Zihin Yetersizliği Olan Öğrencilere Dört İşlem Ve Problem Çözme Becerisi Öğretiminde Türkiye’de Yapılmış Çalışmalar

Öz

Bu araştırmanın amacı Türkiye’de zihin yetersizliği olan öğrencilere dört işlem ve problem çözme becerisi öğretimi ile ilgili 2003-2023 yılları arasında yapılmış olan çalışmaları çeşitli açılardan incelemektir. Bu amaçla çalışmalar; yayın yılına, yayın türüne, araştırma desenine, öğretim yöntemine, öğrenme konusuna, katılımcı sayısına, katılımcıların devam ettiği okul düzeyine, katılımcıların aldığı zeka düzeyi tanısına göre incelenmiştir. Araştırma nitel araştırma yönteminin kullanıldığı betimsel araştırmadır. Veriler, doküman inceleme tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Veriler, Yüksek Öğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında ve Google Akademik Veri Tabanında, “Zihin yetersizliği”, “Dört İşlem” ve “Problem Çözme” kelimeleri beraber kullanılarak taranmıştır. Veriler tarama sonucunda ulaşılan 24 yayın üzerinden elde edilmiştir. Toplanan verilere Araştırma İnceleme Formu kullanılarak içerik analizi yapılmış, frekansları ile beraber tablolar halinde sunulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre son yıllarda bu konuda yapılmış araştırmaların sayısal olarak artış gösterdiği, çalışmaların en çok makale olarak yayınlandığı, katılımcılar arası çoklu başlama düzeyi desenin en fazla tercih edildiği, öğretim yöntem/teknik/strateji olarak nokta belirleme tekniğinin en fazla kullanıldığı, katılımcı sayısı olarak 1-3 arası katılımcısı olan çalışmaların daha fazla olduğu, öğrenme konusu olarak problem çözme becerisi öğretimi ile ilgili çalışmaların daha fazla yapıldığı, katılımcıların devam ettikleri okul düzeyinde ortaokula devam eden öğrencilerin daha fazla tercih edildiği, katılımcıların aldıkları zihin yetersizliği tanısı bakımından en fazla hafif düzey zihin yetersizliği olan öğrencilerin dahil edildikleri belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Zihinsel Yetersizlik
• Dört İşlem
• Problem Çözme

Studies in Turkey on Teaching Four Operations and Problem Solving Skills to Students with Intellectual Disabilities

Öz

The aim of this study is to analyze the studies conducted in Turkey between 2003 and 2023 on teaching four operations and problem solving skills to students with intellectual disabilities from various perspectives. For this purpose, the studies were analyzed according to the year of publication, type of publication, research design, teaching method, learning subject, number of participants, the school level attended by the participants, and the intelligence level diagnosis received by the participants. The study is a descriptive research using qualitative research method. The data were obtained using document analysis technique. The data were searched in the National Thesis Center database of the Council of Higher Education and Google Scholar Database by using the words “Intellectual disability”, “Four Operations and Problem Solving” together. The data were obtained from 24 publications accessed as a result of the search. A content analysis was conducted using the Research Review Form and presented in tables with frequencies. According to the results obtained, the number of studies conducted on this subject has increased numerically in recent years, the studies are mostly published as articles, the multiple baseline design among the participants is the most preferred, the point identification technique is the most used as teaching method/technique/strategy, and the studies with 1-3 participants as the number of participants are more. It was determined that more studies were conducted on teaching problem solving skills as a learning subject, that students attending secondary school were more preferred at the school level of the participants, and that students with mild intellectual disability were mostly included in terms of the diagnosis of intellectual disability received by the participants. Suggestions were given in line with the results obtained.

Anahtar Kelimeler

• Intellectual Disability
• Four Operations
• Problem Solving

Kaynakça

1. Akmanoğlu, N., (2002). Otistik bireylere adı söylenen rakamın gösterilmesi becerisinin öğretiminde eş zamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği. (Tez Numarası: 117317) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
2. Algozzine, B., O'Shea, D. J., Crews, W. B. ve Stoddard, K. (1987). Analysis of mathematics competence of learning disabled adolescents. The Journal of Special Education, 21(2), 97-107.
3. Ataman, A., (2009). Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitime giriş. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
4. Aydemir, T. (2017). Zihin yetersizliği olan öğrencilere temel çarpma işleminin öğretiminde iki öğretim uygulamasının etkililik ve verimlilik yönünden karşılaştırılması (Tez Numarası: 458656) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
5. Baki, K. (2014). Şemaya dayalı öğretim stratejisinin zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin matematikte sözel problem çözme becerilerine etkililiği (Tez Numarası: 375309) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
6. Balçık, B. (2015). Teaching addition skills to mental retardation students by interaction unit method. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15.
7. Başaran, İ., E., (1982). Örgütsel davranışın yönetimi. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları. Ankara.
8. Baykul, Y. (2021). İlkokulda matematik öğretimi (16. Baskı). Pegem Akademi.

