Çinici, M. Yapay Zeka Çağında Dindarlık. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2025.
Öz
“Yapay Zekâ Çağında Dindarlık” adlı eser, modern çağın en kritik meselelerinden biri olan teknolojik dönüşümün dindarlık üzerindeki etkilerini inceleyen özgün bir çalışmadır. Eser, yapay zekânın bir yöntem olarak kullanılmasıyla bireysel dindarlığın nasıl dönüşebileceğini, din psikolojisi perspektifiyle analiz etmektedir. Yazar, din psikolojisinin temel konularından birisi olan dindarlığı yapay zekâ çağının dinamikleriyle ilişkilendirerek, disiplinler arası bir yaklaşım sunmaktadır. Dr. Çinici’nin hem din psikolojisi hem bilgisayar mühendisliği alanındaki altyapısı, esere derinlik katmaktadır. Eserde, yapay zekânın yalnızca teknik bir araç değil, aynı zamanda insanın Tanrı, anlam ve varlık algısını etkileyen yeni bir kültürel zemin oluşturduğu da vurgulanmaktadır. Din psikolojisinin klasik yaklaşımları, bilişsel bilimler ve veri analitiğiyle ilişkilendirilerek modern bir okuma sunulmaktadır. Dr. Çinici’nin çalışması, din psikolojisi alanında yapay zekâ perspektifini merkeze alması bakımından Türkiye’de öncü niteliktedir. Çalışma, dindarlığın psikolojik ölçümünde yapay zekâ tabanlı tekniklerin kullanılabileceğini göstermesi yönüyle de metodolojik bir yenilik sunmaktadır. Çalışma, beş aşamalı yapay zekâ temelli bir yöntem (veri seti oluşturma, temizleme, bulanık mantık, yapay sinir ağları, sentez) kullanarak Türkiye’de dindarlığın değişimini modellemekte ve 2022 sonrası dindarlık düzeylerinde azalma eğilimi öngörmektedir. Bu açıdan eser hem din psikolojisi literatürüne hem de yz literatürüne önemli bir katkı sağlamaktadır. Eser, dijital çağın insanı yeniden tanımladığı bir dönemde, dindarlığın nasıl değişebileceğini anlamak ve anlamlandırmak isteyen akademisyenler, ilahiyatçılar ve psikologlar için güçlü bir referans niteliğindedir.
Anahtar Kelimeler
Din Psikolojisi, Yapay Zekâ, Dindarlık, Veri Madenciliği, Kitap İncelemesi
Kaynakça
- Acar, Ali Kemal. “Yapay Zeka ve Din: Bireysel Hayatta Yeni Bir Dönüşüm Senaryosu”. Dergiabant 13/2 (30 Kasım 2025), 656-675. https://doi.org/10.33931/dergiabant.1738284
- Ay, Mustafa Fatih - Tekin, İshak. “Yapay Zeka ve Din Konulu Yayınların Bibliyometrik Analizi”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 24/3 (31 Aralık 2024), 521-540. https://doi.org/10.33415/daad.1593862
- Çapcıoğlu, İhsan - Fadime Apaydın (ed.). Yapay Zekâ, Toplum ve Din: İnanç, Otorite ve Etik Üzerine Eleştirel Yaklaşımlar. İstanbul: TESAM Yayınları, 1. Baskı., 2025.
- Çinici, Murat. Din Psikolojisi Alanında Dindarlığın Yapay Zekâ Teknikleri ile İncelenmesi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2024.
- Çinici, Murat. Yapay Zekâ Çağında Dindarlık. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 1. Basım., 2025.
- Çinici, Murat. Yapay Zekâ ve Dindarlık: Din Psikolojisi Çalışmalarına Yöntemsel Bir Yaklaşım. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Doktora Tezi, 2023.
- Çinici, Murat - Kızılgeçit, Muhammed. “Yapay Zekâ ve Din Psikolojisi”. Diyanet İlmi Dergi 59/2 (19 Haziran 2023), 745-768. https://doi.org/10.61304/did.1240124
- İnce, Abdullah vd. “Nitel Araştırmalarda Görüşme Tekniği ve Yapay Zekânın Katılımcı Rolü: Gençlik ve Farklı İnanç Eğilimleri Araştırması”. Bilimname 53 (30 Nisan 2025), 495-542. https://doi.org/10.28949/bilimname.1582610
- Karacan, Sümeyra Bilecik - Çiçek, Şeyma. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Yapay Zeka Okuryazarlık Düzeyleri İle Yapay Zekaya Yönelik Tutumları”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 24/3 (31 Aralık 2024), 259-292. https://doi.org/10.33415/daad.1577561
- Karslı, Necmi. Yapay Zeka ve Din. Ankara: İlahiyat Yayınları, 1. Baskı., 2024.