Ornithofauna of Erciş Pınarlı Meydan Caldera (Van/Türkiye)

Öz

The aim of this study is to determine the avifauna of the Erciş Pınarlı Meydan Caldera. During fieldwork conducted over a period of 13 months, 126 bird taxa from 38 families (Familia) belonging to 19 orders (Ordo) were recorded. Of the bird taxa identified, 125 are species and 1 is a subspecies. When the birds recorded in the study area were assessed according to IUCN criteria, 1 species was classified as Endangered (EN), 2 species as Vulnerable (VU), 3 species as Near Threatened (NT), 118 species are Least Concern (LC), and 2 bird species are not listed. According to the Bern Convention categories, 86 species are listed in Appendix II, 32 species in Appendix III, and 8 species are not listed. According to the MAKK (2025–2026) criteria, it was determined that of the bird species observed in the study area, 24 are classified as Annex I, 15 as Annex II, and 87 as “excluded” from the list. When examining the regional statuses of the bird species inhabiting the area, it was determined that 12 species are migratory (T), 52 are resident (Y), 54 are summer visitors (YZ), and 8 are winter visitors. It was established that the area is home to an immense diversity of bird species, and the importance of its conservation was emphasized.

Anahtar Kelimeler

• Birds
• Ornithofauna
• Pınarlı Meydan Caldera
• Erciş

Destekleyen Kurum

Van Yüzüncü Yıl University Institute of Science and Technology

Teşekkür

Van Yüzüncü Yıl University Institute of Science and Technology

Erciş Pınarlı Meydan Kalderası Ornitofaunası (Van/Türkiye)

Öz

Bu araştırmanın amacı Erciş Pınarlı Meydan Kalderası’nın ornitofaunasını belirlemektir. 13 ay boyunca yapılan saha çalışmalarında 19 takım (Ordo)’a ait 38 aileden (Familia) 126 kuş taksonu kaydedilmiştir. Tespit edilen kuş taksonlarından 125’i tür ve 1’i alttür seviyesindedir. Çalışma sahasında tespit edilen kuşlar IUCN’e göre değerlendirildiğinde; 1 türün Tehlikede (EN-Endangered), 2 türün Hassas (VU-Vulnerable), 3 türün Tehlikeye Yakın (NT-Near threatened), 118 türün Önceliği Düşük (LC- Least Concern) ve 2 kuş türün de kapsam dışı olduğu belirlenmiştir. BERN kategorilerine göre ise 86 tür Ek liste II, 32 tür Ek liste III ve 8 tür de kapsam dışı kategorisinde bulunmaktadır. MAKK (2025-2026) kriterlerine göre çalışma sahasında gözlemlenen kuş türlerinden 24’ü Ek liste I, 15’i Ek liste II ve 87’si de kapsam dışı kategorisinde değerlendirilen türler olduğu belirlenmiştir. Alanda yaşayan kuş türlerinin bölge statülerine bakıldığında ise 12 türün transit (T), 52’nin yerli (Y), 54’ün yaz ziyaretçisi (YZ) ve 8 türün de kış ziyaretçisi olduğu tespit edilmiştir. Alanın muazzam bir kuş çeşitliliğine ev sahipliği yaptığı belirlenmiş olup korunmasının önemi vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kuşlar
• Ornitofauna
• Pınarlı Meydan Kalderası
• Erciş

Destekleyen Kurum

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü

Teşekkür

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü

Kaynakça

1. Acar, B. (1972). Kuşlarımız. Redhouse Yayınevi.
2. Adızel, Ö., Durmuş, A., & Turan, L. (2000). Kuş gözlemciliğinin çevre eğitimine katkısı. V. Uluslararası Ekoloji ve Çevre Sorunları Sempozyumu, 196–202.
3. Adızel, Ö. (2005). A study on avifauna protection, development and redound to ornithotourism in Erçek Lake (Van, Turkey). 13th International Symposium on Environmental Pollution and Its Impact on Life in the Mediterranean Region.
4. Adızel, Ö., Durmuş, A., Turan, L., & Kiziroğlu, İ. (2007). Ahlat Sazlığı'nın (Bitlis) korunması ve gelişmesi üzerine bir çalışma. XVI. Ulusal Biyoloji Kongresi, 122–123.
5. Adızel, Ö., & Durmuş, A. (2009a). Sulak alan tahribatının Dönemeç (Engil) Deltası–Van örneğinde irdelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 14(1), 42–44.
6. Adızel, Ö., & Durmuş, A. (2009b). A study on bird species under threat and avifauna of Erçek Lake (Van-Turkey). Scientific Research and Essay, 4(10), 1006–1011.
7. Adızel, Ö., Durmuş, A., Turan, L., & Kiziroğlu, İ. (2002). Doğubayazıt Sazlığı'nın (Ağrı) eko-ornitolojik açıdan son durumu. XVI. Ulusal Biyoloji Kongresi, 70.
8. Adızel, Ö., Durmuş, A., & Kiziroğlu, İ. (2016). Lake Van Basin types of bird species. 5th International Eurasian Ornithology Congress, 25.