9. Bayram, H., (2006). Az gören öğrencilere uyarlanmış doğrudan öğretim yaklaşımı kullanılarak kendini gözlemleme yoluyla sözlü problem çözme öğretiminin etkililiği. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
10. Billington, R., Falsefeyi yaşamak. (Çev. A. Yılmaz), İstanbul Ayrıntı Yayınları.
11. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri (17. Baskı). Pegem Akademi.
12. Calik, N. C. ve Kargin, T. (2010). Effectiveness of the touch math technique in teaching addition skills to students with intellectual disabilities. International Journal of Special Education, 25(1), 195-204.
13. Cawley, J. ve Miller, J. (1986). Selected views on metacognition, arithmetic problem solving, and learning disabilities. Learning Disabilities Focus, 2(1), 36–48.
14. Çıkılı, Y. ve Gürbüz, A. (2019). Zihin yetersizliği olan öğrencilerin toplama ve çıkarma işlemi yaparken kullandıkları stratejilerin belirlenmesi. İlköğretim Online, 18(2).
15. De Corte, E. ve Verschaffel, L. (1981). Children’s solution processes in elementary arithmetic problems: Analysis and improvement. Journal of Educational Psychology, 73, 765-779.
16. Eliçin, Ö., Dağseven Emecen, D. ve Yıkmış, A. (2013). Zihin engelli çocuklara doğrudan öğretim yöntemiyle temel toplama işlemlerinin öğretiminde nokta belirleme tekniği kullanılarak yapılan öğretimin etkinliği. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 37, 118-136.
17. Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS). https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2023/EKPSS/KURA/TERCIH/kkilavuz05012023.pdf
18. Eripek, S. (1998). ‘’Zihin engelliler’’ Özel eğitim. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
19. Eripek, S. (2002). Özel eğitim, Anadolu Üniversitesi Yayınları.
20. Fidan, N. (2012). Okulda öğrenme ve öğretme. Pegem Akademi.
21. Forster, N. (1995). The analysis of company documantation. İn C. Cassel & Symon, Qualititive methods in organizational research A practical guide. London: Saye.
22. Geçal, İ. (2016). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere tablet bilgisayar aracılığı ile sunulan eldesiz toplama işleminin etkililiği (Tez Numarası: 451196) [Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
23. Gobadze, T.& Düzkantar, A. (2019). Özel eğitimde matematik ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi. Journal of Gifted Education and Creativity, 6(2), 147-165.
24. Göktaş, O.,(2019). Hafif düzeyde zihinsel engelli öğrencilerde strateji öğretiminin matematiksel problem çözme becerilerine etkisi (Tez Numarası: 592944) {Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi].
25. Kahyaoğlu, F., (2010). Zihin engelli bireylere ikişerli ve üçerli atlayarak sayma becerisinin öğretiminde doğrudan öğretim yönteminin etkililiği (Tez Numarası: 260508) [Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
26. Kalaycı, H., C., Gürsel, O., ve Özlem, Ş., Y. (2015). Gelişimsel yetersizliği olan öğrencilere para kullanımında ürün satın alma becerisinin öğretiminde sonraki lira stratejisinin etkililiği. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2015(2), 513-545.
27. Karabulut, A., (2015). Anla ve çöz stratejisinin hafif düzey zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin matematik problemi çözme becerisindeki etkisinin belirlenmesi (Tez Numarası: 209334) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
28. Karabulut, A. ve Yıkmış, A., (2010). Zihin engelli bireylere saat söyleme becerisinin öğretiminde eş zamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği. Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi. 10(2).
29. Karabulut, A., Yıkmış, A., Özak, H. ve Karabulut, H. (2015). Şemaya dayalı problem çözme stratejisinin zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin problem çözme performanslarına etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi.
30. Karakoç, T. (2002). Görme engelli öğrencilere matematikte sözlü problem çözümünün öğretiminde doğrudan öğretim yaklaşımına göre hazırlanan öğretim programının akranlar aracılığıyla sunulmasının etkililiği. (Tez Numarası: 113248) [Yüksek Lisans Tezii, Gazi Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
31. Karasar, N. (2021). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yyaınevi.
32. Kırcaali İftar, G., Ergenekon, Y. ve Uysal, A. (2008). Zihin özürlü bir öğrenciye sabit bekleme süreli öğretimle toplama ve çıkarma öğretimi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 309-320.
33. Kırmızıgül, H. G. (2021). Zihin yetersizliği olan bireylerin matematik eğitimleri ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi 1. E- İnternational Journal Of Educational Research, 12(1), 233-251.
34. Kirk, S. (1989). Educating exceptional childeren, Houghton Miyflin Com. İllionis, USA.
35. Kot, M. (2014). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere problem çözme becerisinin öğretiminde Şemaya dayalı öğretim stratejisinin etkililiği (Tez Numarası: 370232) [Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
36. Kot, M., Sönmez, S. ve Yıkmış, A. (2017). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere toplama işlemi öğretiminde doğrudan öğretim yöntemiyle sunulan nokta belirleme tekniği ile sayı doğrusu stratejisinin karşılaştırılması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 18(2), 253-269.
