Modern Ahlâk Krizi Ve Din-Ahlâk İlişkisi: Taha Abdurrahman’ın Ahlak Sorunsalı Üzerine Bir İnceleme

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1 , 120 - 129 , 31.03.2026

Selma Kavurmacıoğlu

https://izlik.org/JA79ND63NU

Öz

Bu çalışma, Taha Abdurrahman’ın Ahlak Sorunsalı eserini merkeze alarak modern düşüncede akıl-ahlâk ilişkisini ve bu ilişkinin yol açtığı teorik ve pratik krizleri incelemektedir. Müellifin temel iddiası, modern çağda aklın ahlâkî zeminden koparılmasıyla insanın anlam, değer ve istikrar kaybına sürüklendiği yönündedir. Abdurrahman’ın eserinde, ahlâkın dinî bağlamından soyutlanmasıyla birlikte Batı ahlâk teorilerinde ortaya çıkan kavramsal ve metodolojik sorunlar incelenmekte; Immanuel Kant, David Hume ve modern tekno-bilimsel rasyonalizm çerçevesinde geliştirilen yaklaşımlar onun eleştirel perspektifi üzerinden değerlendirilmektedir. Ayrıca modern medeniyetin “bilgi” ve “teknoloji” merkezli yapısının ürettiği ahlâkî krizler analiz edilmekte; buna karşılık Kur’ân’ın anlam, değer ve sorumluluk ufkunu merkeze alan Taha Abdurrahman’ın ahlâk anlayışı, “kulluk teorisi” ve “fiil medeniyeti” kavramları bağlamında bir çözüm önerisi olarak sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tefsir , Ahlâk-Din İlişkisi , Fiil ve Sorumluluk (Amel) , Kulluk Teorisi (Ubûdiyyet) , Taha Abdurrahman

Etik Beyan

Derginize göndermiş olduğum “Modern Ahlâk Krizi Ve Din-Ahlâk İlişkisi: Taha Abdurrahman’ın Ahlak Sorunsalı Üzerine Bir İnceleme” adlı çalışmam literatüre dayandığı için Etik Kurul İzni gerektirmemektedir.

Destekleyen Kurum

Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır.

Teşekkür

Yazarın teşekkür edeceği kişi veya kurum bulunmamaktadır.

The Moral Crisis of Modernity and the Religion–Ethics Relationship: A Study on Taha Abdurrahman’s The Problematic of Ethics

https://izlik.org/JA79ND63NU

Öz

This study centers on Taha Abdurrahman’s work “The Problematic of Ethics” to examine the relationship between reason and ethics in modern thought, along with the theoretical and practical crises this relationship has precipitated. The author’s fundamental claim is that in the modern era, the severance of reason from its ethical foundation has led humanity to a loss of meaning, value, and stability. Within Abdurrahman’s work, the conceptual and methodological problems that emerged in Western ethical theories as ethics was abstracted from its religious context are examined; approaches developed within the frameworks of Immanuel Kant, David Hume, and modern techno-scientific rationalism are evaluated through his critical perspective. Furthermore, the ethical crises produced by the “knowledge” and “technology”-centric structure of modern civilization are analyzed. In contrast, Taha Abdurrahman’s ethical understanding, which centers the horizon of meaning, value, and responsibility in the Qur’an, is presented as a solution through the concepts of “servanthood theory” and “civilization of action”.

Anahtar Kelimeler

Tafsīr , Ethics-Religion Relationship , Action and Responsibility (‘Amal) , Servanthood Theory (‘Ubūdiyya) , Taha Abdurrahman

Kaynakça

• Abdurrahman, Taha. Ahlak Sorunsalı (Batı Modernitesinin Ahlakî Eleştirisine Bir Katkı). çev. Tahir Uluç. İstanbul: Pınar Yayınları, 5. Basım, 2024.
• Abdurrahman, Taha. Amel Sorunsalı. çev. Tahir Uluç. İstanbul: Pınar Yayınları, 3. Basım, 2024.
• Aḥmed b. Ḥanbel, Ebū ʿAbdillāh Aḥmed b. Muḥammed b. Ḥanbel eş-Şeybānī. el-Müsned. thk. Şuʿayb Arnāūṭ. 50 Cilt. Beyrūt: Müessesetü’r-Risāle, 1421/2001.
• Hallaq, Wael B. Modernitenin Reformu (Abdurrahman Taha’nın Felsefesinde Ahlak ve Yeni İnsan). çev. Tahir Uluç. İstanbul: Ketebe Yayınları, 2. Basım, 2023.
• Müslim, Ebü’l-Ḥüseyn Müslim b. el-Ḥaccāc el-Ḳuşeyrī. el-Cāmiʿu’ṣ-ṣaḥīḥ. thk. Muḥammed Zihnī Efendi vd. 8 Cilt. Türkiye: Dāru’ṭ-Ṭıbāʿati’l-ʿĀmire, 1334/1916.
• ʿAtakī, Ebū Bekr Aḥmed bin ʿAmr bin ʿAbd el-Ḫāliḳ bin Ḫallād bin ʿUbeydullāh el-. el-Baḥrü’z-zeḫḫâr. ed. Maḥfūẓ er-Raḥmān Zeynallāh, ʿĀdil bin Saʿd. 18 Cilt. Medine: Mektebetü’l-ʿUlūm, 1988.