Custody in Marriage in Islamic Family Law

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1 , 82 - 100 , 31.03.2026

Yahya Bilginer

https://izlik.org/JA43CP22FJ

Öz

The study examines the issue of guardianship in Islamic family law and the qualifications required for guardianship. The issue of guardianship occupies an important place in Islamic law. There are differences of opinion among Islamic schools of thought regarding the cause of guardianship in marriage and to whom this guardianship belongs. The reason for guardianship in marriage is based on the age and virginity of the individual. In the Hanafi school of thought, the reason for guardianship is considered to be minority, while in the Shafi'i school of thought, it is considered to be virginity. In the Maliki school of thought, it is determined according to legal status and classified as virginity or minority depending on specific conditions. The schools of jurisprudence agree that in order for guardianship authority to be exercised, the guardian must be free, of sound mind, have reached puberty, and be of the same religion. While the Hanafi school considers these qualities sufficient in a guardian, some other schools require that the guardian also be male and just. From the time of the school imams to the present day, there has been almost universal agreement that guardians can marry off their underage daughters, but that widows cannot be married off without their consent. This issue remains relevant today and continues to be debated. The study found that there are different opinions on the necessity of obtaining the guardian's permission in Islamic law regarding marriage contracts, that the Hanafi school of thought does not require the guardian's permission, and that the Maliki, Shafi'i, and Hanbali schools of thought consider marriages without the guardian's permission to be invalid. However, it has been observed that marriages conducted without the consent of both the guardian and the person being married, regardless of the manner in which the authority of guardianship is exercised, may lead to divorces and contribute to the breakdown of social structure.

Anahtar Kelimeler

Islamic Law , Family , Marriage , Custody , Guardianship.

İslâm Hukukunda Evlenmede Velâyet ve Velînin Hukukî Niteliği

https://izlik.org/JA43CP22FJ

Öz

Çalışmada, İslâm aile hukukunda evlenmede velâyet konusu ve velâyet için gerekli olan nitelikler ele alınmıştır. İslâm hukukunda velâyet konusu önemli bir yere sahiptir. Evlendirme velâyetinde illetin ne olduğu, bu velâyetin kime/kimlere ait olduğu konusunda İslâm mezhepleri arasında görüş farklılıkları vardır. Evlendirme velâyetinin illeti, bireyin yaşı ve bekâret durumu ekseninde şekillenmiştir. Hanefî mezhebinde, velâyetin illeti küçüklük olarak kabul edilirken, Şâfiî mezhebinde bekâret kabul edilmiştir. Mâlikî mezhebinde ise hukuki statü bağlama göre belirlenir ve özel koşullara bağlı olarak bekâret veya küçüklük olarak sınıflandırılmıştır. Velâyet yetkisinin kullanılabilmesi için velînin, hür, akıl sağlığı yerinde, bulûğa ermiş olması ve din birliğinin bulunması gibi hususlarda mezhepler ittifak etmişlerdir. Hanefîler, velîde bu niteliklerin bulunmasını yeterli görürken diğer mezheplerden bazıları velînin erkek ve âdil olması gibi bazı hususların da bulunmasını şart koşmuşlardır. Mezhep imamları döneminden günümüze kadar, velî konumundaki kişilerin reşit olmayan kızları evlendirebilecekleri, dul kadınların rızaları olmadan evlendirilmemeleri gerektiği konusunda hemen hemen genel bir mutabakat vardır. Bu konu günümüzde de güncelliğini korumakta ve tartışılmaya devam etmektedir. Çalışmada, İslâm hukukunda evlilik akdinde velînin izninin alınması gerekliliği konusundaki farklı görüşlerin olduğu, Hanefî mezhebinde velînin izninin gerekli olmadığı, Malikî, Şafiî ve Hanbelî mezheplerinde velînin izninin olmadığı evlenmelerin geçersiz sayılacağı gibi sonuçlara ulaşılmıştır. Ancak ne şekilde olursa olsun evlendirmede velâyet yetkisinin kullanılmasında hem velînin hem de evlendirilen kişinin rızası alınmadan yapılan evliliklerin boşanmalara yol açabileceği ve toplumsal yapının bozulmasına sebep olabileceği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

: İslâm Hukuku , Aile , Evlilik , Velâyet , Velî.

Kaynakça

• Âmir, Abdülaziz. el-Ahvâlü’ş-Şahsiyye (Beyrut: Dârü’l-Fikr, ts.
• Acar, Halil İbrahim. “İslâm Hukukunda Evlenme Ehliyeti Bakımından Küçüklerin Evlendirilmesi Problemi”. Dinî Araştırmalar 6/16 (2003), 125-140.
• Adevî, Ebû’l-Hasen Ali b. Ahmed b. Mükrim es-Saidî. Hâşiyetü’l-Adevî ’ala şerhi Kifâyeti’t-tâlibi’r-rabbânî. 2 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1994.
• Aksoy, Muhammed Mehdi. “İslâm Hukuku Açısından Nikah Akdinde Velâyet”. Mütefekkir Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 9/18 (2022), 465-487.
• Apaydın, H. Yunus. “Velâyet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 43/15-19. İstanbul: TDV Yayınları, 2013.
• Aslan, Bedri. “İslâm Hukukunda Evlilikte Velâyetin Ortadan Kalkmasıyla Velînin Velâyetinin Kime Geçeceği Konusunun Değerlendirilmesi”. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4/7 (Ocak 2016), 26-47.