Destek Eğitim Odalarının Eğitime Katkılarına İlişkin Paydaş Görüşlerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, destek eğitim odasından faydalanan öğrenci, öğrenci velisi, öğrenciye destek eğitim veren öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin görüşlerini incelemek ve bu odadan alınan eğitim hizmetinin öğrenmeyi etkileme ve geliştirme işlevini araştırmaktadır. Çalışma Ocak-Şubat 2019 tarihleri arasında İstanbul, Mersin ve Manisa illerinden destek eğitim odası uygulaması yapılan bir ilkokul, bir ortaokul ve bir lisede; destek eğitim odasından yararlanan 9 öğrencinin, velilerinin (n=9), destek eğitim odasında eğitim aldıkları öğretmenlerinin (n=9) ve 9 okul yöneticisinin gönüllülük beyanı ile yürütülmüştür. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim ile desenlenmiş ve çalışmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Ulaşılan sonuçlar betimsel analiz ile incelenmiştir. Edinilen bulgulara göre; okullarda kaynaştırma yoluyla eğitime erişen öğrencilerin sayısı ve destek eğitim odalarından faydalanan öğrencilerin sayısı arasında, öğrenciler hakkında kaynaştırma tedbiri alınmasının üzerinden geçen süre ve bu öğrencilerin destek eğitim odasından faydalandıkları süre arasında anlamlı farklılıklar olduğu düşünülmektedir. Araştırma ile destek eğitim odasının, uygulanmasında çeşitli problemler, eksiklikler ve belirsizlikler ile karşılaşılsa da yararlı bir uygulama olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kaynaştırma eğitimi
• destek özel eğitim
• destek eğitim odası

Analysis of Stakeholder Opinions on the Contributions of Support Training Chambers to Education

Öz

The purpose of this research is to examine the opinions of students, parents of students, teachers and school administrators who benefit from the support education room, and to investigate the function of the education service received from this room to affect and improve learning. The study was conducted in a primary school, a secondary school and a high school in Istanbul, Mersin and Manisa provinces where support education room was implemented between January-February 2019; The study was carried out with the voluntary declaration of 9 students who benefited from the support education room, their parents (n=9), their teachers (n=9) who were trained in the support education room and 9 school administrators. In the research, it was designed with the interview method, one of the qualitative research methods, and the semi-structured interview technique was used in the study. The obtained results were analyzed with descriptive analysis. According to the obtained findings; It is thought that there are significant differences between the number of students accessing education through inclusive education in schools and the number of students benefiting from support education rooms, the time elapsed since the inclusion measure was taken about students and the time these students benefited from the support education room. With the research, it has been concluded that the support training room is a useful application, although various problems, deficiencies and uncertainties are encountered in its implementation.

Anahtar Kelimeler

• Inclusive education
• special education
• resource room education.

Kaynakça

1. Akay, E. (2011). Kaynaştırma ortamındaki işitme engelli ilköğretim öğrencilerine sunulan destek eğitim odası sürecinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi.
2. Al-Zoubi, S. M. ve Rahmani, M. S. B. A. (2012). The effect of resource room on improving reading and arithmetic skills for learners with learning disabilities. The International Journal of Scientific Research in Education, 5(4), 269-277.
3. Angelides, P., Stylianou, T. ve Gibbs, P. (2006). Preparing teachers for inclusive education in Cyprus. Teaching and Teacher Education, 22(4), 513-522.
4. Ataman, A. (2009). Özel Eğitim Alanı. Ayşegül Ataman (Ed.). Özel Gereksinimli Çocuklar ve Özel Eğitime Giriş, 13-87.
5. Aydın, A. (2015). Zihinsel yetersizliğe sahip öğrencilere destek eğitim odasında verilen eğitim hizmetlerine ilişkin öğretmen görüşleri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
6. Baştepe, İ. (2009). Etkili Okulun Eğitim-Öğretim Süreci ve Ortamı Boyutlarının Nitelikleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(29), 76-83.
7. Başar, H. (2006). Türkiye’de Eğitim Denetimi, Hesapçıoğlu, M. ve Durmuş, A. (Ed.), Türkiye’de Eğitim Bilimleri: Bir Bilanço Denemesi, (157-165).
8. Batu, E. S. ve Kırcaali-İftar, G. (2011). Kaynaştırma. Kök Yayıncılık.

