The views of prospective special education teachers about out-of-school learning activities in inclusive education practices

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 859 - 875, 30.11.2025

Duygu İleritürk

https://doi.org/10.33400/kuje.1731006

https://izlik.org/JA72JY99YK

Öz

The study aims to examine the perspectives of special education teacher candidates on the use of out-of-school learning activities within the scope of inclusive education. The research was designed as a holistic single case study. The study group was determined through maximum variation sampling, one of the purposive sampling methods, and consisted of students enrolled in the “Out-of-School Learning Environments” course within the undergraduate program in Special Education Teaching. Semi-structured interview forms developed by the researcher were used as data collection tools, along with lesson plans to ensure data triangulation. Content analysis was employed to analyze the data. The findings were examined in terms of social acceptance, social interaction, and professional experience. Based on interviews conducted with teacher candidates regarding their expectations prior to the implementation of out-of-school learning activities, the themes of planning, out-of-school learning environments, social acceptance, social interaction, and professional competence emerged. After the implementation of the activities, the themes of planning, implementation, evaluation, and stakeholder communication were identified, while the overarching process revealed the recurring themes of social acceptance, social interaction, and professional competence concerning the effectiveness of the course. In this context, it was concluded that out-of-school learning activities enabled individuals with special needs to participate more actively in society, raised awareness among the community regarding their acceptance, and contributed to the professional competence of pre-service teachers by providing experiential learning opportunities prior to service.

Anahtar Kelimeler

inclusive education , out-of-school learning , prospective teacher , special education , single case holistic study

Etik Beyan

Statement of Publication Ethics All the rules stated in the "Higher Education Institutions Scientific Research and Publication Ethics Directive" were followed in the entire process, from the planning, implementation, and data collection to the data analysis. None of the actions specified under the second section of the Directive, "Scientific Research and Publication Ethics Actions" have been carried out. During the writing process of this study, scientific, ethical, and citation rules were followed; no falsification was made on the collected data, and this study was not sent to any other academic media for evaluation. Participants were informed about the study and signed an informed consent form. Research ethics committee approval information Research ethics committee: Atatürk University Social and Human Sciences Ethics Committee. Date : 02.12.2022 Research ethics committee protocol no: Protocol No. 2022/01

Destekleyen Kurum

Financial Support As the author, I do not declare any financial support.

Teşekkür

Acknowledgement and Support As the author, I do not declare any support or acknowledgment for the process of conducting the research.

Kapsayıcı eğitim açısından okul dışı öğrenme etkinlikleriyle ilgili özel eğitim öğretmen adaylarının görüşleri

https://izlik.org/JA72JY99YK

Öz

Araştırmada özel eğitim öğretmen adaylarının, kapsayıcı eğitim bağlamında okul dışı öğrenme ortamları etkinliklerinin kullanımına dair görüşlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma tek durumlu bütüncül desen çalışması olarak tasarlanmıştır. Katılımcılar belirlenirken amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlilik kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu özel eğitim öğretmenliği lisans programı okul dışı öğrenme ortamları dersini seçen öğrencilerden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Bununla birlikte ders planları veri toplama sürecinde veri çeşitliği sağlamak amacıyla kullanılmıştır. Verilerin analizinde içerik analizinden yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular sosyal kabul, sosyal etkileşim ve mesleki deneyim açısından incelenmiştir. Bu doğrultuda öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme etkinliklerinin uygulanmadan önceki beklentilerine dair öğretmen adaylarının görüşlerine göre “planlama, okul dışı öğrenme ortamları, sosyal kabul, sosyal etkileşim ve mesleki yeterlik” temaları ortaya çıkarken, uygulama sonrası incelenen verilere ait bulgularda ise “planlama, uygulama, değerlendirme ve paydaş iletişimi” temaları ortaya çıkmıştır. Bununla beraber araştırma sürecinin bütününe ve okul dışı öğrenme ortamları dersinin etkililiğine yönelik “sosyal kabul, sosyal etkileşim ve mesleki yeterlik” temalarının ortaya çıktığı belirlenmiştir. Bu kapsamda, özel eğitime ihtiyaç duyan bireylerin okul dışı öğrenme ortamı etkinlikleriyle toplum içerisine dahil olmalarını daha etkin kıldığı, yaşadıkları toplumun onları kabul etmeleri açısından farkındalık oluşturduğu ve aynı zamanda hizmet öncesinde öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerine dair deneyim kazanarak katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

kapsayıcı eğitim , okul dışı öğrenme , öğretmen adayları , özel eğitim , tek durumlu bütüncül durum çalışması

