Van İlindeki Cucumis L. (Cucurbitaceae) Genusuna Ait Kavunlar Üzerinde Taksonomik Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 2, 66 - 75, 26.12.2025

Fazlı Öztürk , Hasan Erge

https://doi.org/10.58688/kujs.1832729

https://izlik.org/JA37SM93PN

Öz

Van yöresinde yetiştirilen Cucumis L. Genusuna ait kavunlar üzerinde ekolojik, taksonomik ve sitotaksonomik çalışmalar yapılmıştır. Çalışmalarda Van’da yetiştirilen “Sıhke” ve “Şamama” olarak yöresel adlandırılan kavunlar kullanılmıştır. Şamama ve Sıhke kavunlarının tohumları, yıllardır ekimini yapan Vanlı Çiftçilerden temin edilmiştir. Ekolojik çalışma için Bostaniçi belediyesindeki bostanlardan yararlanılmıştır. Haziranın ilk haftasında ekimi yapılan kavunların ekolojik takibi yapılmıştır. Çiçeklendiklerinde bu üç çeşit kavun fideleri topraktan çıkarılıp taksonomik çalışma için preslenmiştir. Sitotaksonomik çalışma için ise üç çeşit kavun tohumu laboratuar da çimlendirilip sitotaksonomik çalışma için boyanıp kromozomları incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Şamama , Sitotaksonomi , Sıhke , Bostaniçi , Kantolop

Etik Beyan

-

Destekleyen Kurum

-

Proje Numarası

-

Teşekkür

-

A Taxonomıc Study About Melons Belonging to the Genus of Cucumis L. (Cucurbitaceae) in Van Province

https://izlik.org/JA37SM93PN

Öz

Ecological, taxonomic and cytotaxonomic studies were carried out on melons belonging to the Cucumis L. Genus grown in the Van region. Melons grown in Van, locally called “Sıhke” and “Şamama”, were used in the studies. The seeds of Şamama and Sıhke melons were obtained from Van farmers who have been cultivating them for years. Gardens in Bostaniçi municipality were used for the ecological study. Ecological monitoring of melons planted in the first week of June was carried out. When they bloomed within these four types of melon seedlings were removed from the soil and pressed for taxonomic study. For the cytotaxonomic study, three types of melon seeds were germinated in the laboratory, stained for the cytotaxonomic study, and their chromosomes were examined.

Anahtar Kelimeler

Şamama , Cytotaxonomy , Sıhke , Bostaniçi , Kantolop.

