İlkokulda Görev Yapan Öğretmenlerde Birey Örgüt Uyumunun İşe Yabancılaşma Üzerine Etkisi

Yıl 2022, Cilt: 2 Sayı: 1 , 49 - 59 , 30.06.2022

Selattin Ceylan Olcay Yılmaz , Fuat Bilican Celal Moğul Ekrem Güler Metin Kul Yunus Demirel , Cemal Kocabey

https://izlik.org/JA28EF58RC

Öz

Bu araştırma, ilkokulda görev yapan öğretmenlerde birey örgüt uyumunun işe yabancılaşma üzerine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Amaç doğrultusunda kişisel bilgi formu, birey örgüt uyumu ve işe yabancılaşma ölçeklerinden oluşan veri toplama aracı; 2021-2022 eğitim öğretim yılı İstanbul ili Bağcılar ilçesinde görev yapan ve araştırmaya katılmayı gönüllü kabul eden 289 öğretmene uygulanmıştır. Anketlerden ulaşılan veriler, bilgisayar ortamında SPSS 22.0 istatistik programında analiz edilmiştir. Araştırmanın katılımcıları olan ilkokul öğretmenlerinin tanımlayıcı özellikleri yüzde ve frekans analizleri ile; birey örgüt uyumu ve işe yabancılaşma düzeyleri ortalama, standart sapma analizleri ile incelenmiştir. Birey örgüt uyumu ve işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile birey örgüt uyumunun işe yabancılaşma üzerindeki etkisi ise regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin yüksek düzeyde birey örgüt uyumuna sahip oldukları belirlenirken, öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeylerini belirleyen boyutlardan güçsüzleşme düzeylerinin orta, anlamsızlaşma, kendine yabancılaşma ve genel işe yabancılaşma düzeylerinin düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Birey örgüt uyumu ile işe yabancılaşma arasında negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu, birey örgüt uyumunun öğretmenlerin genel örgütsel yabancılaşma düzeylerini %5,8 oranında etkileyerek düşürdüğü sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İlkokul Öğretmenleri , Birey Örgüt Uyumu , İşe Yabancılaşma.

The Effect of Person-Organization Harmony on Work Alienation in Primary School Teachers

https://izlik.org/JA28EF58RC

Öz

This research was carried out to examine the effect of individual-organization fit on work alienation in primary school teachers. Data collection tool consisting of personal information form, individual organization fit and work alienation scales in line with the purpose; It was applied to 289 teachers who work in Bağcılar district of Istanbul province in the 2021-2022 academic year and volunteered to participate in the research. The data obtained from the questionnaires were analyzed in the computer environment with the SPSS 22.0 statistical program. The descriptive features of primary school teachers, who are the participants of the research, were analyzed by percentage and frequency; Individual-organization fit and job alienation levels were analyzed with mean and standard deviation analyses. Relationships between individual-organization fit and work alienation were analyzed by correlation analysis, and the effect of individual-organizational fit on work alienation was analyzed by regression analysis. As a result of the research, it was determined that the teachers had a high level of individual-organizational harmony, while the level of powerlessness, which is one of the dimensions that determine the level of teachers' work alienation, was determined to be moderate, while the levels of meaninglessness, self-alienation and general work alienation were low. It was concluded that there is a negative and low-level significant relationship between individual-organization fit and work alienation, and that individual-organization fit affects teachers' general organizational alienation levels by 5.8%.

Anahtar Kelimeler

School Teachers , Individual Organizational Harmony , Work Alienation.

