FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL’İN YILDIZ YAĞMURU ROMANINA ÜÇGEN ARZU MODELİ ÇERÇEVESİNDE PSİKANALİTİK BİR BAKIŞ

Yıl 2025, Sayı: 28 (Aralık 2025), 149 - 165, 31.12.2025

Mehmet Fetih Yanardağ , Azize Bati

https://doi.org/10.51592/kulliyat.1761172

https://izlik.org/JA97YU95XA

Öz

Edebiyatın birçok farklı bilimle bağlantısı olduğu gibi insanı ve insan davranışlarını inceleme merkezine alan psikanalizle de geniş bir bağlantısı bulunmaktadır. Bireyin yaşantısı ruhsal anlamda düşünce dünyasını ve bilinçaltını etkilediğinden dolayı yazma eylemi nevrotik bir eylem olarak gerçekleşir. Edebi eserde yazarın gerçek hayattaki arzu kaynakları da tespit edilirken arzularını ortaya çıkaran bilinçdışı unsurlara da yer verilir. Sanatçı, eserini ortaya koyarken hayatında sahip olduğu bazı tecrübelerden de yararlanır. İnsanı ve çevresindeki vakaları en geniş şekilde anlatma olanağına sahip olan roman aracılığıyla hayat ve toplum hakkında bilgi sahibi olmak mümkündür. Yazarın eseri psikanaliz biliminden faydalanılarak incelenince yazarın ruhsal durumunun gerçek hayatını nasıl etkilediği ortaya çıkar. Freud, eserin yaratım sürecinde sanatçının çevresinden bağımsız olmadığını ve kendisinden izler aktardığını belirtir. Faruk Nafiz Çamlıbel’in yayınlanmış tek romanı olan Yıldız Yağmuru yazıldığı dönemin İstanbul hayatına dair bilgi vermesinin yanı sıra yazarın hayatına dair geniş bir perspektif sunmaktadır. Romanın kahramanı olan Ahmet Ziya’nın farklı dönemlerde yaşadığı aşk maceraları René Girard’ın Romantik Yalan ve Romansal Hakikat: Edebi Yapıda Ben ve Öteki adlı eserindeki üçgen arzu modeli ve düz çizgisel arzu modeliyle bağlantılıdır. Girard’ın ‘romansal yapıt’ ve ‘romantik yapıt’ özeliklerini bir arada bulunduran Yıldız Yağmuru Faruk Nafiz Çamlıbel’in nesir sahasında aşk ve kadın konularını işlediği önemli bir eseridir. Bu çalışmada, Türk Edebiyatında yaşadığı dönemde çağdaşlarından ayrılan Faruk Nafiz Çamlıbel’in Yıldız Yağmuru romanındaki aşk ve kadın unsurları çevresinde hayatı geçen Ahmet Ziya’nın hayatı René Girard’ın üçgen arzu modeliyle psikanaliz çözümlemesi yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Faruk Nafiz Çamlıbel , Yıldız Yağmuru , Psikanaliz , René Girard , Üçgen Arzu.

Kaynakça

• Ayata, Y., & Tonga, N. (2014). “Psikolojik Roman, Romana Yansıyan Yazar ve Türk Edebiyatındaki Bazı Örnekleri Üzerine Bir İnceleme”. İlmi Araştırmalar 0 (25): 7-20.
• Cebeci, Oğuz (2009). Psikanalitik Edebiyat Kuramı. İstanbul: İthaki Yay.
• Çamlıbel, Faruk Nafiz (1936). Yıldız Yağmuru. İstanbul: Kanaat Kitabevi.
• Eagleton, Terry (2018). Edebiyat Kuramı Giriş. çev. T. Birkan. İstanbul: Ayrıntı Yay.
• Freud, Sigmund (2001). Sanat ve Sanatçılar Üzerine. çev. K. Şipal. İstanbul: Yapı Kredi Yay.
• Freud, Sigmund (2004). Psikanaliz Üzerine. çev. A. A. Öneş. İstanbul: Say Yay.
• Girard, René (2020). Romantik Yalan ve Romansal Hakikat: Edebi Yapıda Ben ve Öteki. çev. A. Etensel İldem. İstanbul: Metis Yay.
• Gültekin, Yelda Nur (2021). Psikanaliz Kuramı Bağlamında Engin Geçtan Romanını İncelemek: Bir Günlük Yerim Kaldı İster misiniz?. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Kültür Üniversitesi.
• Karabulut, Mustafa (2020). “Psikanalitik Bakış Açısıyla Sanat, Sanatçı ve Yazma Dürtüsü”. Türk Kültürü ve Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 1(2): 12-19.
• Karataş, Turan (2007). Ansiklopedik Edebiyat Terimleri Sözlüğü. Ankara: Akçağ Yay.
• Maren-Grisebach, Manon (1995). Edebiyat Bilimi'nin Yöntemleri çev. A. Ünal. Atatürk Kültür, Ankara: Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Yay.
• Moran, Berna (2004). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: İletişim Yay.
• Özcan, Engin (1993). Faruk Nafiz Çamlıbel Hayatı ve Eserleri. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
• Somuncu, Selim (2019). Sesini Arayan Şair Faruk Nafiz Çamlıbel Hayatı-Sanatı-Şiirinin Kaynakları. İstanbul: Kriter Yay.
• Tanpınar, Ahmet Hamdi (2019). “Roman ve Romancı Üzerine Notlar” Türk Dili Roman Özel Sayısı I-II. ed. H. Emre Pekyürek. Ankara: Türk Dil Kurumu Yay. 113-124.