Etik Beyan

-

Destekleyen Kurum

-

Proje Numarası

-

Teşekkür

-

Kaynakça

• Abak, K.,1983. Kavunda (Cucumis melo cv. Doublon) Çiçeklenme Zamanı Üzerine Absisik Asit’in Etkisi. TÜBİTAK VII. Bilim kongresi.
• Anonim, 1971. “Van Gölü Havzası Toprakları.” Topraksu Gen. Müd. Yay., no:281, Ankara.
• Anonim, 1992. Van Kütüğü . Y.Y.Üniv. Yayınları, no:8, Van.
• Anşin, R., 1981.Orman Botaniği. K.T.Ü., Orman Fak. Yay., No:50, Trabzon.
• Baytop, T., 1984. “ Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi.” İstanbul Üniv. Yay., Yay.no:3255, S.4, İstanbul.
• Bayraktar, K. 1981. Sebze Yetiştirme. Erzurum Üniv. Ziraat Fak. Yayınları:169, Cilt:II.,İzmir.
• Boissier, E., 1879. Flora Orientalis. Vol. I-V, 434-469, Geneve et Basel.
• Çelik, N., 1986. Van’ın İklim Analizi. İ.Ü.(yüksek lisans tezi, Basılmamış) Deniz Bilimleri ve Coğrafya Anbilim Dalı, Klimatoloji ve Meteoroloji Bilim Dalı. İstanbul.
• Davis, P.H., Heywood, V. H., 1963., Principles of Angiosperm Taxonomy, p. 33, Oliver Boyd, Edinburgh and London.
• Davis , P.H., Hedge, I. C., 1975. The Flora of Turkey: Past Present and Future 30:331-351, Candollea.
• Davis, P.H., 1961. Distribution Patterns in Anatolia With Particular Referance to Endemism. In P. H. Davis, P.C Harper and T.C. Hedge, ed.: Plant Life of South-West Asia, P.15-27, Univ. Pres., Edinburgh.
• Davis, P. H., 1965. The Idendification of Flowering Plant Families. Edinburgh Univ. Press., Ednburgh.
• Ekingen, H. R., 1978. Bazı İnsektisidlerin Bitki Polen Ana Hücreleri Kromozomlarında Meydana Getiren Etkileri. IV. Bilim Kong., Ankara.
• Ekim, T., 1991. Yukarı Fırat Havzası Ekonomik Bitkileri, Kullanımı ve Doğanın Korunması. Fırat Havzası Tıbbi ve End. Bitkiler Semp., 127-135, Elazığ.
• Elçi, Ş., 1994. “Sitogenetikte Araştırma Yöntemleri ve Gözlemler.” Y.Y.Üniv. Yay., no:18, Van.
• Genç, İ., Yağbasanlar, T., 1993. Bitki Islahı. Çukurova Üniv., Ziraat F. Yay., No:13, S.16, Adana.
• Gülcan,H., 1990, “Sitoloji ve Sitogenetik Lab. Tekniği.” Çukurova Ü., Ziraat F. Yay., no:18, Adana.
• Gümüş, İ., 1992. Çakmak Dağları (B9-Ağrı) Florasına Giriş. Doğa. Tr.J.Bot., 16,54-70.
• Günay, A., 1982. Sebzecilik. Cilt I. Çağ Matbaası, Ankara.
• Günay, A.,1993. Özel Sebze Yetiştiriciliği V.A.Ü.Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri. Ankara. 37-48.
• Heslop-Harrison, J., 1953. New Concepts in Flowering Plant Taxonomy. Heinemann, London.
• Kışlalıoğlu, M., Berkes, F., 1987. Biyolojik Çeşitlilik. Türkiye Çevre Sorunları Vakfı Yayınları, S.12, Ankara.
• Küçet, A. İ., Kesercioğlu, T., 1989. İzmir ili ve Çevresindeki Bazı Endemik Türler Üzerinde Anatomik, Morfolojik ve Sitotaksonomik Araştırmalar. Y. Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniv., Fen Bil. Enst., İzmir.
• Öktem, M. K.,1991. Van ve Yöresinde Güneş Enerjisi Potansiyeli ve Seralarda Kullanılma Olanakları Üzerine Bir Araştırma . (Yüksek Lisans Tezi, Basılmamış). Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. Van.
• Ölçücü, C., Öztürk, F.,2007. “Tigem Alparslan Çiftliği ve Çevresi (Muş) Florası.”Y.Y.Ü.,Fen. Bil. Enst., Van,2007.
• Öner, M., 1974. “Biyologlar için Mikrofotografi.” Ege Üniv.., Fen Fak. Yay., no:62, İzmir.
• Özçelik, H., Öztürk, M., 1991. “Doğu Anadolu’nun Faydalı Bitkileri,” SİSKAV Vakfı adına, Semih Yay., Ankara.
• Öztan, G., 1977. Van iklimi. T.C Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Topraksu Genel Müd. Ankara.
