^*

Ayşe Ender Altıntoprak

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2019

Gönderilme Tarihi

16 Nisan 2019

Kabul Tarihi

30 Nisan 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 1 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.1.03

IZ

https://izlik.org/JA87FL98HF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Öğütçü Zeman, H., Çelikay Söyler, H., & Ender Altıntoprak, A. (2019). Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 1(1), 22-30. https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.1.03

AMA

1.Öğütçü Zeman H, Çelikay Söyler H, Ender Altıntoprak A. Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi. KTPP Dergisi. 2019;1(1):22-30. doi:10.35365/ctjpp.19.1.03

Chicago

Öğütçü Zeman, Helin, Hande Çelikay Söyler, ve Ayşe Ender Altıntoprak. 2019. “Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi”. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi 1 (1): 22-30. https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.1.03.

EndNote

Öğütçü Zeman H, Çelikay Söyler H, Ender Altıntoprak A (01 Nisan 2019) Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi 1 1 22–30.

IEEE

[1]H. Öğütçü Zeman, H. Çelikay Söyler, ve A. Ender Altıntoprak, “Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi”, KTPP Dergisi, c. 1, sy 1, ss. 22–30, Nis. 2019, doi: 10.35365/ctjpp.19.1.03.

ISNAD

Öğütçü Zeman, Helin - Çelikay Söyler, Hande - Ender Altıntoprak, Ayşe. “Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi”. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi 1/1 (01 Nisan 2019): 22-30. https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.1.03.

JAMA

1.Öğütçü Zeman H, Çelikay Söyler H, Ender Altıntoprak A. Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi. KTPP Dergisi. 2019;1:22–30.

MLA

Öğütçü Zeman, Helin, vd. “Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi”. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, c. 1, sy 1, Nisan 2019, ss. 22-30, doi:10.35365/ctjpp.19.1.03.

Vancouver

1.Helin Öğütçü Zeman, Hande Çelikay Söyler, Ayşe Ender Altıntoprak. Madde Kullanım Geçmişli Bireylerin Olumsuz Otomatik Düşünceleri ve Öğrenilmiş Çaresizlik Örüntülerinin İncelenmesi. KTPP Dergisi. 01 Nisan 2019;1(1):22-30. doi:10.35365/ctjpp.19.1.03