37. Kroesbergen, E. H. ve Luit, J. E. H. (2003). Mathematics interventions for children with
38. Miles, C. (1990). Special education for mentally handicapped pupıls: A teaching manual. Mental Health Centre.
39. Milli Eğitim Temel Kanunu. (1973, 24 Haziran). http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1739.pdf
40. Montague, M. (2000). Solve it! Strategy instruction to improve mathematical problem solving. learning disabilities. Research and Practice, 15(2), 110-116.
41. Montague, M., Applegate, B. ve Marquard, K. (1993). Cognitive strategy instruction and mathematical problem-solving performance of students with learning disabilities. Learning Disabilities Research and Practice, 8, 223-232.
42. Morin, V., A. & Miller, S., P., (1998). Teaching Multiplcation to midle schol students with mental reterdation. Education and Treatment of Children, 22-36.
43. Nar, S. (2018). Zihin yetersizliği olan öğrencilere temel toplama işleminin öğretiminde somut-yarı somut-soyut öğretim stratejisinin etkililiği (Tez Numarası: 524964) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
44. Özel Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2022). Özel eğitim programları. https://orgm.meb.gov.tr/www/ozel-egitim-ile-ilgili-yayimlar/icerik/123
45. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (1997, 6 Haziran). Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_ dosyalar/2012_10/10111011_ozel_egitim_kanun_hukmunda_kararname.pdf
46. Özel Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2022, 15 Eylül). Özel Eğitim İhtiyazı Olan Bireylerin Yasal Hakları https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_12/22144036_BIREYLERIN_YASAL_HAKLARI.pdf
47. Özkan, U. B (2021). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme. https://www.researchgate.net/profile/UmutOezkan/publication/337986104_Egitim_Bilimleri_Arastirmalari_Icin_Dokuman_Inceleme_Yontemi/links/605db0e7458515e834707f5b/Egitim-Bilimleri-Arastirmalari-Icin Dokueman-Inceleme-Yoentemi.pdf
48. Özlü, Ö. (2016). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere çarpma öğretiminde somut-yarı somut-soyut öğretim stratejisinin etkililiği (Tez Numarası: 418166) [Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
49. Öztürk, M., Akkan, Y., Büyüksevindik, B. ve Kaplan, A. (2016). Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin sanal manipulatifler yardımıyla toplama işlemi öğrenimi: Bir çoklu durum çalışması. Eğitim ve Bilim, 41(188).
50. Polat, T. B. ve Yıkmış, A. (2015). Zihin engelli öğrencilere çıkarma işlemi öğretiminde sabit bekleme süreli öğretimle sunulan nokta belirleme tekniğinin etkililiği. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 767-781.
51. Pul, Havva. Ve Aksu, H., H., (2020). Sınıf öğretmenleri ile sınıf öğretmenliği adaylarının matematik öğretimine yönelik öz yeterlilik inançları. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 6(1), 9-14.
52. Russell, R. L. ve Ginsburg, H. P. (1984). Cognitive analysis of children‟s mathematical difficulties. Cognition and Instruction, 1, 217-244.
53. Silbert, J., Carnine, D., Stein, M., (1990). Direckt İntruraction Mathematics. Merrill: Publising Company.
54. Sinoplu, K. (2009). Zihinsel engellilerde matematik öğretimi [Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi].
55. Şahbaz, Ü., (2005). Zihin engelli öğrencilere çarpım tablosunun öğretiminde sabit bekleme süreli öğretimin hata düzeltmesiz ve hata düzeltmeli uygulamalarının karşılaştırılması. (Tez Numarası: 187981) [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
56. Tufan, S. (2016). Şemaya dayalı strateji ve kendini izlemenin hafif düzeyde zihinsel engelli öğrencilerin sözlü problem çözme performanslarına etkisi (Tez Numarası: 429533) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
57. Uysal., H. (2017). Zihin yetersizliği olan öğrencilere temel toplama işlemlerinde akıcılık kazandırmada iki farklı uygulamanın karşılaştırılması (Tez Numarası: 463448) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
58. Uzun, A., Ozdemir, B. G., Cetinoz, E. E. ve Sahan, G. (2022). Teaching subtraction with the think-aloud method to a student with mild intellectual disability. 47(210), 321-356.
59. Van Luit, J. E. H. ve Naglieri, J. A. (1999). Effectiveness of the MASTER strategy training program for teaching special children multiplication and division. Journal of Learning Disabilities, 32, 98-107.
60. Varış, F., (1994). Program geliştirme, (5. Baskı, )Ankara, Alkım Yayınları.
61. Yıkmış, A. ve Çetin, M. E. (2010). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere sabit bekleme süreli öğretimle bölme öğretimi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi.
62. Yıkmış, A., Mehtap, K. O. T., Terzioğlu, N. K. ve Aktaş, B. (2018). Türkiye’de özel eğitim alanında yapılan matematik araştırmalarının betimsel analizi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(4), 2475-2501.
63. Zentall, S. S. ve Ferkis, M. A. (1993). Mathematical problem solving for youth with ADHD, with and without learning disabilities. Learning Disability Quarterly, 16(1), 6-18.