Akıllı Tasarımın Bilimselliği Problemi

Akıllı tasarım, William Paley(1743-1805)’den sonra 1996 yılında canlıların moleküler dün-yasındaki karmaşıklığından yola çıkarak tekrar filizlenen teleolojik açıklamanın Biyoloji alanındaki modern versiyonudur. Akıllı tasarımcılar, bilimsel olarak canlılardaki tasarımın varlığının görülebileceğini iddia ederken, akıllı tasarım karşıtları, canlıları oluşturan bütün süreçlerin aşamalı olacak şekilde oluştuklarını ve akıllı tasarımcıların argümanlarının bi-limsel olmadığını ileri sürmüşlerdir. Karşıt fikirde olanların akıllı tasarımcıların açıklama-larını bilimsel kabul etmemelerinin sebebi ise natüralist yaklaşımların bilimsel çalışmalar üzerindeki mevcut egemenliğidir. Oysa natüralist yaklaşımların tamamı varsayılanın aksine bütünüyle bilimsel değil, metafizik ön kabulleri de içeren birer felsefi tutumdur. Mesele bundan ibaret olmasına rağmen, natüralistler kendilerinin ontolojiye dair kanaatlerini bi-limsel yöntemle eşit görmek gibi bir hataya düşmüşlerdir. Diğer taraftan Bilim Felsefesi ekseninde yapılan tartışmaların kahir ekseri pozitivist anlayışın esas alındığı bir zemin üzerinde gerçekleştiği için ortaya konan yaklaşımlarda da pozitivist tutumun belirleyiciliği söz konusu olmuştur. Bu nedenle akıllı tasarım hipotezi için “bilimsel yaklaşımın teamülle-rine aykırıdır” demek çok daha isabetli olacakken, doğrudan “bilime aykırıdır” demek gibi bir yanlışa düşülmüştür. Bununla birlikte akıllı tasarıma dair ileri sürülen görüşlerin teorik bir çabanın ötesine geçerek deneyi de sürece dâhil ederek yoluna devam etmesinin bir gereklilik olduğu yadsınamaz bir husustur. Bu makalede bilimsel faaliyetler çerçevesinde önemli bir yeri olan evrimci anlayışın iddialarında yer alan canlı yaşamın nasıl ortaya çıktığına dair görüşleri de hesaba katılarak, canlı yaşamın başlangıcı, karmaşıklığı ve insan zihni gibi hususlarda akıllı tasarım ve akıllı evrim denkleminde bir takım mülahazalara yer verilecektir.