9. Baykoç-Dönmez, N. (2009). Ustun ve Özel Yetenekli Çocuklar ve Eğitimleri. Eğiten Kitap
10. Bicard, S. ve Heward, W. L. (2010). Educational equality for students with disabilities. Multicultural education: Issues and perspectives, 315-341.
11. Birleşmiş Milletler. (2009). Engelli Haklarına Dair Sözleşme
12. Calhoon, M. B., ve Fuchs, L. S. (2003). The effects of peer-assisted learning strategies and curriculum-based measurement on the mathematics performance of secondary students with disabilities. Remedialand Special Education, 24(4), 235-245.
13. Çağlar, D. (2004). Üstün zekâlı çocukların özellikleri. Türkiye Üstün Yetenekli Çocuklar Kongresi Makaleler Kitabı, 23-25.
14. Çağlar, N. (2016). İlköğretim kurumlarındaki “Destek eğitim odası (DEO)” uygulamasına ilişkin okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşlerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi,
15. Cruickshank, M. (2003). Total Quality Management in the Higher Education Sector: A Literature Review from an International and Australian Perspective, TQM & Business Excellence, 14(10) 1159-1167
16. Çuhadar, S. (2014). Özel eğitim. İçinde Vuran, S. (Ed.), Özel eğitim süreci (3-29). Maya Akademi Yayıncılık.
17. Çulha, S. (2010). Zihinsel yetersizliği olan ilköğretim kaynaştırma öğrencilerine yabancı dil öğretiminde eşzamanlı ipucuyla sunulan bireysel destek eğitimin etkililiği. (Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi.
18. Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Yayımlandığı Resmî Gazetenin 10/7/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/ 19.5.1.pdf
19. Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry & research design choosing among five approaches. Sage Publications.
20. Dalga, R.A (2019). Destek Eğitim Odasında Görev Alan öğretmenlerin özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerle yaptıkları eğitim öğretime ilişkin öğretmenlerin görüş ve önerileri. (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi.
21. Dalğar, G. (2011). Okul öncesi öğretmenlerinin ve okul öncesi öğretmen adaylarının kaynaştırmaya ilişkin görüşlerinin karşılaştırılması. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi.
22. Diler, N. (1998). Kaynaştırma Kavramı, Kaynaştırma Uygulamaları ve Etkili Kaynaştırma İçin Yapılması Gerekenler, 8. Ulusal Özel Eğitim Kongresi.
23. Eripek, S. (2007). Özel eğitim ve kaynaştırma uygulamaları. S. Eripek (Düz.), İlköğretimde kaynaştırma içinde, 1-21. Anadolu üniversitesi AÖF Yayınları.
24. Ekiz, D. (2003). Eğitimde araştırma yöntem ve metotlarına giriş. Anı Yayıncılık.
25. Espin, C. A. ve Deno, S. L. (1998). Individualized Education Programs in resource and inclusive settings: How ‘individualized’ are they? Journal of Special Education, 32(3), 164. https://doi. org/10.1177/002246699803200303
26. Ferlie, E., Ashburner, L. ve Pettigrew, A. (1996). The New Public Management in Action. Oxford University Press.
27. Glomb, N. K. ve Morgan, D. P. (n.d.). Resource RoomTeachers’ use of Strategies That Promote the Success of Handicapped Students in Regular Classrooms. The Journal of Special Education, 25(2), 221–235. https://doi.org/10.1177/002246699102500206
28. Gürgür, H., Kış, A. ve Akçamete, G. (2012). Kaynaştırma öğrencilerine sunulan bireysel destek hizmetlere ilişkin öğretmen adaylarının görüşlerinin incelenmesi. İlköğretim Online, 11(3), 689-701.
29. Hardman, M.L., Egan, M.W. ve Drew, C.J. (2017). Human exceptionalitiy: School, community, and family (Twelfth edition). Cengage learning.
30. Güven, D. (2019) Zihin yetersizliği olan öğrencilerin devam ettiği destek eğitim odası hizmetine yönelik bir durum çalışması. (Yayınlanmış Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi.
31. Howard-Rose, D., ve Rose, C. (1994). Students’ adaptation to task environments in resource room and regular class settings. Journal of Special Education, 28(1), 3. https://doi.org/10.1177/ 002246699402800102
32. Howells, J. (2006). The impact of the resource room on peer relationships. (Unpublished master Thesis). Rowan University.
33. Kabasakal, K. (2007). Zihinsel Engellilik. Zihinsel, Ruhsal, Duygusal Engellilik. Lokomotif Medya
