Öğretmen Adaylarının Özel Eğitim Ve Kaynaştırma Hakkındaki Görüşlerinin Belirlenmesi

Öz

Özel gereksinimli bireyler bilişsel, duygusal, sosyal ve bedensel özellikleri yönünden akranlarından farklı gereksinimleri olan bireylerdir. Bu bireylerin eğitim öğretim ihtiyaçlarının genel eğitim ortamlarında nasıl karşılanabileceği ise farklı biçimlerde ele alınmaktadır. Kaynaştırma özel eğitime ihtiyaç duyan bireylerin fiziksel, sosyal ve psikolojik gelişimleri için akranlarından ayrıştırılmasının önüne geçmeyi ve akranlarıyla bir bütünlük kurmalarına katkı sağlamayı hedefleyen bir uygulamadır. Bu noktada genel eğitimde çalışan öğretmenlere önemli görev ve sorumluluklar düşmektedir. Kaynaştırma/bütünleştirme ortamlarında öncelikle iyi birer gözlemci olmaları ve problem davranışları belirleyip ortadan kaldırmaları gerekmektedir. Bu nedenle lisans öğretiminden itibaren öğretmen adaylarına özel eğitim ve kaynaştırma ile ilgili bilgi, beceri ve farkındalık kazandırılması önemlidir. Bu araştırmanın temel amacı, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesinin farklı bölümlerinde öğrenim görmekte olan öğretmen adaylarının özel eğitim ve kaynaştırmaya ilişkin bilgi ve farkındalıklarının incelenmesidir. Bu amaçla farklı branşlarda lisans eğitimine devam eden 3. ve 4. sınıftan 20 öğretmen adayı ile görüşülmüştür. Bu araştırmada nitel araştırmalarda sıkça kullanılan görüşme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulguları farklı branştaki öğretmen adaylarının özel eğitimli birey, kaynaştırma ve özel eğitim hakkında genel olarak bilgi sahibi olmalarına rağmen tanımsal olarak ifade etme düzeylerinin yetersiz olduğu, branşlar bazında değerlendirildiğinde sınıf öğretmeni adaylarının en yüksek bilgi ve farkındalığı olan grup olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Özel Eğitim
• Kaynaştırma
• Öğretmen Yetiştirme

Determining the Opinions of Teacher Candidates About Special Education and Inclusion

Öz

Individuals with special needs are individuals who have different needs from their peers in terms of their cognitive, emotional, social and physical characteristics. How the educational needs of these individuals can be met in general education environments is discussed in different ways. Inclusion is a practice that aims to prevent individuals in need of special education from being separated from their peers for their physical, social and psychological development and to contribute to their integration with their peers. At this point, teachers working in general education have important duties and responsibilities. In inclusion/integration environments, they must first be good observers and identify and eliminate problematic behaviors. For this reason, it is important to provide teacher candidates with knowledge, skills and awareness about special education and inclusion, starting from undergraduate education. The main purpose of this research is to examine the knowledge and awareness of teacher candidates studying in different departments of Zonguldak Bülent Ecevit University, Ereğli Faculty of Education regarding special education and inclusion. For this purpose, 20 teacher candidates from the 3rd and 4th grades who were continuing their undergraduate education in different branches were interviewed. In this research, the interview method, which is frequently used in qualitative research, was used. The research findings revealed that although prospective teachers in different branches have general knowledge about the specially educated individual, inclusion and special education, their level of definitional expression is insufficient, and when evaluated on the basis of branches, it has been determined that classroom teacher candidates are the group with the highest knowledge and awareness.

Anahtar Kelimeler

• Special Education
• İntegration
• Teacher Training

Kaynakça

1. Akçamete, G., Gürgür, H., & Kış, A. (2003). Kaynaştırma programlarına yerleştirilen özel gereksinimli öğrencilerin okuma yazma becerilerine ilişkin öğretmen görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 4(02), 39-53.
2. Aker, G. (2014). Öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimi hakkındaki tutumları. Edirne: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
3. Altıntaş, E., İlgün, Ş., & Uygun, S. (2021). İlköğretim matematik öğretmenlerinin özel eğitim dersi ve kaynaştırma yoluyla matematik eğitimi hakkındaki görüşleri. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(3), 21-38.
4. Ayanoğlu, Ç., & Erdoğan, D. G. (2019). Okul yöneticilerinin özel gereksinimli öğrencilere bireyselleştirilmiş eğitim planı (BEP) hazırlanması/uygulanması hakkındaki görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 20(4), 677-706.
5. Batı, A. H. (2004). Nitel araştırma yöntemleri. Ders notları sunusu.
6. Batu, E. S. (2000). Kaynaştırma, destek hizmetler ve kaynaştırmaya hazırlık etkinlikleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 2(04).
7. Batu, S., İftar, G. K., & Uzuner, Y. (2004). Özel Gereksinimli Öğrencilerin Kaynaştırıldığı Bir Kız Meslek Lisesindeki Öğretmenlerin Kaynaştırmaya İlişkin Görüş ve Önerileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(02).
8. Bek, H,. Gülveren, H, ve Başer, A.(2009). Sınıf öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik tutumlarının incelenmesi. Uşak üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2/2, 160-168

9. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2002). Research methods in education. Routledge.
10. Demir, M. K., & Açar, S. (2010). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine ilişkin düşünceleri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(3), 749-770.
11. Demirezen, S., & Akhan, N. E. (2016). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarına ilişkin görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(11), 1206-1223.
12. Dömbekci, H. A., & Erişen, M. A. (2022). Nitel araştırmalarda görüşme tekniği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 141-160.
13. Eripek, S. (2002). Özel eğitim. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
14. Gözün, Ö., & Yıkmış, A. (2004). Öğretmen adaylarının kaynaştırma konusunda bilgilendirilmelerinin kaynaştırmaya yönelik tutumlarının değişimindeki etkililiği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(02).
15. Gürgür, H., Kış, A., & Akçamete, G. (2012). Kaynaştırma öğrencilerine sunulan bireysel destek hizmetlere ilişkin öğretmen adaylarının görüşlerinin incelenmesi. İlköğretim Online, 11(3), 689-701.
16. İzci, E. (2005). Sınıf öğretmeni adaylarının" özel eğitim" konusundaki yeterlikleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 4(14), 106-114.
17. Kumaş, Ö. A., & Süer, S. (2020). Öğretmen adaylarının özel eğitime ilişkin metaforik algıları. OPUS International Journal of Society Researches, 16(28), 1076-1101.
18. Kvale, S., & Brinkmann, S. (2009). Interviews: Learning the craft of qualitative research interviewing. Sage.
19. MEB (2010). Okullarımızda neden niçin kaynaştırma yönetici, yönetmen ve aile klavuzu. Ankara.
20. Milli Eğitim Bakanlığı (2018a). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_07/09101900_ozel_egitim_hizmetleri_yonetmeligi_07 072018.pdf
21. Orel, A., & Zerey, Z. (2004). Sınıf öğretmeni adaylarının kaynaştırmaya yönelik tutumlarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(01).
22. Sadioğlu, Ö., Batu, E. S., & Bilgin, A. (2012). Sınıf öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilerin kaynaştırılmasına ilişkin görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 399-432.
23. Sevencan, F., & Çilingiroğlu, N. (2007). Sağlık alanındaki araştırmalarda kullanılan niteliksel veri toplama yöntemleri. Toplum Hekimliği Bülteni, 26(1), 1-6.
24. Sucuoğlu, B. (2004). Türkiye'de kaynaştırma uygulamaları: Yayınlar/araştırmalar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(02).
25. Sucuoğlu, B., & Kargın, T. (2014). İlköğretim’de kaynaştırma uygulamaları. Ankara: Kök Yayıncılık.
26. Tufan, M., & Yıldırım, Y. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin erken müdahale ve kaynaştırma kavramları hakkındaki bilgi düzeylerinin ve özel gereksinimli çocuklar için yaptıkları öğretimsel uyarlamaların incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 2(4), 1-13.
27. Yaralı, D. (2015). Öğretmen adaylarının özel gereksinimli bireylere yönelik tutumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 431-455.
28. Yaşaran, Ö. Ö., Batu, E. S., & Arzu, Ö. Z. E. N. (2014). Özel gereksinimli bireylerin sosyal kabullerini sağlamada normal gelişim gösteren öğrencilere sunulan kaynaştırmaya hazırlık etkinliklerinin etkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(3), 167-180.
29. Yazıcıoğlu, T. (2018). Kaynaştırma uygulamalarının tarihsel süreci ve Türkiye’de uygulanan kaynaştırma modelleri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 8(1), 92-110.
30. Yücelkan, C. (2022). Kaynaştırma uygulamalarını başarıya ulaştıran etmenler. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, (17), 26-38.
31. Yürekli, M., & Şafak, P. (2022). Rehberlik ve araştırma merkezlerinde çalışan öğretmenlerin ağır ve çoklu yetersizliği olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama süreçlerine ilişkin görüşleri. Milli Eğitim Özel Eğitim ve Rehberlik Dergisi, 2(3), 246-280.