Polisiye Kurmaca ve Çeviri: The Act of Roger Murgatroyd'un Türkçe Çevirisinde Çevirmen Kararlarına Bakış
Öz
Bu çalışmada, Gilbert Adair tarafından kaleme alınmış The Act of Roger Murgatroyd isimli polisiye romanın Türkçe çevirisi betimleyici çeviri eleştirisi yaklaşımıyla ele alınıp incelenmektedir. Söz konusu inceleme çerçevesinde, somut bir veri olan çeviri ürününden hareketle erek metnin şekillenmesinde etkili çevirmen kararlarının nesnel bir şekilde tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Makale dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmanın yöntemi olarak betimleyici çeviri eleştirisi yaklaşımı tanıtılmaktadır. Bu bölümdeki betimleyici yaklaşım, Gideon Toury’nin öne sürdüğü normlar çerçevesinde ele alınmaktadır. İkinci bölümde, kaynak ve erek metinler hakkında arka plan bilgisi sunulmaktadır. Üçüncü bölümde, bir yazın türü olarak polisiye kurmaca ve çevirileri üzerine bilgi verilmektedir. Çalışmanın dördüncü bölümünde, bütünce için seçilen örnekler gruplandırılarak yorumlanmaktadır. Aynı zamanda, çevirmen kararları tespit edilmektedir. Yapılan inceleme sonucunda, çevirmen tarafından normlar çerçevesinde genel olarak erek odaklı bir yaklaşımın benimsendiği, bununla birlikte çevirmen kararlarında metin boyunca birtakım tutarsızlıklar bulunduğu ortaya çıkmıştır. Erek kültür odaklı alınan kararların nicelik olarak fazlaca oluşu, normlar ışığında kabul edilebilir bir çeviri yapıldığı sonucunu doğurmaktadır.
Anahtar Kelimeler
çeviri eleştirisi, betimleyici çeviri çalışmaları, çevirmen kararları, polisiye roman çevirisi, kültürel çalışmalar
Kaynakça
- Adair, Gilbert (2006). The Act of Roger Murgatroyd. London: Faber and Faber.
- Adair, Gilbert (2010). Şenlikli Bir Cinayet. Çev. Emrah İmre. İstanbul: YKY.
- Aytekin, Elvan (2021). Dünya Edebiyatı Tercüme Sahasında Polisiye Roman: Mickey Spillane’in ve Kemal Tahir’in Mike Hammer Romanlarıyla Amerikan ve Türk Edebiyatları Arasında Bir Karşılaştırma. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Bilkent Üniversitesi.
- Bengi Öner, Işın (1999). Çeviri Bir Süreçtir… Ya Çeviribilim? İstanbul: Sel Yayıncılık.
- Duran, Zeliha (2020). “‘Estudio en Lila’ Romanında İspanyol Toplumu ve Kadın”. Kültür Araştırmaları Dergisi, 6: 83-98.
- Ece, Ayşe (2008). “Çeviri Eleştirisinde Yaklaşımlar”. Çeviri Seçkisi I: Çeviriyi Düşünenler. Haz. Mehmet Rifat. İstanbul: Sel Yayıncılık, 137-147.
- Even-Zohar, Itamar (1978/1990). “The Position of Translated Literature within the Literary Polysystem”. The Translation Studies Reader (2000). Ed. Lawrence Venuti. London: Routledge, 192-197.
- Holmes, James S. (1972). “The Name and Nature of Translation Studies”. The Translation Studies Reader (2000). Ed. Lawrence Venuti. London: Routledge, 172-185.
- Newmark, Peter (1988). A Textbook of Translation. New York & London: Prentice-Hall.
- Popovič, Anton (1970). “The Concept of Shift of Expression in Translation Analysis”. The Nature of Translation. Ed. James S. Holmes. Bratislava: Publishing House of the Slovak Academy of Sciences, 78-87.
