Araştırma Makalesi

OSMANLI CAMİLERİNİN HÜNKÂR MAHFİLLERİNİN KADIN BANİLİĞİ BAĞLAMINDA KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Sayı: 27 (Ağustos 2025) 31 Ağustos 2025
PDF İndir
TR

OSMANLI CAMİLERİNİN HÜNKÂR MAHFİLLERİNİN KADIN BANİLİĞİ BAĞLAMINDA KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Öz

Güncel Osmanlı mimarisi araştırmaları, giderek daha fazla şekilde genel yaklaşımlardan ziyade detaylı ve tematik analizlere odaklanmaktadır. Bu bağlamda, özellikle saray çevresine mensup kadınların mimari baniliği akademik ilgiyi üzerine çekmektedir. Bu çalışma; kadınlar, özellikle Valide Sultanlar tarafından yaptırılan camilerde yer alan hünkâr mahfili unsurunu incelemektedir. Bu mahfillerin mimari yapıları, malzeme özellikleri ve süsleme detayları, ait oldukları dönemlerin sanatsal özelliklerinin yanı sıra Osmanlı kadınının padişaha verdiği önem hakkında da önemli ipuçları sunmaktadır. Çalışma, Osmanlı’nın erken, klasik ve geç dönemlerine tarihlenen ve kadınlar tarafından yaptırılmış bazı seçili camileri inceleyerek, hünkâr mahfili mimarisini farklı zaman dilimleri ve bânîlik bağlamlarında karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Karşılaştırmalı ve sınıflandırıcı bir yaklaşımla yapılan analizler sonucunda, mimari tarzda görülen süreklilikler ve farklılıklar ortaya konulmakta; böylece Osmanlı mimarisinde toplumsal cinsiyet temelli bânîlik üzerine daha geniş bir perspektif sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı Mimarisi , Selatin Camileri , Hünkar Mahfili , Valide Sultan , Kadın Baniliği

Kaynakça

  1. Amicis, Edmundo de (2006). İstanbul (1874). çev. Beynun Akyavaş. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  2. Anonim (1983). İstanbul Yeni Cami ve Hünkâr Kasrı. İstanbul: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları.
  3. Arel, Ayda (1975). Onsekizinci Yüzyıl İstanbul Mimarisinde Batılılaşma Süreci. İstanbul: İTÜ Mimarlık Fakültesi Baskı Atölyesi.
  4. Aslanapa, Oktay (1996). Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  5. Batur, Afife (1994). “Dolmabahçe Camisi”. Türkiye Diyânet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Cilt: 3. Ankara: TDV Yayınları.
  6. Belâzurî (1987), Fütuhu’l-Buldan. çev. Mustafa Fayda. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  7. Creswell, K. A. C. (1979). Early Muslim Architecture Volume 1 Part 1. Newyork: Hacker Art Books.
  8. Çetinarslan, Mustafa (2015). Mahfil-i Hümayun-Osmanlı Camilerinde Hünkâr Mahfilleri. Konya: Aybil Yayınevi.
  9. Dağlı, Yücel ve Kahraman Seyit Ali ve Dankoff, Robert. (2005). Evliya Çelebi Seyahatnâmesi Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 306 Numaralı Yazmaların Mukayeseli Transkripsiyonu-Dizini 9. Kitap.
  10. Demirci, Ahmet (2015). Padişah Anaları Cihan’a Hükmeden Sultanlar. İstanbul: Kamer Yayınları.

Kaynak Göster

APA
Kepezkaya Aral, H. (2025). OSMANLI CAMİLERİNİN HÜNKÂR MAHFİLLERİNİN KADIN BANİLİĞİ BAĞLAMINDA KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. KÜLLİYAT Osmanlı Araştırmaları Dergisi, 27 (Ağustos 2025), 295-317. https://izlik.org/JA32UP57MS