Çinici, M. Yapay Zeka Çağında Dindarlık. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2025.

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1 , 110 - 119 , 31.03.2026

Ali Yüksel

https://izlik.org/JA83YZ32PH

Öz

“Yapay Zekâ Çağında Dindarlık” adlı eser, modern çağın en kritik meselelerinden biri olan teknolojik dönüşümün dindarlık üzerindeki etkilerini inceleyen özgün bir çalışmadır. Eser, yapay zekânın bir yöntem olarak kullanılmasıyla bireysel dindarlığın nasıl dönüşebileceğini, din psikolojisi perspektifiyle analiz etmektedir. Yazar, din psikolojisinin temel konularından birisi olan dindarlığı yapay zekâ çağının dinamikleriyle ilişkilendirerek, disiplinler arası bir yaklaşım sunmaktadır. Dr. Çinici’nin hem din psikolojisi hem bilgisayar mühendisliği alanındaki altyapısı, esere derinlik katmaktadır. Eserde, yapay zekânın yalnızca teknik bir araç değil, aynı zamanda insanın Tanrı, anlam ve varlık algısını etkileyen yeni bir kültürel zemin oluşturduğu da vurgulanmaktadır. Din psikolojisinin klasik yaklaşımları, bilişsel bilimler ve veri analitiğiyle ilişkilendirilerek modern bir okuma sunulmaktadır. Dr. Çinici’nin çalışması, din psikolojisi alanında yapay zekâ perspektifini merkeze alması bakımından Türkiye’de öncü niteliktedir. Çalışma, dindarlığın psikolojik ölçümünde yapay zekâ tabanlı tekniklerin kullanılabileceğini göstermesi yönüyle de metodolojik bir yenilik sunmaktadır. Çalışma, beş aşamalı yapay zekâ temelli bir yöntem (veri seti oluşturma, temizleme, bulanık mantık, yapay sinir ağları, sentez) kullanarak Türkiye’de dindarlığın değişimini modellemekte ve 2022 sonrası dindarlık düzeylerinde azalma eğilimi öngörmektedir. Bu açıdan eser hem din psikolojisi literatürüne hem de yz literatürüne önemli bir katkı sağlamaktadır. Eser, dijital çağın insanı yeniden tanımladığı bir dönemde, dindarlığın nasıl değişebileceğini anlamak ve anlamlandırmak isteyen akademisyenler, ilahiyatçılar ve psikologlar için güçlü bir referans niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

Din Psikolojisi , Yapay Zekâ , Dindarlık , Veri Madenciliği , Kitap İncelemesi

Çinici, M. Religiosity in the Age of Artificial Intelligence. İstanbul: Çamlıca Publishing, 2025.

https://izlik.org/JA83YZ32PH

Öz

“Religiosity in the Age of Artificial Intelligence” is an original and timely contribution that examines one of the most critical issues of the contemporary era: the impact of technological transformation on religious life. The work analyzes how individual religiosity may be reshaped through the use of artificial intelligence as a methodological tool and situates this discussion within a psychology-of-religion framework. By relating one of the central themes of the discipline—religiosity—to the dynamics of the AI age, the author adopts a distinctly interdisciplinary perspective. Dr. Çinici’s dual background in both the psychology of religion and computer engineering provides the study with substantial depth and methodological rigor. The book emphasizes that artificial intelligence is not merely a technical instrument but also a cultural environment that reshapes human perceptions of God, meaning, and existence. Classical approaches within the psychology of religion are reinterpreted in dialogue with cognitive science and data analytics, offering a contemporary and theoretically enriched reading of the field. Dr. Çinici’s work is pioneering in the Turkish context for foregrounding an AI-centered perspective within the psychology of religion. Methodologically, it demonstrates that AI-based techniques can be effectively employed in the psychological assessment of religiosity. Employing a five-stage AI-driven analytical framework—data compilation, data cleaning, fuzzy logic analysis, artificial neural network modeling, and integrative synthesis—the study models shifts in religiosity in Turkey and projects a decline in religious commitment after 2022. In this respect, the work makes a significant contribution not only to the literature on the psychology of religion but also to the broader field of artificial intelligence studies. In an era in which the digital environment increasingly reshapes human identity and experience, this book serves as a valuable reference for scholars, theologians, and psychologists seeking to understand and interpret how religiosity may be transformed.

Anahtar Kelimeler

Psychology of Religion , Artificial Intelligence , Religliosity , Data Mining , Book Review