9. Adızel, Ö., Azizoğlu, E., & Kiziroğlu, İ. (2017). A new bird species record for Turkey: Hume’s wheatear (Oenanthe albonigra Hume, 1872). Natural Science and Discovery, 3(3), 44–47.
10. Adızel, Ö., Toyran, K., & Azizoğlu, E. (2018). Biological assessment on external reliefs of the historical Akdamar Church: Reliefs of mammals. Acta Zoologica Bulgarica, 70(3), 339–347.
11. Adızel, Ö., Azizoğlu, E., & Yıldız, M. Z. (2019). A biological assessment of exterior reliefs of Akdamar Cathedral in Van/Turkey: Relief of birds. South-Western Journal of Horticulture, Biology and Environment, 10(1), 15–27.
12. Adızel, Ö., Yıldız, M. Z., Ünal, M., Azizoğlu, E., Öztürk, F., & Akman, B. (2017). Biodiversity of Van Reeds, Eastern Turkey. Commagene Journal of Biology, 1(1), 31–41.
13. Adızel, Ö., Azizoğlu, E., & Kiziroğlu, İ. (2022). Ahlat Sazlığı ekosisteminin son durum değerlendirmesi (Bitlis – Türkiye). Tabiat ve İnsan, 1(191), 32–45.
14. Aslan, A., Kaska, Y., & Erdoğan, A. (2011). The ornithological importance of Dalaman (Muğla, Turkey) wetlands and threats to the bird population. Turkish Journal of Zoology, 35(4), 481–489.
15. Atabey, A., & Karakaş, R. (2024). The bird diversity and conservation recommendations for Mount Zülküf in southeast Anatolia, Türkiye. Journal of Animal Diversity, 6(1), 12–20.
16. Avcı, F., Adızel, Ö., & Azizoğlu, E. (2017). A study on ornithofauna of Muş Plain. ADYUTAYAM Dergisi, 5(1), 20–32.
17. Azizoğlu, E., & Adızel, Ö. (2017). Determination of seasonal habitat usage and population distributions of bird species detected in and around of Yüksekova Nehil Reed (Hakkari-Turkey). ADYUTAYAM Dergisi, 5(1), 10–19.
18. Azizoğlu, E., & Adızel, Ö. (2017a). A study on the distribution and population status of the Whooper Swan (Cygnus cygnus L. 1758) in the Van Lake Basin. Natural Science and Discovery, 3(2), 25–32.
19. Azizoğlu, E., & Adızel, Ö. (2018). Motorized vehicle–bird collisions on the highway surrounding Lake Van (Turkey). Doğu Fen Bilimleri Dergisi, 1(2), 26–33.
20. Beaman, M. (1976). Threats to migrant birds of prey in Turkey. Birds International, 2, 39–42.
21. Bibby, C., Jones, M., & Marsden, S. (1998). Bird surveys: Expedition field techniques. Expedition Advisory Centre, Royal Geographical Society.
22. Biler, L., & Çelik, E. (2021). The avifauna value of Lake Erçek (Van, Turkey). Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi (Sirnak University Journal of Sciences), 2(1), 29–38.
23. Büyük, G., & Karakaş, R. (2022). Bird diversity at the Adıyaman-Gölbaşı Lakes Important Bird Area (IBA), in southeast Turkey. Wildfowl, 72, 116–131.
24. Durmuş, A., & Adızel, Ö. (2008). Balık Gölü (Doğubeyazıt-Ağrı) ve çevresinin eko-ornitofaunası üzerine bir araştırma. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 13(2), 94–97.
25. Durmuş, A., & Adızel, Ö. (2011). Gece balıkçılı (Nycticorax nycticorax)'nın Van Gölü Havzasındaki beslenme ekolojisi. Ekoloji, 20(78), 34–40.
26. Durmuş, A., Alp, Ş., Adızel, Ö., Ünal, M., Karabacak, O., Demirci, E. Y., Erman, M., & Berber, Ş. (2013). A comparison of management planning principles of wetland ecosystem (the Delta of Bendimahi) and mountain ecosystem (Mountain of Ispiriz) in the Van Lake Basin/Turkey. Advances in Environmental Biology, 7(3), 434–440.
27. Durmuş, A., & Çelik, E. (2017). Determination of ornithological richness of Erçek Lake, Dönemeç and Bendimahi Deltas (Van/Turkey) in winter season and mapping with geographic information system. International Journal of Scientific & Technology Research, 6(4), 63–66.
28. Erdoğan, A., Öz, M., Sert, H., & Tunç, M. R. (2002). Antalya Yamansaz Gölü ve yakın çevresinin avifaunası ve herpetofaunası. Ekoloji, 10(43), 33–39.
