Üniversite öğrencilerinde COVID-19 korkusu ve umutsuzluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracılık rolü
Öz
Yıllar boyunca insanlar birçok küresel sorunla yüz yüze gelmiş ve bu durumlardan çeşitli şekillerde etkilenmiştir. Bireylerin içinde bulundukları gelişim dönemi ve sahip oldukları psikolojik özellikleri bu etkilerin nasıl olacağını şekillendiren önemli faktörlerdendir. Yaşamı tehdit eden durumlara verilebilecek ilk tepkilerden olan korkunun gelecek yaşantıları için planlar yapmakta olan üniversite öğrencilerinin gelecek tasarımlarını olumsuz etkileyebileceği ancak psikolojik sağlamlığın bu ilişkide koruyucu bir rol oynayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda mevcut araştırmada, üniversite öğrencilerinde COVID-19 korkusu ve umutsuzluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracılık rolü incelenmiştir. Psikolojik sağlamlığın aracı rolünü öngören hipotetik model kurulmuş ve araştırma değişkenleri arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra aracılık rolü incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 530 (415 kadın, 115 erkek) üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, COVID-19 Korkusu Ölçeği, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Oluşturulan model, yapısal eşitlik modellemesiyle (YEM) test edilmiştir. Analizler sonucunda COVID-19 korkusunun, psikolojik sağlamlığı negatif ve anlamlı düzeyde yordadığı; psikolojik sağlamlığın da umutsuzluğu negatif ve anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Psikolojik sağlamlığın aracı rolü incelendiğinde ise dolaylı etkinin anlamlı olduğu dolayısıyla psikolojik sağlamlığın, COVID-19 korkusu ve umutsuzluk arasındaki ilişkiye tam aracılık ettiği görülmüştür. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda üniversite öğrencilerinin toplumda meydana gelen olumsuz yaşantılar sonucunda umutsuzluk yaşamalarının önüne geçilmesi amacıyla psikolojik sağlamlık düzeylerinin geliştirilmesi yönünde uygulama çalışmalarının yapılması ve geleceği planlama konusunda kariyer danışmanlığı uygulamaların yaygınlaştırılması şeklinde öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
The mediating role of psychological resilience in the relationship between fear of COVID-19 and hopelessness in university students
Öz
Over the years, people have faced many global problems and have been affected by these situations in various ways. The developmental period that individuals are in and their psychological characteristics are important factors that shape how these effects will be. It is thought that fear, which is one of the first reactions to life-threatening situations, may negatively affect the future designs of university students who are making plans for their future lives, but psychological resilience will play a protective role in this relationship. In this context, the mediating role of psychological resilience in the relationship between fear of COVID-19 and hopelessness in university students was examined in the current study. A hypothetical model predicting the mediating role of psychological resilience was established and the mediating role was examined in addition to the bilateral relations between the research variables. The sample of the study consisted of 530 university students (415 female, 115 male). Personal Information Form, COVID-19 Fear Scale, Beck Hopelessness Scale and Brief Psychological Resilience Scale were used to collect data. The created model was tested with structural equation modeling (SEM). As a result of the analyses, it was seen that the fear of COVID-19 predicted psychological resilience negatively and significantly; and psychological resilience predicted hopelessness negatively and significantly. When the mediating role of psychological resilience was examined, it was seen that the indirect effect was significant, and therefore psychological resilience fully mediated the relationship between fear of COVID-19 and hopelessness. In line with the findings obtained as a result of the research, suggestions were made in the form of carrying out implementation studies to improve the levels of psychological resilience in order to prevent university students from experiencing hopelessness as a result of negative experiences in society and to disseminate career counseling practices for planning the future.
Anahtar Kelimeler
Araştırma Etiği
Bu araştırmanın planlanmasından, uygulanmasına, verilerin toplanmasından verilerin analizine kadar olan tüm süreçte “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.
Bu çalışmanın yazım sürecinde bilimsel, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir.
Araştırmada veri toplamak amacıyla kullanılan ölçeklerin tamamı için ölçeği geliştiren, uyarlayan araştırmacılardan gerekli izinler alınmıştır. Veri toplanan İnönü Üniversitesinden 24/11/2020 tarihli E77715 sayılı araştırma izni alınmıştır. Katılımcılardan ise veri toplanmaya başlamadan önce araştırmaya katılıma gönüllü olduklarını beyan etmeleri istenmiştir ve gönüllü katılımcılardan veri toplanmıştır.
Etik kurul izin bilgileri
Etik değerlendirmeyi yapan kurul adı: İnönü Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu
Etik değerlendirme karar tarihi: 18/12/2020
Etik değerlendirme belgesi sayı numarası: 2020/23-4
Bu çalışma, Şeymanur Tapan (2022) tarafından hazırlanan “Üniversite öğrencilerinde Covid-19 korkusu ve umutsuzluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracılık rolü” başlıklı yüksek lisans tezinden üretilmiş olup, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi TRB2 Uluslararası Eğitim Bilimleri Kongresinde sözlü bildiri olarak sunulmuştur.