Araştırma Makalesi

Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi

Cilt: 9 Sayı: 1 31 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi

Öz

Bu araştırmada, okul öncesi dönemde Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntemleri ve süreçlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Samsun ile İstanbul'daki iki özel eğitim anaokulunda görev yapan ve sınıfında OSB’li çocuk bulunan toplam beş özel eğitim öğretmeni, dört okul öncesi öğretmeni ve bir sınıf öğretmeniyle çalışma yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından uzman görüşü alınarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formuna ek olarak öğretmenlerin öğretim planları ve araştırmacı günlükleri kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme sorularından elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemiyle incelenmiş ve temalar oluşturulmuştur. Ayrıca öğretim planları ile gözlemci günlüklerinden elde edilen veriler de betimsel olarak analiz edilerek, görüşme verileriyle karşılaştırılmıştır. Araştırmanın bulguları incelendiğinde; öğretmenlerin, OSB’li çocuklarla çalışırken en çok sosyal kurallara uymama, takıntılar, saldırganlık ve öfke krizleri gibi problem davranışlarla; dil, iletişim ve sosyalleşme alanlarında yaşanan güçlükler, beslenme problemleri ve performans farklılıklarıyla ilgili sorunlarla karşılaştıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin bir kısmı, sistematik olmamakla birlikte; modeli olma, akran aracılığı ile öğretim ve eşzamanlı ipucuyla öğretim gibi kanıt temelli uygulamaları (KTU) kullandıklarını belirtmiştir. Ancak genel olarak öğretmenlerin KTU'ya ilişkin bilgi düzeylerinin sınırlı olduğu belirlenmiştir. Öğretim sürecinde çoğunlukla geleneksel yöntem ve materyallerin tercih edildiği; öğretim, materyal ve değerlendirme süreçlerinde yeterli uyarlamaların yapılmadığı belirlenmiştir. Öğretmenler; ailelerle iş birliğinin artırılmasını, sınıf mevcutlarının azaltılmasını, seviye gruplarının oluşturulmasını ve öğretim ortamı, materyal ile yöntemlerin çeşitlendirilmesini önermiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Araştırma Etiği Bu araştırmanın planlanmasından, uygulanmasına, verilerin toplanmasından verilerin analizine kadar olan tüm süreçte “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışmanın yazım sürecinde bilimsel, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilmiş ve bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formu imzalatılmıştır. Araştırmanın yürütülmesi için okulun bulunduğu Edirne İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nden izin alınmıştır (24.04.2025 tarih 2025.022889.01 sayılı yazı). Etik kurul izin bilgileri Etik değerlendirmeyi yapan kurul adı: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu Etik değerlendirme karar tarihi: 31.01.2025 Etik değerlendirme belgesi sayı numarası: 2025-30

Teşekkür

Araştırma sürecimizde her türlü desteği sağlayan Milli Eğitim Bakanlığı'na, okul müdürlerine ve katılım sağlayan öğretmenlere teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

  1. Agosta, E., Graetz, J. E., Mastropiere, M. A. & Scruggs, T. (2004). Teacher-Researchers partnership to improve social behavior through social stories. Intervention in School and Clinic, 39(5), 276-287. https://doi.org/10.1177/105345120403900504
  2. Ahlers, K. P., Gabrielsen, T. P., Lewis, D., Brady, A. M., & Litchford, A. (2017). Supporting individuals with autism spectrum disorder in understanding and coping with complex social emotional issues. School Psychology International, 38(6), 586-607. https://doi.org/10.1177/014303431771994
  3. Akarsu, E., & Atbaşı, Z. (2021). Eğitim uygulama okullarında öğrenim gören öğrencilerin bireyselleştirilmiş eğitim programlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 11(1), 301-314. https://doi.org/10.24315/tred.712420
  4. Akdağ, F. (2022). Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara sosyal beceri öğretiminde temel tepki öğretiminin etkililiği [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi
  5. Aktan, O. (2023). Öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere yönelik sosyal kabul düzeylerinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, Erken Görünüm. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1123503
  6. Allam, F. C., & Martin, M. M. (2021). Issues and challenges in special education: A qualitative analysis from teacher’s perspective. Southeast Asia Early Childhood Journal, 10(1), 37–49. https://doi.org/10.37134/saecj.vol10.1.4.2021
  7. Al-Shammari, L. (2006). Special education teachers’ attitudes toward autistic students in the autism school in the state of Kuwaiti: A case study. Journal of Instructional Psychology, 33(3), 170-178. https://www.researchgate.net/publication/273444637_Special_education_teachers'_attitudes_toward_autistic_students_in_the_Autism_School_in_the_State_of_Kuwait_A_case_study
  8. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Otistik Çocuklar Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

30 Haziran 2025

Kabul Tarihi

10 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Metin, H. (2026). Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 9(1), 50-78. https://doi.org/10.33400/kuje.1729695
AMA
1.Metin H. Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi. KUJE. 2026;9(1):50-78. doi:10.33400/kuje.1729695
Chicago
Metin, Hakan. 2026. “Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi”. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi 9 (1): 50-78. https://doi.org/10.33400/kuje.1729695.
EndNote
Metin H (01 Mayıs 2026) Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi 9 1 50–78.
IEEE
[1]H. Metin, “Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi”, KUJE, c. 9, sy 1, ss. 50–78, May. 2026, doi: 10.33400/kuje.1729695.
ISNAD
Metin, Hakan. “Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi”. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi 9/1 (01 Mayıs 2026): 50-78. https://doi.org/10.33400/kuje.1729695.
JAMA
1.Metin H. Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi. KUJE. 2026;9:50–78.
MLA
Metin, Hakan. “Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi”. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, c. 9, sy 1, Mayıs 2026, ss. 50-78, doi:10.33400/kuje.1729695.
Vancouver
1.Hakan Metin. Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi. KUJE. 01 Mayıs 2026;9(1):50-78. doi:10.33400/kuje.1729695



22176

Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi 2020 yılı itibariyle TR-Dizin tarafından dizinlenmektedir.