Kaynakça

• Akbulut, F., Yılmaz, N. Karakoç, A., Erciyas, İ.M. & Akşin Yavuz, A. (2021). Öğretmen Adayları Kapsayıcı Eğitim Hakkında Ne Düşünüyor? Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 6(1), 33-53. https://doi.org/10.37754/756554.2021.613
• Akbulut, Y., Odabaşı, H. F., & Kuzu, A. (2021). Examining the barriers to effective inclusive education practices. Journal of Inclusive Education Research, 15(2), 45–62.
• Aktın, K. (2020). Reflection on out-of-school education activities from the textbooks to the social studies curriculum. Review of International Geographical Education, 10(3), 373-399. http://www.rigeo.org/vol10no3/Number3Summer/RIGEO V 10 N3 6.pdf
• Angelides, P. & Hajisoteriou, C. (2013). Implementation strategies of inclusive education in Cypriot classrooms. The Journal of the International Association of Special Education, 14(1), 22-33.
• Batu, S., Kırcaali-İftar, G. & Uzuner, Y. (2004). Özel gereksinimli öğrencilerin kaynaştırıldığı bir kız meslek lisesindeki öğretmenlerin kaynaştırmaya ilişkin görüş ve önerileri. Özel Eğitim Dergisi, 5(2), 33-50
• Bourke, R. & O’Neill, J. (2021). Children’s rights, student voice, Informal learning and school reform. https://oxfordre.com/education/display/10.1093/acrefore/9780190264093.001.0001/acrefore-9780190264093-e-1687
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2018). Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
• Cashion, M. & Sullenger, K. (2000). “Contact us next year”: Tracing teachers’ use of gifted practices. Roeper Review, 23(1), 17-22. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/02783190009554056?needAccess=true&role=button
• Dahan, G., Madjar, N., & Zohar, A. (2017). Contributions of inclusive practices to 21st century skills development in teacher education. Teaching and Teacher Education, 67, 203–214. https://doi.org/10.1016/j.tate.2017.06.012
• Dede, Ş. (1996). Özel eğitim hakkında salamanca bildirisi. Özel Eğitim Dergisi, 2(2), 91-94.
• Elmacı, D. (2022). Türkiye’de özel eğitim alanında korunmaya ihtiyacı olan çocuklar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(2), 409-429. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.789072
• Gök, G. & Erbaş, D. (2011). Okulöncesi eğitimi öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine ilişkin görüşleri ve önerileri. International Journal of Early Childhood Special Education, 3(1), 66-87.
• Gürdoğan-Bayır, Ö. (2019). Dezavantajlı gruptaki çocuklarla eğitim süreci: Sınıf öğretmeni adaylarının görüşleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 451-464. https://doi.org/10.17494/ogusbd.548528
• Junaidi, A. R., Dewantoro, D. A., Shanti, P. & Rahmita, G. (2022). Inclusive education in higher education: Baseline study at universitas Negeri Malang. Journal of ICSAR, 6(2), 196-206. http://dx.doi.org/10.17977/um005v6i22022p196
• Kargın, T., Acarlar, F. & Sucuoğlu, B. (2003). Öğretmen, yönetici ve anne-babaların kaynaştırma uygulamalarına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 4(2), 55-76.
• Konuk, N. & Güntaş, S. (2019). Sosyal medya kullanımı eğitimi ve bir eğitim aracı olarak sosyal medya kullanımı. International Journal Entrepreneurship and Management Inquiries, 3(4), 1-25. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/667072
• Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: Sage.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
• Sarı, T., Nayir, F. & Kahraman, Ü. (2020). A study on inclusive education in Turkey. Journal of Education and Future, 18, 69-82. https://doi.org/10.30786/jef.642954
• Sarıcı-Bulut, S., Sabancı, O., Şahin, M. G., Dağlıoğlu, H. E., Turupçu-Doğan, A., Ömeroğlu, E., Karatş, S., Kukul, V. & Kılıç-Çakmak, E. (2018). Üstün yetenekli ve zekalı öğrencilerin bulunduğu kapsayıcı eğitim ortamlarında eğitimsel uygulamalar ölçeğinin geliştirilmesi-ilkokul öğretmen formu. Turkish Studies Educational Sciences, 13(11), 1153-1172.
• Saloviita, T. (2020). Attitudes of teachers towards inclusive education in Finland. Scandinavian Journal of Educational Research, 64(2), 270-282. https://doi.org/10.1080/00313831.2018.1541819
• Schuelka, M. J. (2018). Implementing inclusive education. https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c6eb77340f0b647b214c599/374_Implementing_Inclusive_Education.pdf
• Sönmez, V. & Alacapınar, F. (2016). Örneklendirilmiş Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Anı Yayıncılık.
• T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2016). Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere yönelik ulusal eylem planı (2016–2019). Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı.
• UNESCO. (2001). Open file on inclusive education. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000125237
• UNESCO. (2009). Policy guidelines on inclusion in education. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000177849
• UNESCO. (2020). Global education monitoring report 2020: Inclusion and education – All means all. Paris: UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373718
• Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
• Wray, E., Sharma, U. & Subban, P. (2022). Factors influencing teachers self-efficacy for inclusive education: A systematic literature review. Teaching and Teacher Education, 117, 1-19. https://doi.org/10.1016/j.tate.2022.103800
• Yıldırım, H. İ. (2020). The effect of using out-of-school learning environments in science teaching on motivation for learning sciences. Participatory Educational Research (PER), 7(1), 143-161. http://dx.doi.org/10.17275/per.20.9.7.1
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2006). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.