34. Kale, M. ve Demir, S. İlkokullardaki Destek Oda Eğitiminin Türkçe ve Matematik Derslerindeki Başarı Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi. TÜBAV Bilim Dergisi, 10(4), 48-58.
35. Kalkan, Ç. ve Eroğlu, S. (2016). Destek eğitim odalarında üstün/özel yetenekli öğrenciler için STEM materyallerine dayalı örnek etkinliklerin tasarlanması. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 4(2), 36-46.
36. Karasar, N. (2010). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayınevi.
37. Kargın, T. (2004). Kaynaştırma: Tanımı, Gelişimi ve İlkeleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(02), 1-13.
38. Kavcar, C., Oğuzkan, F. ve Sever, S. (1997). Türkçe ve sınıf öğretmenleri için Türkçe öğretimi. Engin Yayınevi
39. Kesiktaş, A. D. (2006). Kaynaştırma ve risk grubu öğrencilerinin ders çalışma becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Ankara Üniversitesi.
40. Kaya U. ve Daştan, A. (2005). Toplam kalite yönetiminin muhasebe mesleğinde uygulanabilirliği üzerine bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(1), 385-400.
41. Kırcaali-İftar, G. (1992). Özel eğitimde kaynaştırma. Eğitim ve Bilim, 16(86), 45-50.
42. Kırcaali-İftar, G. (1995). Aile ve Çevre Eğitimi Ders Notları. Anadolu Üniversitesi.
43. Kırcaali-İftar, G. (2012). Otizm spektrum bozukluğuna genel bakış. Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar ve eğitimleri. 17-46. Vize Yayıncılık.
44. Kış, H. (2013). Destek Eğitim Odalarındaki Uygulamalara İlişkin Rehber Öğretmenler ve Özel Eğitim Sınıf Öğretmenlerinin Görüşleri. (Yüksek Lisans Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
45. Kapusuzoğlu, Ş. (2008). Okula dayalı yönetimde denetim sisteminin işlevselliği ve katkısının değerlendirilmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 143-155.
46. Koreen, R. H. (2001). Resource and classroom teacher collaboration beginning reading instruction. (Unpublished master thesis). University of Manitoba,Winnipeg.
47. Krishnakumar, P., Jisha, A. M., Sukumaran, S. K. ve Nair, M. K. C. (2011). Developing a model for resource room training for slow learners in normal schools. Indian journal of psychiatry, 53(4), 336.
48. Lindsay, G. (2007). Educational psychology and the effectiveness of inclusive education/mainstreaming. British Journal of Educational Psychology, 77(1), 1–24. https://doi.org/10.1348/ 000709906X156881
49. MEB Okulöncesi ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/ 07/20140726-4.htm
50. McLoughlin, J. ve Kass, C. (1978). Resource Teachers: Their Role. Learning Disability Quarterly, 1(1), 56-62. doi:10.2307/1510964
51. McNamara, B. E. (1989). The Resource Room : A Guide for Special Educators. State University of New York Press.
52. McQuarrie, N. ve Zarry, L. (1999). Examining the actual duties of resource teachers. Education,120(2),378–253. http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&AuthType= ip&db=eue&AN=507675004&site=eds-live
53. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research (Third Edition). A Wiley Imprint.
54. Miles, M.B. ve Huberman, A.M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook. Sage.
55. Millî Eğitim Bakanlığı. (2013). Bütünleştirme Kapsamında Eğitim Uygulamaları Öğretmen Kılavuz Kitabı. Milli Eğitim Bakanlığı.
56. Millî Eğitim Bakanlığı. (2015). Destek eğitim odası açılması hakkında genelge.
57. Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2010). Okullarımızda neden niçin nasıl kaynaştırma. Yönetici, öğretmen ve aile kılavuzu. 03.01.2011.
58. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2018) İlköğretim Kurumları ve Orta Öğretim Kurumları Haftalık Ders Çizelgeleri https://ttkb.meb.gov.tr/www/haftalik-ders-cizelgeleri/kategori/7
59. Nar, B. (2017). Üstün / özel yetenekli öğrencilere yönelik destek eğitim odası uygulaması: Sınıf öğretmenlerinin öz yeterlikleri ve görüşleri. (Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi.
60. Okumuş, A. ve Duygun, A. (2008). Eğitim Hizmetlerinin Pazarlanmasında Hizmet Kalitesinin Ölçümü ve Algılanan Hizmet Kalitesi ile Öğrenci Memnuniyeti Arasındaki İlişki. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 8(2). 17–38.
61. Oswald L. J. (1995). School -Based Management. Springer.
