Dört Temel Dil Becerisi Ve Görme Engelliler: Araştırma Ve Uygulama Çalışmaları Derlemesi

Öz

Dört temel dil becerisi olan okuma, yazma, konuşma ve dinleme üzerine kurulu Türkçe dil öğretiminde, bu becerileri öğrencilere ölçünlü düzeyde edindirmek ve geliştirmek amaçlanmaktadır. Ancak, görme yetersizliği olan bireyler, bu becerilerin geliştirilmesinde çeşitli nedenlerle sınırlılıklar yaşamaktadırlar. Bu çalışma görme yetersizliği olan öğrencilerin bu dört temel dil becerilerinin kullanımını derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda 2006 ve 2024 yılları arasında yayınlanmış çalışmalar incelenmiştir. Çalışmalardan hareketle alandaki eksiklikler tespit edilmiş ve bu eksikliklere yönelik olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Görme engelli
• yazma becerisi
• okuma becerisi
• konuşma becerisi
• dinleme becerisi

Four Basic Language Skills and Students with Visual Impairments: A Literature Review of Research and Application Studies

Öz

Turkish language teaching is built upon four fundamental skills: writing, reading, listening, and speaking. Turkish language instruction aims to acquire and develop these four necessary language skills to the desired level. However, individuals with visual impairments may face various limitations in developing these skills for various reasons. This study aims to thoroughly examine the use of these four fundamental language skills by students with visual impairments. In this research, studies about four basic language skills published between 2006 and 2024 have been reviewed. Based on these studies, deficiencies in the field have been identified, and various recommendations have been made to address these deficiencies.

Anahtar Kelimeler

• Visual impairment
• writing skills
• reading skills
• speaking skills
• listening skills.

Kaynakça

1. Akı, E., & Atasavun, S. (2006). Görme Engelli Çocukların Okuma Hızlarının Normal Görme Düzeyine Sahip Yaşıtlarıyla Karşılaştırılması. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, (2), 49-53.
2. Aktaş, F. N., & Argün, Z. (2021). Görme Engelli Bireylerin Matematik Eğitiminde İhtiyaçları Ve Sorunları: Cebir Kavramları Bağlamında. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 1-25.
3. Arslantekin, Banu, Büyüköztürk, Ş., Akı, E., & Doğanay Bilgi, A. (2016). Görme Engelli Öğrenciler İçin Yönelim Ve Bağımsız Hareket Becerileri Değerlendirme Aracının Geliştirilmesi (YÖBDA) Projesi. C:/Users/Lenovo/Downloads/RAPOR_YOBDA, 20(1).
4. Arksey, H., & O’Malley, L. (2005). Scoping Studies: Towards A Methodological Framework. International Journal Of Social Research Methodology, 8(1), 19-32.
5. Aslan, C. (2020). Görme Engelli, Az Gören Ve Gören Öğrencilerin Yazılı İfade Becerilerinin Karşılaştırılmalı Olarak İncelenmesi (Doktora Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
6. Aslan, C., & Çakmak, S. (2020). Metin Türleri Bağlamında Az Gören, Görme Engelli Ve Gören Öğrencilerin Yazılı İfade Becerilerin İncelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(3), 868-885.
7. Ataş, S. (2019). Görme Engelli Bireylerde Bağımsız Hareket Becerileri. TURAN-SAM, 11(43), 169-173.
8. Atasun, S., & Akı, E. (2006). Görme Engelli Çocukların Okuma Hızlarının Normal Görme Düzeyine Sahip Yaşıtlarıyla Karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 6(2), 49-53.

