NAZÎRÂ İBRAHİM EFENDİ’NİN MU‘AMMEYÂT-I ESMÂ’-İ HÜSNÂ RİSALESİ
Öz
Asıl adı İbrahim olan Nazîr/Nazîrâ, 18. yüzyılda yaşamış mutasavvıf şairlerdendir. Edirne’de dünyaya gelen Şair, âlim bir aileye mensup olup İbrahim Gülşenî’nin torunu, Sarıca Paşa Medresesi müderrisi Mustafa Gülşenî’nin oğlu, şair Kâmî’nin yeğenidir. Tasavvuf ve ilim ortamında yetişen İbrahim Nazîrâ, müderrislik ve kadılık görevlerinde bulunmuş ve aynı zamanda çeşitli alanlarda birçok eser kaleme alarak devrin velûd bir müellifi olmuştur. O, seksen yıllık ömründe din, tasavvuf, tarih ve edebiyat gibi farklı alanlarda 30 civarı eser kaleme almıştır. Bu eserlerden biri kaynaklarda adı Mu‘ammeyât-ı Manzume şeklinde geçen bir mu‘ammâ risalesidir. Müstakil hâli olmayıp Şair’in mevcut iki Divan nüshasının birinde kayıtlı olan bu risalede sırasıyla; Allahu Teâlâ’nın, bazı velilerin, Hz. Muhammed’in, bazı peygamberlerin ve ashab-ı güzinin isimleri üzerine tertip edilmiş mu‘ammâlar bulunmaktadır. Bu makalede; Türk edebiyatında mu‘ammâlar, esmâ-i hüsnâ mu‘ammâları, Nazîrâ İbrahim Efendi’nin hayatı hakkında bilgi verilecek ve Nazîrâ İbrahim’in Mu‘ammeyât-ı Esmâ’-i Hüsnâ Celle Celâluhu ve ‘Amme Nevâluhu başlığını taşıyan esmâ-i hüsnâ mu‘ammâ risalesinin çeviriyazılı metni verilecektir.
Anahtar Kelimeler
Türk edebiyatı , mu‘ammâ , esmâ-i hüsnâ mu‘ammaları , Nazîrâ İbrahim Efendi
Kaynakça
- Arslan, Mehmet (2019). “Divan Edebiyatında Mu‘ammâ, Çözülmüş Mu‘ammâ Örnekleri ve Mu‘ammâ Çözüm Teknikleri”. Prof. Dr. Mehmet Arslan’a Armağan. ed. H. İbrahim Delice vd. Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Yay. 79-168.
- Baş, Münire Kevser (1999). Lâmiî Çelebi’nin Şerh-i Muammeyât-ı Alâ Esmâ-i Hüsnâ’sı. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.
- Bilkan, Ali Fuat (2000). Türk Edebiyatında Muammâ. Ankara: Akçağ Yay.
- Cânan, İbrahim (1993). Kütüb-i Sitte Muhtasarı Tercüme ve Şerhi. Ankara: Akçağ Yay.
- Kaçar, Mücahit (2021). “Mollâ Câmî’nin Manzume-i Muammâ’sına Salâhaddin Uşşâkî Tarafından Yapılan Şerh”. Doğumunun 60. Yılında Zühal Ölmez Armağanı Esengü Bitig. hzl. Tümer Karaayak ve Uğur Uzunkaya. İstanbul: Kesit Yay. 473-484.
- Kürkçüoğlu, Kemâl Edib (hzl.) (1994). Tahirü’l-Mevlevî Edebiyat Lügatı. İstanbul: Enderun Kitabevi.
- Nazîr İbrahim. Divan. Süleymaniye Kütüphanesi. Lala İsmail Paşa. Nr. 493. vr. 3b-6b.
- Öntürk, Tolga (2019). Surûrî’nin Şerh-i Mu‘ammeyât-ı Mîr Hüseyin Adlı Eseri (İnceleme-Tenkitli Metin). Doktora Tezi. Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
- Öntürk, Tolga (2022). “Bihiştî Ramazan’ın Mollâ Câmî’nin Mu‘ammâ-i Sagîr Adlı Risalesine Yazdığı Şerh: Şerh-i Manzûme-i Mu‘ammâ”. Dede Korkut Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 29: 247-267.
- Özerol, Nazmi (2018). Bir Lugaz Mecmuası (Letâ’if-i Elgâz/Bilmece). Ankara: Sonçağ Yay.