62. Özet, İ. (2014). Kent araştırmaları ve nitel yöntem. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi.
63. Öztekin, A. (2015) Devletin Asli ve Sürekli Görevleri (temel kamu hizmetleri) Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (30), 10-19.
64. Pesen H. (2019) Destek eğitim odaları uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi). Siirt Üniversitesi.
65. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2013). Bütünleştirme Kapsamında Eğitim Uygulamaları Öğretmen Kılavuz Kitabı.
66. Saraç, T., Çolak, A. (2012). Kaynaştırma Uygulamaları Sürecinde İlköğretim Sınıf Öğretmenlerinin Karşılaştıkları Sorunlara İlişkin Görüş ve Önerileri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 13-28.
67. Sarı, H. (2000). An Analysis of the Policies and Provision for Children with Special Educational Needs in England and Turkey (Unpublished doctoral thesis). Oxford Brookes University.
68. Sarı, H. (2002). Özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitimleriyle ilgili öneriler. Pegem Akademi.
69. Semiz, N. (2018). Özel gereksinimli öğrencilere yönelik destek eğitim odası uygulamalarına ilişkin öğretmen ve aile görüşlerinin belirlenmesi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
70. Sezgin, O. (2019). Eğitim: Kavram ve Kuram. Kalem Vakfı Yayıncılık.
71. Sucuoğlu, B. (Ed.), Kırcaali-İftar, G., Tekin-İftar, E., Kaner, S. ve Bakkaloğlu, H. (2009). Zihin Engelliler ve Eğitimleri. Kök Yayıncılık.
72. Sullivan, P. D. ve McDaniel, A. E. (1983). Pupil Attendance in Resource Rooms As One Measure Of Time On Task Variable. Journal Of Learning Disabilities, 16(7), 398-399
73. Swanson, E. A. ve Vaughn, S. (n.d.). An observation study of reading instruction provided to elementary students with learning disabilities in the resource room. Psychology in the Schools, 47(5), 481–492. https://doi.org/10.1002/pits.20484
74. Talas, S., Kaya, F., ve Yıldırım, N. (2016). Destek eğitim odaları ve öğretmenler üzerine betimsel bir çalışma: Tokat ili örneği. Journal of European Education, 6(3), 31-42.
75. T.C. Resmi Gazete, (2006). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. Resmi gazete. http://www. resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/05/20060531-2.htm
76. T.C. Resmi Gazete, (1973). Milli Eğitim Temel Kanunu. 14574 Sayılı Resmi gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1739.pdf
77. T.C. Resmi Gazete, Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun. Resmi gazete. 1.7.2005
78. T.C. Resmi Gazete, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, Resmi gazete. 30471, 7.07.2018,
79. UNICEF. (1989). Convention on the Rights of the Child.
80. Uzuner, Y. (1998). Eğitimde niteliksel araştırma yöntemleri. Doktora Ders Notları. Anadolu Üniversitesi.
81. Ünal, H. (2008). Birlikte Eğitim Ortamındaki Zihinsel Yetersizlikten Etkilenmiş Öğrencilere Destek Eğitim Odasında Verilen Destek Eğitimin Etkililiği. (Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi.
82. Ünay, E. (2012). Bireysel Destek Eğitiminin Kaynaştırma Öğrencilerinin Matematik Başarıları ve Öz yeterlilik Algıları Üzerindeki Etkililiği. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi.
83. Whittaker, C. R. ve Taylor, L. S. (1995). Do Resource Room Teachers Have Sufficient Planning Time? Journal of Educational&Psychological Consultation, 6(3), 247. https://doi.org/10.1207/ s1532768xjepc0603_5
84. Yasin, A. K. A. Y. ve Küçükkaragöz, H. Öğrencilerin Performans Puanları ile Başarı ve Tutum Puanları Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (58), 539-548.
85. Yavuz, F. (2016). Zihinsel engelli çocuğu olan ailelerin karşılaştıkları sosyal dışlanma sorunsalı üzerine bir araştırma. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
86. Yazçayır, G. (2020). Özel Gereksinimli Öğrencilere Yönelik Destek Eğitim Odası Uygulamalarının İncelenmesi. (Yayınlanmamış doktora tezi), Anadolu Üniversitesi.
87. Yıldırım, A. (1999). Nitel araştırma yöntemlerinin temel özellikleri ve eğitim araştırmalarındaki yeri ve önemi. Eğitim ve Bilim, 23(112).
88. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
89. Yıldız, N. (2008). Neoliberal küreselleşme ve eğitim. D.Ü. Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi 11, 13-32.