29. Ergene, S. (1945). Türkiye kuşları (İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Monografileri, No. 4). İstanbul Üniversitesi.
30. Ertuş, A., & Durmuş, A. (2021). Muş Alparslan Barajı ve çevresi ornitofaunası üzerine bir araştırma. Doğu Fen Bilimleri Dergisi, 4(1), 19–27.
31. Gallner, J. C. (1976). Observations ornithologiques nouvelles dans la région de Van (Turquie). Alauda, 44, 111–117.
32. Gök, G., & Adızel, Ö. (2022). Koçköprü Barajının ornitofaunası (Erciş/Van). Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 27(2), 206–218.
33. Azizoğlu, E., Adızel, Ö., & Gök, G. (2018). Doğu Anadolu Bölgesi ornito-kronolojik tarihi. Doğu Fen Bilimleri Dergisi, 1(2), 34–40.
34. International Union for Conservation of Nature. (2025). The IUCN Red List of Threatened Species. https://www.iucnredlist.org/ (Erişim tarihi: 27 Haziran 2026).
35. Karakaş, R. (2023). The birds and environmental health. In A. Satar & Y. K. Haspolat (Eds.), New horizons in environmental health I (pp. 124–132). August Publishing. ISBN 978-625-6893-76-4.
36. Karakaş, R. (2024). The importance of biodiversity in terms of environmental health. In A. Satar & Y. K. Haspolat (Eds.), New horizons in environmental health II (pp. 80–92). September Publishing. ISBN 978-625-6598-92-8.
37. Karakaş, R. (2025). Effects of some environmental pollutants on nature and environment. In A. Satar & Y. K. Haspolat (Eds.), Environmental health integration: Ecology, toxicology, and public health (pp. 148–165). ISBN 978-625-5976-74-1.
38. Kasparek, M., & Van der Ven, J. (1983). Birds of Turkey (Vol. 1: Erçek Gölü). Kasparek Verlag. Kiziroğlu, İ. (1994). Canlıların yok olma süreci ve Anadolu'da soyu tükenme tehlikesi altındaki kuş türleri. Tabiat ve İnsan, 28, 2–4.
39. Kiziroğlu, İ. (2008). Türkiye kuşları kırmızı listesi. Ankamat Matbaacılık.
40. Kiziroğlu, İ. (2009). Türkiye kuşları cep kitabı. Ankamat Matbaacılık.
41. Kiziroğlu, İ. (2015). Türkiye kuşları cep kitabı (The pocket book for birds of Turkey). İnkılap Kitabevi.
42. Kumerloeve, H. (1961). Zur Kenntnis der Avifauna Kleinasiens: Mit besonderer Berücksichtigung der südlichen Landesteile (Taurus–Kilikien–Nordwest-Mesopotamien). Bonner Zoologische Beiträge, 12, 1–318.
43. Kumerloeve, H. (1969). Van Gölü–Hakkâri bölgesi (Doğu/Güneydoğu Küçük Asya) kuşları (Zur Avifauna des Van Gölü und Hakkâri-Gebietes, E/SE-Kleinasien). İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Mecmuası Seri B, 34, 245–312.
44. Meteoroloji Genel Müdürlüğü. (2025). Meteoroloji Genel Müdürlüğü resmî web sitesi. Retrieved June 16, 2025, from https://www.mgm.gov.tr
45. Nergiz, H., Tabur, M. A., & Ayvaz, Y. (2012). Nest site selection and reproductive success of white-headed duck (Oxyura leucocephala Scopoli, 1769) in the Van Lake Basin (Turkey). The Journal of Animal & Plant Sciences, 22(3), 546–551.
46. Nergiz, H., & Durmuş, A. (2017). Effects of habitat change on breeding waterbirds in Arin (Sodali) Lake, Turkey. Applied Ecology and Environmental Research, 15(3), 1111–1118.
47. Svensson, L., Mullarney, K., Zetterström, D., & Grant, P. J. (1999). Collins bird guide: The most complete field guide to the birds of Britain and Europe. HarperCollins.
48. Van der Ven, J. A., & Gheyselinck, G. F. (1981). Birds in Eastern Turkey II. Report.
49. Vielliard, J. (1968). Résultats ornithologiques d'une mission à travers la Turquie. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Mecmuası Seri B, 33, 67–170.
50. Witherby, H. F., & Woosnam, R. B. (1907). On a collection of birds from western Persia and Armenia. The Ibis, 9(1), 74–111.
51. Yarar, M., & Magnin, G. (1997). Türkiye'nin önemli kuş alanları. Doğal Hayatı Koruma Derneği.