• Öztürk, F., Öztürk, A., Keleş, A., 1995. “Van Gölü Havzasında Aşırı ve Bilinçsiz Kullanım Nedeni ile Tehlike Altında Olan Bitkiler.” II. Ulusal Ekoloji ve Çevre Kongresi, 11-13 Eylül, Ankara.
• Öztürk, F., Öztürk, A., 1998. “Doğu Anadolu Bölgesinde Yayılış Gösteren Veronica L. ( Scrophulariaceae ) Cincinin Beccabunya Dumort. Seksiyonu Üzerinde Morfolojik, Karyosistematik ve Ekolojik Araştırmalar.”(doktora tezi, basılmış). Y.Y.Ü., Fen Bil. Enst.,Van, 1998
• Öztürk, F., Öztürk, A., Özgökçe, F., Keleş, A., Kaya, A.,1998. “Yüzüncü Yıl Üniversitesi Zeve Kampusu (Van) Florası Üzerine Bir Araştırma.” XIV. Ulusal Biyoloji Kongresi, 7-10 Eylül, Projeli, Samsun
• Öztürk, F., Behçet, L., 1998. Kurubaş Geçidi (Van) Florası. Ot Sistematik Dergisi, 5: 15-35, Ankara.
• Öztürk, F., 2001. “Sitotaksonomide Sürekli Preparat İçin Modifiye Edilmiş Bir Metot”. Cent. ent. Stud., Misc. Pap. 75:5-7 Van, Turkey.
• Öztürk, F., Öztürk, A.,1999. “A8, B7, B8, B9, B10, C10 Kareleri ve Türkiye için Veronica (Scrophulariaceae) Cinsine Ait Yeni Floristik Kayıtlar”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Derg., Cilt 6, (Sayı1,25-28), (Projeli, 96. FED.006),Van.
• Öztürk, F., Öztürk, A., 2002. “Doğu Anadolu’da yayılış gösteren Veronica L. (Scrophulariaceae) cinsine ait Beccabunga Dum. Seksiyon üyelerinin revizyonu.” Ot Sistematik Botanik Derg., 7,2, 15-42, Ankara.
• Öztürk, F., 2000. “New Veronica L. subspecies (Scrophulariaceae) of Turkey” Bulletin of Pure and Applied Scences, Vol.19B, No 2,P137-139, Delhi.India.
• Öztürk, F.,2003. “ Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Botanik Bahçesi Üzerine” Y.Y.Ü.(Rektörlük)., Ocak,2003, Van
• Öztürk, F.,2004. “Taxonomical List of Woody Plants in Van Lake Basin.” Bulletin of Pure and Applied Sciences, Vol.23-B,No 2,Delhi.India.
• Öztürk, F., Karabacak, O., 2002. “Taxonomical List of Woody Taxa of Van Lake Basin.” VI. Plant Life Sout West Asia Symposium, 10-14 Haziran, Plaswa, Van.
• Öztürk, M., Seçmen , Ö., 1992. Bitki Ekolojisi. Ege Üniv. Fen Fak. Yay., No:141, İzmir.
• Parsa, A.1949. Flora de I’İran. Vol.IV, Partie:1,423-466,Teheran.
• Pitrat, M., Chauvet, M.,Foury, C., 1999.Diversity,history and production of cultivated cucurbits.
• Proc.Cucurbitacea 2000.(Eds.N.Katzir & H.S.Paris.) Acta Hort.,492:21-28.
• Rechinger, K. H., 1964. Flora of Lowland Iraq. Pp.549-551, Weinheim.
• Regel, V., 1963. Türkiye’nin Flora ve Vejetasyonuna Genel Bir Bakış. Ege Üniv., Fen Fak. Monografiler Serisi 1., İzmir
• Robinson, R.W., Decker- Walters., D.S., 1997.Cucurbits. CAB Int. Universty Pres, Cambridge. 226.
• Sağsöz, S., 1991. Sitogenetik. Atatürk Üniv., Ziraat F. Yay., no:307/59, Erzurum.
• Seçmen, Ö., Gemici, Y., Görk, G., Bekat, L. 1998. Tohumlu Bitkiler Sistematiği. Ege Üniv. Fen. Fak. Kitap Serisi No:116. 1998. İzmir. 400.
• Sevgican, A., 1989. Örtü altı Sebzeciliği. T.A.V. Yayınları:19. İstanbul.
• Şahin, A., 1993. Türkiye’nin Bazı Latyrus L. Türlerinin Karyotip Analizleri 1. Doğa. Tr. J. Of Bot.,17:65-69.
• Şensoy, S., Abak, K., 2005. “Türkiye Kavunlarındaki Genetik Varyasyonun ve Fusarium Solgunluğuna Dayanıklılığın Fenotipik Ve Moleküler Yöntemlerle Araştırılması”, Y.Y.Ü., Fen Bil. Enst., Van, 2005.
• Topaktaş, M.,1995. Sitogenetik, Çukurova Ün., Fen Ed. Fak., no:975, Adana.
• Tugay, O., Öztürk, F., 2003. “Doğu ve Güneydoğu Anadolu Florasına Katkılar.” Selçuk Ü., Fen Ed. Fak. Derg., (22):7-17, Konya.
• Zohary, M., 1973. Geobotanical Foundations of the Middle East. Vol. 2, Stuttgart.