Yıl 2018, Cilt 2 , Sayı 1, Sayfalar 25 - 39 2018-06-30

MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ

Fatih Yahya AYAZ [1] , Aygül DÜZENLİ [2]



Memlükler döneminin (1250-1517) yanı sıra Orta Çağ İslâm dünyasının en büyük tarihçileri arasında gösterilen Makrîzî, Mısır tarihçiliği ekolünün kurucusu ve Memlükler döneminin en meşhur âlimlerinden biridir. Dîvânü’l-inşâda bir süre vazife yaptıktan sonra Kahire muhtesibliği gibi mühim bir göreve tayin edilmiş, bu vazifesi sayesinde iktisadî ve sosyal hayatla ilgili önemli bir birikime sahip olmuştur. Bunların dışında hem başkentte hem de Suriye’de önemli görevler üstlenen Makrîzî, içinde yaşadığı toplumu yakından gözlemleme ve sağlıklı değerlendirmeler yapabilmek için yeterli malzemeyi toplama imkânı da bulmuştur. Hayatının son yirmi yılında gözden düşen Makrîzî, bundan sonraki yaşamını kitap te’lifi ve ibadetle geçirmiş, çok kıymetli eserler bırakmıştır. Bu eserlerinden özellikle el-Hıtat, Mısır’ın siyasî tarihinden topoğrafyasına, sosyal hayatından iktisadî durumuna, buradaki dinlerden itikadî mezheplere kadar oldukça geniş bir sahada kıymetli malumat içerir.


Biz bu çalışmada onun bahsi geçen eserini merkeze alarak Eş‘arîlik mezhebinin Mısır’da yayılma sebepleri ve Makrîzî’nin Eş‘arîlik hakkındaki görüş ve yorumlarına yer verdik. Onun Ehl-i Beyt’e olan düşkünlüğünün bu yorumlardaki yansımalarını tesbite çalıştık. Zaman zaman Zeydiyye ekolünü andıran ilginç fikirlerine de işaret ettik. Aktardığı bilgiler ve serdettiği görüşlerinin sıhhat ve isabetliliğini teyit için tarihçiliği üzerinde durduk. Bu minvalde hayatını ana hatlarıyla aktardık. Çağdaşlarıyla rakiplerinin onun hakkındaki görüşlerine de yer verdik. Amacımız XIV ve XV. yüzyıllarda Mısır’da yaşayan, Eş‘arîliği benimseyen, amelde ise önceleri Hanefî, sonra Zâhirî ve nihayet Şâfiî olan bir tarihçinin bu itikadî mezhebe yönelik görüşlerini tespit etmek ve alan uzmanlarının değerlendirmelerine sunmaktır.