Kaynakça

• Chatman, J. A. (1989). Improving interactional organizational research: A model of person-organization fit. The Academy of Management Review, 14 (3), ss. 333-349.
• Çelik, A. & Damar, A. (2017). The mediating role of person organization fit on the effect of organizational justice on work alienation. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 13(5), ss. 854-866.
• Elma, C. (2003). İlköğretim okul öğretmenlerinin işe yabancılaşması (Ankara ili örneği). Yayımlanmamış Doktora tezi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
• Erben, G. S. (2008). Effects of perceived employment opportunuties, peer support, exhaustion and work alienation on the relationship between perceived job characteristics and work attitudes: A comparative study between lean and traditional production contexts. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Erjem, Y. (2005). Eğitimde yabancılaşma olgusu ve öğretmen: Lise öğretmenleri üzerine sosyolojik bir araştırma. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi,3(4),ss. 395-417.
• Eryılmaz, A. ve Burgaz, B. (2011). Özel ve resmi lise öğretmenlerinin örgütsel yabancılaşma düzeyleri. Eğitim ve Bilim, 36 (161),ss. 271- 286.
• Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Nobel Yayınları
• Kaya, U. & Serçeoğlu, N. (2013). Duygu işçilerinde işe yabancılaşma: hizmet sektöründe bir araştırma. Çalışma ve Toplum. 2013 (1), ss. 311-346.
• Kim, S. (2012). Does person-organization fit matter in the public sector? Testing the mediating effect of person-organization fit in the relationship between public service motivation and work attitudes. Public Administration Review, 72, ss. 830-840.
• Kristof, A. L. (1996). Person-organization fit: An integrative review of its conceptualizations, measurement, and implications. Personnel Psychology, 49, 1-49.
• Kurtulmuş, M. & Karabıyık, H. (2016). Algılanan örgütsel adaletin öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeylerine etkisi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 5 (2), ss. 459-477. http://dx. doi. org/10. 14686/buefad. v5i2. 5000175962
• Mottaz, C. J. (1981). Some determinants of work alienation. The Sociological Quarterly, 22(4),ss. 515-529.
• Netemeyer, R. G. , Boles, J. S. , McKee, D. O. , & McMurrian, R. (1997). An investigation into the antecedents of organizational citizenship behaviors in a personal selling context. Journal of Marketing, 61(3), ss. 85-98.
• Ofluoğlu, G. , & Büyükyılmaz, O. (2008), Yabancılaşmanın teorik gelişimi ve tarihsel süreç içinde farklı alanlarda görünümleri, Kamu İş İş Hukuku ve İktisat Dergisi, 10(1), ss. 113-144.
• Sarıboğa, V. (2019). Örgütsel sessizlik ve birey-örgüt uyumu ilişkisi: sınıf öğretmenleri üzerinde bir araştırma İstanbul Bağcılar ilçesi örneği. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• Sarıboğa, V. , Kılıç, E. D. , & Serin, H. (2019). Sınıf öğretmenlerinin birey-örgüt uyumu üzerine bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 13(19), ss. 95-115.
• Sulu, S. , Ceylan, A. ve Kaynak, R. (2010). Work Alienation As A Mediator Of The Relationship Between Organizational Injustice And Organizational Commitment: Implications For Healthcare Professionals. International Journal of Business and Management, 5 (8), ss. 27-38.
• Şentürk, İ. , & Seçilmiş, G. (2021). Eğitim örgütlerinde pozitif psikolojik sermaye, birey-örgüt uyumu ve örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişki. TroyAcademy, 6(1),ss. 59-79.
• Şirin, E. F. (2009). Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İşe Yabancılaşma Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi . CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi , 4 (4),ss. 164-177 .
• Tanrıverdi, H. &Kahraman, O. C. (2016). 5 Yıldızlı Otel İşletmelerinde Lider-Üye Etkileşimi ve İşe Yabancılaşma İlişkisi: Marmaris ve İstanbul Destinasyonlarında Bir Araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18 (3), ss. 463- 493.
• Tipi, B. (2022). Öğretmenlerde iş stresinin iş doyumu ve işe yabancılaşma üzerine etkisi (Ankara Yenimahalle ilçesi örneği). Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Turunç, Ö. & Çelik, M. (2012). İş tatmini-kişi-örgüt uyumu ve amire güven-kişi örgüt uyumu ilişkisinde dağıtım adaletinin düzenleyici rolü. “İş Güç” Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 14(2),ss. 57-78.
• Ulukapı Yılmaz H. (2021). Akademisyenlerin izlenim yönetimi taktiklerinin iş yaşamlarındaki yalnızlıkları üzerindeki etkisinde birey-örgüt uyumunun aracılık rolü. Doktora Tezi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Usul, H. , & Atan, A. (2014), Sağlık sektöründe yabancılaşma düzeyi, KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi,ss. 1-10.
• Yıldız, K. , Akgün, N. ve Yıldız, S. (2013). İşe yabancılaşma ile örgütsel sinizm arasındaki ilişki. International Journal of Social Science, 6(6), ss. 1253-1284, http://dx. doi. org/10. 9761/JASSS1193
• Yılmaz, Ö. (2018). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin örgütsel dışlanma ve örgütsel uyum algıları arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.