KARLOFÇA ANTLAŞMASI’NA GÖRE OSMANLI-VENEDİK DENİZ SINIRLARININ BELİRLENMESİ
Öz
Devletlerarası sınır ilişkileri ve sınır belirleme faaliyetleri Osmanlı diplomasisinin önemli uygulama alanlarından birini oluşturmaktadır. Nitekim tarihsel süreçte pek çok devletle münasebette bulunan Osmanlı Devleti’nin sınırları sürekli bir değişim geçirmiştir. XVIII. yüzyıla kadar sürekli büyüme ve genişleme yönünde değişen Osmanlı sınırları, 1699 Karlofça Antlaşması’yla ilk kez küçülme/daralma yönünde bir sürece geçmiştir. Makalede Karlofça Antlaşması’nda Osmanlı Devleti’nin kaybettiği topraklarda Venedik Cumhuriyeti ile yaşanan sınır tespit faaliyetlerinin ayrıntıları üzerinde durulmuştur. Çalışma mevcut literatürden farklı olarak taraflar arasındaki kara sınırlarından ziyade deniz sınırlarının tespit ve tahdidine yönelik uygulamaları analiz etmektedir. Bu kapsamda temel amaç, Osmanlı Devleti’nin tarihsel süreçte sınır belirleme faaliyetlerinde kullandığı temel yöntemlerin Karlofça Antlaşması’nda Osmanlı-Venedik deniz sınırlarının tespitinde nasıl kullanıldığının ortaya çıkartılmasıdır. Ayrıca çalışma ilgili sınır tespit faaliyetleri sonrasında taraflar arasında belirlenen yeni deniz sınırlarının nerelerden geçtiği sorusuyla yakından ilgilenmektedir. Makalede bu amaç ve sorular için döneme ait bir hudutname defteri analiz edilmek suretiyle birtakım bulgular elde edilmiştir. Buna göre Karlofça sonrası Osmanlı Devleti ile Venedik Cumhuriyeti arasında belirlenen yeni deniz sınırları her iki tarafın belirlediği sınır komisyonlarının faaliyetleri sonrasında kesinleştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
Proje Numarası
41-M-23
Kaynakça
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
- BOA. A. DVNS. DVE. Nemçeli Ahidnamesi, nr. 57/1.
- BOA. A. DVN. DVE. Lehistan Ahidname Defteri, nr. 55/1.
- BOA. A. DVN. DVE. Venedik Ahidname Defteri, nr. 16/4.
- BOA. A. DVNS. DVE. nr. 17/5.
- BOA. KK. d. nr. 53.
- BOA. A. DVN.NMH. d. nr. 1.
- BOA. Y. EE. nr. 31/29.
- ABOU EL-HAJ, Rıfa’at Ali. (1983). “The Former Closure of Ottoman Frontier in Europe:1699-1703”, Journal of The American Oriental Society, 89: 3, 467-475.
- ABOU EL-HAJ, Rıfa’at Ali. (1999). “Karlofça’da Osmanlı Diplomasisi II”, (çev. Yasemin Saner Gönen), Tarih ve Toplum, Aralık 1999, S. 192, 359-365.