İslam Tarihi, Makrîzî, Eş‘arîlik
  • BİBLİYOGRAFYAApaydın, H. Yunus. “Zâhiriyye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 44: 93-100. İstanbul: TDV Yayınları, 2013. Aycan, İrfan – Söylemez, M. Mahfuz. İdeolojik Tarih Okumaları. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2002.Aytekin, Arif. “İbn Tûmert”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 20: 425-427. İstanbul: TDV Yayınları, 1999.Cengiz, Osman. Makrîzî’nin İmtâu’l-Esmâ İsimli Eseri. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2010.Aynî, Bedreddin Mahmud b. Ahmed. ‘İkdü’l-cümân fî târîhi ehli’z-zamân. Nşr. Abdürrâzık et-Tantâvî el-Karmût. Kahire: 1989.Sehâvî, Şemseddin. ed-Dav’ü’l-lâmi‘ li-ehli’l-karni’t-tâsi‘. 12 Cilt. Kahire: ts.Sübkî, Taceddîn Abdülvehhab. Tabakātü’ş-Şâfi‘iyyeti’l-kübrâ. Nşr. Mahmud Muhammed et-Tanâhî- Abdülfettah Muhammed el-Hulv. 10 Cilt. Kahire: 1964.Eymen Fuâd Seyyid. “Makrîzî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 27: 448-451. Ankara: TDV Yayınları, 2003. İbn Şeddâd, Baheddin. en-Nevâdirü’s-sultâniyye ve’l-mehâsinü’l-Yûsufiyye. Nşr. Cemaleddin eş-Şeyyâl. Kahire: 1994.İbn Tağriberdî, Ebü’l-Mehâsin Cemaleddin Yusuf. Havâdisü’d-dühûr fî meda’l-eyyâm ve’ş-şühûr. Nşr. Muhammed K. İzzeddin. 2 Cilt. Beyrut: 1990.İbn Tağriberdî, Ebü’l-Mehâsin Cemaleddin Yusuf. el-Menhelü’s-sâfî ve’l-müstevfî ba‘de’l-Vâfî. Nşr. Muhammed M. Emin-Nebîl Muhammed Abdülaziz. 12 Cilt. Kahire: 1984-2006.İbn Tağriberdî, Ebü’l-Mehâsin Cemaleddin Yusuf. en-Nücûmü’z-zâhire fî mülûki Mısr ve’l-Kâhire. Nşr. Cemal M. Muhriz-Fehim M. Şeltût. 14. Cilt. Kahire: 1971; Nşr. İbrahim Ali Tarhan. 15. Cilt. Kahire: 1972.İpşirli, Mehmet. “el-Hıtatü’l-Makrîziyye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 17: 402-404. İstanbul: TDV Yayınları, 1998. Kalaycı, Mehmet. Tarihsel Süreçte Eşarilik Maturidilik İlişkisi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2013.Little, Donald Presgrave. An Introduction to Mamlûk Historiography. Wiesbaden: 1970.Makrîzî, Takıyyüddin Ahmed b. Ali. Kitâbü’l-Mevâ‘iz ve’l-i‘tibâr bi-zikri’l-hıtat ve’l-âsâr. 2 Cilt. Beyrut: ts.Makrîzî, Takıyyüddin Ahmed b. Ali. İmtâu‘l-esmâ‘ bimâ li’n-Nebiyy mine’l-ahvâl ve’l-emvâl ve’l-hafede ve’l-metâ‘. Nşr. Muhammed Abdülhamid en-Nümeysî. 15 Cilt. Beyrut: 1999.Makrîzî, Takıyyüddin Ahmed b. Ali. İtti‘âzü’l-hunefâ bi-ahbâri’l-eimmeti’l-Fâtımiyyîn el-hulefâ. Nşr. Cemaleddin eş-Şeyyâl-Muhammed Hilmi Ahmed. 3 Cilt. Kahire: 1967-1973. Makrîzî, Takıyyüddin Ahmed b. Ali. Kitâbü İgâseti’l-ümme bi-keşfi’l-gumme. Nşr. M. Mustafa Ziyâde-Cemaleddin eş-Şeyyâl. Kahire: 1957.Makrîzî, Takıyyüddin Ahmed b. Ali. Kitâbü’s-Sülûk li-ma‘rifeti düveli’l-mülûk. Nşr. M. Mustafa Ziyâde-Saîd A. Âşûr. 12 Cilt. Kahire: 1956-1973.Sever, Mehmet. Bahrî Memlükler Dönemi Mezhep Hareketleri (1250-1382). Doktora Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, 2017.Şâkir Mustafa, et-Târîhu’l-‘Arabî ve’l-müerrihûn, I-IV, Beyrut 1983-1990.
Birincil Dil tr
Konular Din Bilimi
Bölüm Hakemli Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-3261-4915
Yazar: Fatih Yahya AYAZ
Kurum: ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-5471-2690
Yazar: Aygül DÜZENLİ
Kurum: ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Haziran 2018

Bibtex @araştırma makalesi { kuifd425038, journal = {Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {2602-2427}, address = {ilafdergi@kastamonu.edu.tr}, publisher = {Kastamonu Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {2}, pages = {25 - 39}, doi = {}, title = {MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ}, key = {cite}, author = {AYAZ, Fatih Yahya and DÜZENLİ, Aygül} }
APA AYAZ, F , DÜZENLİ, A . (2018). MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ. Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi , 2 (1) , 25-39 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuifd/issue/38143/425038
MLA AYAZ, F , DÜZENLİ, A . "MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ". Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2 (2018 ): 25-39 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuifd/issue/38143/425038>
Chicago AYAZ, F , DÜZENLİ, A . "MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ". Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2 (2018 ): 25-39
RIS TY - JOUR T1 - MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ AU - Fatih Yahya AYAZ , Aygül DÜZENLİ Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 25 EP - 39 VL - 2 IS - 1 SN - 2602-2427- M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ %A Fatih Yahya AYAZ , Aygül DÜZENLİ %T MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ %D 2018 %J Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi %P 2602-2427- %V 2 %N 1 %R %U
ISNAD AYAZ, Fatih Yahya , DÜZENLİ, Aygül . "MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ". Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2 / 1 (Haziran 2018): 25-39 .
AMA AYAZ F , DÜZENLİ A . MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ. kuifd. 2018; 2(1): 25-39.
Vancouver AYAZ F , DÜZENLİ A . MAKRÎZÎ (Ö. 845/1442) VE MISIR’DA EŞ‘ARÎLİĞİN YAYILMASINA DAİR TESPİTLERİ. Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2018; 2(1): 39-25.