9. Azizoğlu, N. İ. (2013). Görme Engellilere Türkçe Öğretiminin Sorunları. Gazi Üniversitesi Türkçe Araştırmaları Akademik Öğrenci Dergisi, 3(4), 1-7.
10. Baş, B. (2010). Söz Varlığı Araştırmalarında Veri Çarpıklığı Ve Eğitime Yansımaları. Erzincan Üniversitesi Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2).
11. Bulut, S. (2015). Görme Engellilere Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi. Kesit Akademi Dergisi, (1), 138-173.
12. Daudt, H. M., Van Mossel, C., & Scott, S. J. (2013). Enhancing The Scoping Study Methodology: A Large, İnterprofessional Team’s Experience With Arksey And O’Malley’s Framework. BMC Medical Research Methodology, 13(1), 1-9.
13. Demir, F. E. (2019). Az Gören Ve Gören Öğrencilerin Okuma Performanslarının Karşılaştırılması (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
14. Güneş, F. (2009). Türkçe Öğretiminde Günümüz Gelişmeleri Ve Yapılandırıcı Yaklaşım/The New Developments In Teaching Of Turkish And Constructivist Approach. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 1-21.
15. Gür, R. (2019). Görme Engelli Bireylerde Okuma Ve Not Alma. TURAN-SAM, 11(43), 121-126.
16. Haytabay, T., & Özdemir, S. (2012). Görme Engelli Öğrencilerin Okuma Etkinliğinde Dikkatini Sürdürme Becerileri Üzerine Kendini İzleme Tekniğinin Etkililiği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 13(2), 25-44.
17. Işıtan-Kılıç, D., & Aykut, Ç. (2024). Görme Yetersizliği Ve Erken Okuryazarlık Becerileri. TEBD, 22(1), 412-443.
18. Kana, F. Y., & Hagos, A. T. (2024). Factors Hindering The Use Of Braille For İnstruction And Assessment Of Students With Visual İmpairments: A Systematic Review. British Journal Of Visual Impairment, 0(0). Https://Doi.Org/10.1177/02646196241239173
19. Kartikasari, H., & Lestiono, R. (2017). Strategies İn Teaching English To Visually İmpaired Students. Erudio Journal Of Education Innovation, 4, 17–25
20. Mays, N., Roberts, E., & Popay, J. (2004). Synthesizing Research Evidence. N. Fulop, P. Allen, A. Clarke, Ve N. Black (Yay. Haz.) Studying The Organization And Delivery Of Health Services (S. 200-232) İçinde. London: Routledge.
21. Mert, E. L. (2013). Türkçe Öğretmen Adaylarının Dört Temel Dil Becerisine İlişkin Algılarının Metaforlar Aracılığıyla Analizi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(27), 357- 372.
22. Özdemir, U., & Birkan, B. (2020). Ufuk Özdemir Okumanın Rengi” Programının Osb’li Çocuklarda Okuma Becerilerine Etkisi.
23. Setiawan, W. A. J., Adnyani, L. D. S., & Suprianti, G. A. P. (2020). Strategies İn Teaching Reading To Visually Impaired Students. Jurnal Pendidikan Bahasa Inggris Undiksha, 8(2), 65-73.
24. Sikanku S. T. (2018). Challenges İn Teaching Pupils With Visual İmpairment İn İnclusive Classrooms: The Experience Of Ghanaian Teachers. Research On Humanities And Social Sciences, 8, 43–48.
25. Şenel, S., & Topuzkanamış, E. (2018). Görme Yetersizliği Olan Öğrencilerin Dinleme Stratejilerinin Belirlenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 19(4), 699-722.
26. Tekindal, B., & Arık, G. (2012). Görme Engelliler İçin Türkçe Metinden Konuşma Sentezleme Yazılımı Geliştirilmesi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 5(3), 9-18.
27. Toker, A. (2022). Bir Araştırma Metodolojisi Olarak Sistematik Literatür İncelemesi: Meta-Sentez Yöntemi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 313-340.
28. Uçuş, H. (2017). Uzaktan Eğitimin Görme Engellilerin Problem Çözüm Sürecine Yansımalarının İncelenmesi: Düşünme Yapıları Bağlamında Matematiksel İletişim. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
29. Ulusay, Ş. (1993). 8-12 Yaş Görme Özürlü Ve Gören Çocuklar Arasındaki El Beceri Farklılığının İncelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
30. Ünal, B. Ö., & Coşkun, İ. (2019). Tipik Gelişim Gösteren Öğrenciler İle Görme Engelli Öğrencilerin Yazmaya Hazırlık Süreçlerinin Öğretmen Görüşleri Doğrultusunda Karşılaştırılması. Eğitim Kuram Ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 5(3), 276-285.
31. Weinberger, J. (1996). Literacy Goes To School: The Parents' Role İn Young Children's Literacy Learning. London: Paul Chapman.
32. Yalçın, G. (2020). Uyarlanmış Çok Ögeli Bilişsel Strateji Öğretiminin Görme Yetersizliği Olan Ortaokul Öğrencilerinin Dinlediğini Anlama Ve Özetleme Becerileri Üzerine Etkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
33. Yalçın, G., & Altunay, B. (2019). Görme Yetersizliği Olan Öğrenciler İçin Genişletilmiş Çekirdek Müfredat Ve Dinleme Becerileri. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 298- 323.
34. Yalçın, G., & Altunay, B. (2021). Total Düzeyde Görme Yetersizliği Olan Öğrencilerin Bilgi Veren Metinlerde Dinlediğini Anlama Düzeylerinin Belirlenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 771-786.
35. Yıldız, A. M., & Duy, B. (2013). Kişilerarası İletişim Becerileri Psiko-Eğitim Programının Görme Engelli Erinlerin Empatik Eğilim Ve İletişim Becerileri Üzerine Etkisi. Kuram Ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(3), 1461-1476.
36. Yiğit, S., & Gökduman, E. (2014). Görme Engelli Yabancılara Türkçe Öğretiminde, Ses Kayıtlarıyla Kelime Öğretiminin Ve Kitap Seslendirmelerinin Öğrenime Katkısı: Bir Nitel Araştırma. Uluslararası Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Sempozyumu, 22-23 Aralık 2024, Yunus Emre Enstitüsü-Türk Dil Kurumu, Ankara.