الصّحراء من الأسطرة إلى تمثيل الذّات في قصص إبراهيم الكوني ديوان النّثر البرّي أنموذجا

Through this intervention, we seek to trace the narrative transformation witnessed by contemporary Arabic novels that employ myth, surpassing it in an effort to represent Arab identity in its cultural dimension, aware of its role and significance, and firmly grasping its heritage and culture. The story collection by Ibrahim al-Kawni, "Al-Diwan Al-Nathr Al- barri ", serves as a model of this approach, which may seem strange at first, especially as his stories are filled with myths and marvels, secrets and symbols, such as tales of jinn, Tassili engravings, rare desert animals like the waddan and the bird S'krk Ibradn, the snake on the waw door, . and so on. However, a careful reader who deciphers the codes and symbols of these stories will realize that the novelist has invoked them as a metaphor, or figurative expression, for his vision of the dangers facing all of humanity. We see him delving into the causes of human suffering, offering us a unique perspective on the desert and its inhabitants. Through his texts, he emphasizes that the desert cannot be described by a single scene alone; it is a subject of myths as in classical literature. The desert in Ibrahim Al-Kawni's stories has become a space for self-representation and the highlighting of its human values and principles. Through the imaginary narrative, the author presents a positive image of the desert and its inhabitants, showcasing the human attachment to their customs and traditions and pride in their cultural and civilizational affiliation to this place. We will further clarify this proposal by providing some examples from the collection of short stories, as a model of the study we will address in our intervention, The author employed symbols and myths, like a mask through which he conveyed his vision of existence and humanity's relationship with nature, raising numerous questions about the purpose of our existence and our ultimate fate. Therefore, this collection of short stories requires a careful reading to discover more symbols and myths, as well as the purpose of their use by the author and their aesthetic and symbolic dimensions. This is what we aim to achieve through our participation in the scientific meeting that you will hold.

Bu çalışmada, çağdaş Arap romanında görülen anlatı dönüşümünü incelemeyi amaçlıyoruz. Bu dönüşüm, mitlerin bir sembol ve metafor olarak kullanılarak yazarın dünya üzerindeki yıkımlar ve çatışmalara dair endişelerini ifade ettiği bir anlatıyı beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda İbrahim el-Koni'nin “Dîvân el-Nesr el-Berrî” adlı hikâye koleksiyonu, bu yaklaşımın somut bir örneği olarak ele alınmıştır. El-Koni'nin metinlerinde, yazan benlik, kimliğine bağlı ve kültürüne, geleneklerine sahip çıkan bir bilinçle ortaya çıkar. Aynı zamanda, toplumuna ve dünya çapında meydana gelen olaylara karşı sorumluluk taşıyan medeni bir bakış açısıyla hareket etmektedir. Yazar, çöl ve çöl halkına dair farklı bir perspektif sunar; eserleri aracılığıyla, çölün yalnızca bir mit konusu olarak ele alınamayacağını vurgular. Çöl, el-Koni'nin hikâyelerinde çöl insanının benliğini temsil eden ve insanî değerlerini, ilkelerini ortaya koyan bir mekâna dönüşmüştür. El-Koni, çöl mekânı ve halkının pozitif bir imajını çizerken, insanın geleneklerine ve kültürel-medenî aidiyetine olan bağlılığını işler. Ancak bu yerin, bencil insanların açgözlülüğü yüzünden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu ve çöl ekosistemindeki canlıların tükenme riski taşıdığı da belirtilmektedir. Eserlerinde el-Koni, mitleri, olağanüstü unsurları, sırları ve sembolleri kullanır: cin hikâyeleri, Tassili kaya çizimleri, nadir çöl hayvanları (örneğin, vaddan ve Waou Kapısı'ndaki yılan) ve sufî semboller (örneğin, trüf çiçeği). Ancak yazar, bazı çalışmaların öne sürdüğü gibi, mitleri amaç olarak değil, insanlığın karşılaştığı tehlikelere dair metaforik bir ifade aracı olarak kullanır. El-Koni'nin eserlerine yakından bakan ve bu mitleri analiz eden bir okuyucu, yazarın bu mitleri insanlığın karşı karşıya olduğu riskleri dile getirmek için kullandığını görür. Hikâyeleri, çöl insanının çektiği sıkıntıların kökenine inerek bu tehlikelere dikkat çekmeyi ve insanlığı bu çöl kültürel mirasını kurtarmaya davet etmeyi amaçlar. El-Koni, herkesin barış içinde yaşayabilmesi için bir çağrı sunar.

نسعى من خلال هذه المداخلة إلى رصد التحوّل السّردي الّذي شهدته الرّواية العربية المعاصرة التي وظّفت الأسطورة واتخذت منها رمزا واستعارة لما يشغل الذّات الكاتبة إزاء ما يحدث في العالم من انهيارات وصراعات انعكست سلبا على الواقع بما يهدّد الحضارة الإنسانية بالزوال، وتعدّ المجموعة القصصية لإبراهيم الكوني "ديوان النّثر البرّي "أنموذجا لتجسيد هذا الطّرح، فقد بدا أنّ هذه الذّات الكاتبة متشبّثة بهوّيتها معتزّة بتراثها وثقافتها كذات متحضّرة واعية بدورها اتّجاه مجتمعها واتّجاه ما يحدث في العالم ككل، ليقدّم لنا الرّوائي طرحا مغايرا عن الصّحراء وساكنيها، ويؤكّد من خلال نصوصه، أنّ الصّحراء لا يمكن وصفُها بمشهد واحد وحسب؛ على أنّها موضوع للأسطرة، هذه الصّحراء قد استحالتْ في قصص إبراهيم الكوني إلى فضاء لتمثيل الذّات الصّحراوية، وإبراز قيمها الإنسانية ومبادئها . مستشرفا عبرها الصّورة الإيجابية للفضاء الصّحراوي وقيم ساكنيه، وتشبّث الإنسان فيها بعاداته وتقاليده واعتزازه بانتمائه الثّقافي والحضاري إلى هذا المكان الذي يجابه هو الآخر خطر الزوال وكائناته مهدّدة بالانقراض بفعل جشع بعض البشر وإصرارهم على القضاء على الحياة فيه، صحيح أنّ الكوني وظّف الأساطير والعجائبي، والأسرار والرّموز، كحكايات الجنّ ونقوشات التّاسيلي، وكائنات الصّحراء من حيوانات نادرة كالودّان، والحيّة على باب واو، وبعض الرّموز الصوفية كزهرة التّرفاس، لكنّه لا يقصد الأسطورة بحدّ ذاتها-كما سعت بعض الدّراسات إلى إثباته _ بل إنّ المتمعّن في هذه الأساطير، والمفكّك لشفراتها ورموزها يلفي أنّ الكوني استحضرها كاستعارة وتعبير مجازي عمّا يجابه البشرية جميعا من مخاطر، حيث نراه يحفر في أسباب معاناة الإنسان الصّحراوي، فجاءت قصصه تنبيها لهذه المخاطر ودعوة للإنسانية جمعاء لإنقاذ هذا التراث الإنساني الصّحراوي من أجل أن نحيا جميعا بسلام