Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Teknoloji Ve Bilgi Okuryazarlık Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Yapılan araştırma, fen bilimleri öğretmenlerinin bilgi ve teknoloji okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Antalya ilindeki kamu okullarında görev yapan fen bilimleri öğretmenlerinden oluşmaktadır. Araştırma örneklemi ise bu evrende yer alan öğretmenler arasından basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenen 316 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Bilgi Okuryazarlık Ölçeği” ve “Teknoloji Okuryazarlığı Ölçeği” kullanılmıştır. Veriler, normal dağılım şartını sağladığı için, betimsel istatistik yöntemlerinin yanı sıra Bağımsız Örneklemler t-Testi, ANOVA ve Pearson Korelasyon Analizi gibi parametrik testler kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, fen bilimleri öğretmenlerinin bilgi ve teknoloji okuryazarlık düzeyleri orta düzeyde belirlenmiştir. Ayrıca, fen bilimleri öğretmenlerinin bilgi ve teknoloji okuryazarlıklarının cinsiyete göre anlamlı bir farklılık gösterdiği, bu farkın kadınlar lehine olduğu tespit edilmiştir. Öğrenim durumu açısından yapılan analizlerde ise lisansüstü eğitim mezunu öğretmenlerin bilgi ve teknoloji okuryazarlıklarının lisans mezunu öğretmenlere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Mesleki kıdem açısından yapılan değerlendirmelerde ise mesleki kıdemi az olan öğretmenler ile mesleki kıdemi fazla olan öğretmenlerin bilgi ve teknoloji okuryazarlık düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu gözlemlenmiştir. Son olarak, araştırmada fen bilimleri öğretmenlerinin bilgi okuryazarlıkları ile teknoloji okuryazarlıkları arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum, her iki okuryazarlık düzeyinin birbirinden bağımsız gelişebileceğini gösteriyor.

Anahtar Kelimeler

• Öğretmen
• Fen Bilimleri Öğretmeni
• Bilgi
• Teknoloji
• Okuryazarlık.

Examination of Technology and Information Literacy Levels of Science Teachers

Öz

The study aimed to examine the relationship between science teachers’ levels of information literacy and technology literacy. For this purpose, a quantitative research method, specifically the relational survey model, was utilized. The population of the study consisted of science teachers working in public schools in Antalya during the 2023-2024 academic year. The sample group was formed from 316 teachers selected through simple random sampling. The data collection tools used in the research were the Information Literacy Scale and the Technology Literacy Scale. As the data met the normal distribution criteria, parametric tests, such as descriptive statistics, Independent Samples t-Test, ANOVA, and Pearson Correlation Analysis, were employed for analysis. According to the findings, the science teachers’ levels of information and technology literacy were found to be at a moderate level. Furthermore, a significant difference was observed between male and female teachers, with the literacy levels of female teachers being higher. In terms of education level, the analysis revealed that teachers with postgraduate education had higher levels of literacy compared to those with only an undergraduate degree. Regarding professional experience, a significant difference was noted between teachers with less experience and those with more experience, with the latter group demonstrating higher literacy levels. However, the study concluded that there was no significant relationship between science teachers’ information literacy and their technology literacy. This suggests that the two forms of literacy can develop independently from one another. These findings offer valuable insights into the literacy levels of science teachers and highlight potential areas for professional development, especially concerning gender, education level, and teaching experience.

Anahtar Kelimeler

• Teacher
• Science Teacher
• Information
• Technology
• Literacy

Kaynakça

1. Adıgüzel, A. (2011). Bilgi okuryazarlığı ölçeğinin geliştirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2011), 15-28.
2. Atasoy, B. (2022). Ortaokulda görev yapan öğretmenlerin teknoloji okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
3. Baran, E. ve Canbazoğlu Bilici, S. (2015). Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) üzerine alanyazın incelemesi: Türkiye örneği, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(1), 15-32.
4. Bawden, D. (2001). Information and digital literacies: a review of concepts. Journal of Documentation, 57(2), 218-259.
5. Bayburt, B. ve Eğin, F. (2021). Teknoloji ve sanayideki gelişmelerin yansıması olarak eğitim 4.0. Beyder, 16(2), 137-154.
6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E, Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
7. Cooper, J. (2006). The digital divide: The special case of gender. Journal of Computer Assisted Learning, 22(5), 320-334.
8. Dağaşan, E. (2023). Analysis of language teachers digital literacy levels in terms of various variables. Journal of Pedagogical Sociology and Psychology, 5(3), 292-306. https://doi.org/10.33902/jpsp.202324108

