II. BAYEZİD DÖNEMİ MUTASAVVIF SANATÇISI CEFÂYÎ VE MENÂZİLÜ KUTBİ’L-‘ÂRİFÎN VE MEFÂZİLÜ ASHÂBİ’S-SÂLİKÎN ADLI ESERİ

According to biographical dictionaries of poets (şuara tezkires), there was an artist with the pen name Cefâyî during the reign of Sultan Bayezid II. This author, belonging to the scholarly class, was identified as Filibeli Fistancızâde Muslihuddin Halife. Recently, a work titled Dekâiku’l-hakâik has been attributed to a Sufi author named Cefâyî, who lived during the reign of Bayezid II. According to statements in Dekâiku’l-hakâik, which was presented to Bayezid II, Cefâyî was of advanced age when he completed his work on November 29, 1484. He was affiliated with the Halvetiyye Sufi order and was a disciple of a sheikh named Alaeddin-i Rûmî. Another work, Menâzilü Kutbi’l-ârifîn ve Mefâzilü Ashâbi’s-sâlikîn, registered in Columbia University Library (No. MY Or 477), is also attributed to an author named Cefâyî from the same period. This Halvetiyye-affiliated author dedicated his work to Sultan Bayezid II. Since both figures belonged to the same era and the same Sufi order, it is highly likely that they were the same person. According to the introduction of Menâzilü Kutbi’l-ârifîn ve Mefâzilü Ashâbi’s-sâlikîn, Cefâyî’s real name was Pîr Hüseyin b. Pîr Hasan Halvetî. Written in the second half of the 15th century, Menâzilü Kutbi’l-ârifîn ve Mefâzilü Ashâbi’s-sâlikîn was composed to provide Sufi disciples with the necessary spiritual knowledge and prayers to achieve mystical ranks. The text, written in prose, also contains poetic verses composed by the author. This article introduces the biographical information of Hüseyin b. Hasan Halvetî, known as Cefâyî, who is not mentioned in traditional biographical dictionaries, and presents Menâzilü Kutbi’l-ârifîn ve Mefâzilü Ashâbi’s-sâlikîn to the academic world.

vardır. Bu sanatçı ilmiye sınıfına mensup Filibeli Fistancızâde Muslihuddin Halife’dir. Son zamanlarda tespit edilen Dekâiku’l-hakâik adlı bir eser Sultan II. Bayezid döneminde yaşamış Cefâyî mahlaslı mutasavvıf bir sanatçıya aittir. II. Bayezid’e sunulan Dekâiku’l-hakâik’teki ifadelere göre Cefâyî eserini yazdığı 29 Kasım 1484 tarihinde ileri yaştadır. Halvetiyye tarikatına mensup olup Alâeddin-i Rûmî isimli bir şeyhin mürididir. Columbia Üniversitesi Kütüphanesi No. MY Or 477’de kayıtlı Menâzilü Kutbi’l-ârifîn ve Mefâzilü Ashâbi’s-sâlikîn adlı eser de Sultan II. Bayezid dönemine mensup Cefâyî mahlaslı bir müellife aittir. Halvetiyye tarikatına mensup bu müellif eserini II. Bayezid’e ithaf etmiştir. Aynı hükümdar dönemine ve aynı tarikata mensup olmaları hasebiyle bu iki Cefâyî muhtemelen aynı kişidir. Menâzilü Kutbi’l-ârifîn ve Mefâzilü Ashâbi’s-sâlikîn’in mukaddimesindeki anlatımlara göre Cefâyî’nin asıl adı Pîr Hüseyin b. Pîr Hasan Halvetî’dir. 15. yüzyılın ikinci yarısında yazılan Menâzilü Kutbi’l-ârifîn ve Mefâzilü Ashâbi’s-sâlikîn tasavvuf ehline manevî mertebeleri aşıp mana kutbu olmaları için lazım olan bilgileri ve okumaları gereken duaları sunmak için yazılmıştır. Mensur tarzda yazılmış eserin metnine yazara ait manzumeler serpiştirilmiştir. Bu makalede tezkirelerde hakkında bilgi bulunmayan Cefâyî mahlaslı Hüseyin b. Hasan Halvetî’nin hayatı hakkında bilgiler verilmiş, Menâzilü Kutbi’l-ârifîn ve Mefâzilü Ashâbi’s-sâlikîn adlı eseri ilim âlemine tanıtılmıştır.