GÜLŞENÎZÂDE VÂSIF-I ÂMİDÎ EFENDİ VE BAZI ŞİİRLERİ

Osmanlı döneminin önemli edebi muhitlerinden biri de Diyarbakır’dır. Cemilî, İbrahim Gülşenî, Hayâlî, Hâletî, Şerîfî, Âgâh, Hâmî, Vâlî, Lebib, Kâmî, Çermikli Zihnî, Sırrî Hanım, Said Paşa ve daha birçok şair bu münbit zeminde yetişmiştir. 19. Yüzyıl şairlerinden olan Vâsıf da bu silsiledendir. Vâsıf’ın babası kültürümüze birçok mutasavvıf fikir ve sanat adamı yetiştirmiş İbrahim Gülşenî neslinden Şeyh Mehmed Efendi’dir. Ali Emirî’nin anlattığına göre Vâsıf; Şaban Kâmî Efendi’den ders almış, Mahkeme-i Şerîyye’de görevlerde bulunmuş, başkâtipliğe kadar yükselmiştir. Şevket Beysanoğlu’nun yazdığına göre şairin bir Divan’ı vardır. Bu eser şairin torunu Vâsıf Barutoğlu’ndadır. Vâsıf Barutoğlu bu Divan’da var olduğunu söylediği dedesine ait üç yüze yakın şiirden bazılarını yazdırarak bir defter şeklinde Şevket Beysanoğlu’na göndermiştir. 1289/1873 yılında vefat eden Vâsıf’ın mezarı Diyarbakır’da Urfa Kapı mezarlığındadır. Şairin torunu Vâsıf Barutoğlu’nun Şevket Beysanoğlu’na hediye ettiği defter bugün Dicle Üniversitesi Kütüphanesi 1233 numara ile Üniversite Kütüphanesinin Şevket Beysanoğlu koleksiyonunda kayıtlıdır. 40 sayfadan oluşan defterin ilk iki sayfası Vâsıf Barutoğlu’nun dedesi ve şiirleri hakkında verdiği bilgileri içermektedir. Bu bilgilerin ardından sırasıyla 35 gazel, 2 muhammes ve bir tahmis bulunmaktadır. Bu defterde yer alan şiirlerden hareket edersek; şair, aruzun en çok kullanılan kalıplarını kullanmıştır. Vezin kullanımında başarılı sayılmazsa da başarılı beyitleri de vardır. Ayrıca Said Paşa’nın Divan’ına düşürdüğü tarih de dikkat çeker. Bu çalışmada Vâsıf’a ait bazı şiirlerin çevriyazılı metni verilecek, günümüz Türkçesine aktarılarak, yapı ve muhteva yönünden incelenecektir.

Diyarbakır was one of the important literary centers of the Ottoman period. Cemilî, İbrahim Gülşenî, Hayâlî, Hâletî, Şerifî, Âgâh, Hâmî, Vâlî, Lebib, Kamî, Çermikli Zihnî, Sırrî Hanım, Said Paşa, and many other poets flourished in this fertile ground. Vâsıf, a 19th-century poet, also belongs to this lineage. Vâsıf's father was Şeyh Mehmed Efendi, a descendant of İbrahim Gülşenî, who cultivated many Sufi thinkers and artists in our culture. According to Ali Emirî, Vâsıf studied under Şaban Kâmî Efendi, served in the Court of Sharia, and rose to the rank of chief clerk. According to Şevket Beysanoğlu, the poet had a Divan, which is now in the possession of his grandson, Vâsıf Barutoğlu. Vâsıf Barutoğlu wrote down some of the nearly three hundred poems belonging to his grandfather, which he claimed were included in this Divan, and sent them to Şevket Beysanoğlu in a notebook. Vâsıf, who died in 1289/1873, is buried in the Urfa Kapı Cemetery in Diyarbakır. The notebook, gifted to Şevket Beysanoğlu by the poet's grandson, Vâsıf Barutoğlu, is currently registered in the Şevket Beysanoğlu collection of the Dicle University Library, number 1233. The first two pages of the 40-page notebook contain information provided by Vâsıf Barutoğlu about his grandfather and his poems. Following this information, there are 35 ghazals, two muhammes, and one tahmis. Judging from the poems in this notebook, the poet employed the most common forms of aruz aruz. While not considered a master of meter, he also has some successful couplets. The date he included in Said Pasha's Divan is also noteworthy. In this study, we will transcribe some of Vâsıf's poems into modern Turkish and examine their structure and content.