9. Dağlı, İ. ve Ezanoğlu, Z. (2021). Ar-Ge, patent ve ileri teknoloji ihracatının ekonomik büyümeye etkileri: OECD ülkeleri için dinamik panel veri analizi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(1), 438-460.
10. Demiralay, R. ve Karadeniz, Ş. (2008). İlköğretimde yaşam boyu öğrenme için bilgi okuryazarlığı becerilerinin geliştirilmesi. Cypriot Journal of Educational Sciences, 2(6), 89-119.
11. Duygulu Dardağan, D. (2019). Lise öğrencilerine bilgi okuryazarlığı becerilerinin kazandırılmasında okul kütüphanelerinin rolü: Gaziantep Kolej Vakfı özel okulları lisesinde uygulanan bilgi okuryazarlığı programının değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Çankırı Karatekin Üniversitesi.
12. George, D. ve Mallery, M. (2010). SPSS for windows step bysstep: A simple guide and reference. Pearson.
13. Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2017). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin.
14. Gürdal, O. (2000). Yaşam boyu öğrenme etkinliği: enformasyon okuryazarlığı. Türk Kütüphaneciliği, 14(2), 176-187.
15. Hassan, M., & Akbar, R. (2020). Technological literacy: teachers’ progressive approach used for 21st century students’ academic success in vibrant environment. Problems of Education in the 21st Century, 78(5), 734-753. https://doi.org/10.33225/pec/20.78.734
16. ITEA-International Technology Education Association (2007). Standards for technological literacy: content for the study of technology. from https://www.iteea.org/File.aspx?id=42513&v=2a53e184, 20.09.2024.
17. İzci, E. ve Eroğlu, M. (2016). Eğitimde teknoloji kullanımı kursu hizmet içi eğitim programının değerlendirilmesi, International Journal of Human Sciences, 13(1), 1666-1668.
18. Kalaycı, Ş. (2017). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Dinamik Akademi.
19. Kalonde, G. (2016). Technologies teacher educators model to pre-service teachers in methods courses. International Research in Higher Education, 1(2), 113-126. https://doi.org/10.5430/irhe.v1n2p113
20. Kay, R. H., & LeSage, A. (2009). Examining gender differences in attitudes toward computer use and applications in education. Journal of Educational Computing Research, 21(3), 343-365
21. Keengwe, J., & Oigara, J. (2011). Pre-service teachers and technology integration with smart boards. International Journal of Information and Communication Technology Education, 7(4), 84-92. https://doi.org/10.4018/jicte.2011100108
22. Keser Özmantar, Z. (2018). Örnekleme yöntemleri ve örneklem süreci. (Eds. K. Beycioğlu, N.Özer, Y.Kondakçı), Eğitim Yönetiminde Araştıurma içinde (88-110). Pegem Akademi.
23. Koehler, M. J., & Mishra, P. (2009). What is technological pedagogical content knowledge? Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 9(1), 60-70.
24. Koh, J., & Divaharan, S. (2011). Developing pre-service teachers' technology integration expertise through the tpack-developing instructional model. Journal of Educational Computing Research, 44(1), 35-58. https://doi.org/10.2190/ec.44.1.c
25. Kurbanoğlu, S. (2010). Bilgi okuryazarlığı: Kavramsal bir analiz. Türk Kütüphaneciliği, 24, 723-747.
26. McCrank, L. J. (1992). Academic programs for information literacy: theory and structure. RQ, 31(4), 485-498.
27. MEB. (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. http://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_12/11115355_yyretmenlyk_mesleyy_genel_yeterlyklery.pdf, 20.09.2024.
28. Mishra, C., Ha, S., Parker, L., & Clase, K. (2019). Describing teacher conceptions of technology in authentic science inquiry using technological pedagogical content knowledge as a lens. Biochemistry and Molecular Biology Education, 47(4), 380-387. https://doi.org/10.1002/bmb.21242
29. Oğuz, S. ve Yaşar Dinçer, F. C. (2021). OECD ülkelerinde eğitim ve sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: bir panel veri analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(1), 47-62.
30. Pinto, M., Cordón, J. A., & Gómez Díaz, R. (2010). Thirty years of information literacy (1977-2007): a terminological, conceptual and statistical analysis. Journal of Librarianship and Information Science, 42(1), 3-19.
31. Prodani, R., Çobani, S., Bushati, J., & Andersons, A. (2020). An assessment of the factors that influence the use of digital technologies in teaching: a case study. Universal Journal of Educational Research, 8(4), 1453-1460. https://doi.org/10.13189/ujer.2020.080438
32. Rader, H. B. (1991). Information literacy: a revolution in the library. RQ, 31(1), 25-30.
33. Sarıkaya, M. (2019). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin teknoloji kabul durumları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 578-590
34. Shapka, J. D., & Ferrari, M. (2003). Computer-related attitudes and actions in the elementary classroom. Computers in Human Behavior, 19(3), 319-334.
35. Şahin, M. C. ve Arslan Namlı, N. (2019). Öğretmen adaylarının eğitimde teknoloji kullanma tutumlarının incelenmesi, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(1), 95-112.
36. Tabachnick, B.G., & Fidell, L.S. (2013). Using multivariate statistics. (6. edition). Pearson Education.
37. Tuncay, E. (2021). Yaşam boyu öğrenme, bilgi okuryazarlığı, dijital okuryazarlık ve yenilikçilik ilişkisi: Üniversite idari personeli üzerinde bir araştırma. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gebze Teknik Üniversitesi.
38. Ulutaş, M. (2021). Teknoloji yönetimi: Almanya, Japonya ve Türkiye karşılaştırılması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(4), 1609-1625.
39. Volman, M., & van Eck, E. (2001). Gender equity and information technology in education: The second decade. Review of Educational Research, 71(4), 613-634.
40. Vu, P., & Fadde, P. (2014). A snapshot of technology integration training in teacher education programs. International Journal of Psychology a Biopsychosocial Approach, 14, 139-150. https://doi.org/10.7220/2345-024x.14.7
41. Yiğit, E. Ö. (2011). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlığı düzeylerinin ve teknoloji ile bütünleştirilmiş sosyal bilgiler öğretimine yönelik görüşlerinin belirlenmesi. Doktora tezi, Marmara Üniversitesi.
42. Zhang, J. (2023). Efl teachers’ digital literacy: the role of contextual factors in their literacy development. Frontiers in Psychology, 14, 1-11.https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1153339
43. http://www.ala.org/acrl/publications/whitepapers/presidential, 20.09.2024.
44. http://www.unesco.org/new/fileadmin/multımedıa/hq/cı/cı/-pdf/PragueDeclaration.pdf, 20.09.2024.