Bulgaristan’da Reşat Nuri Fırtınası: Ahmet Şerif’in Sen İstanbul’a Gelme Romanında Reşat Nuri Güntekin’den Esintiler

Yıl 2026, Sayı: 28 , 91 - 108 , 10.03.2026

Cemile Görhan

https://doi.org/10.46250/kulturder.1816765

https://izlik.org/JA82WM28RZ

Öz

20. yüzyıl Bulgaristan Türk edebiyatı sahasında şiirin yanı sıra roman, öykü, gezi yazısı ve anı gibi türlerde Türkçe eserler vermiş olan Ahmet Şerif Şerefli (Şerifov), Balkanlardaki Türk kimliğini ele alan çalışmalarıyla öne çıkmış bir edebiyatçıdır. Hem Sofya hem de Bursa’da bulunduğu yıllarda Türklerin Balkanlardaki durumunu işlediği edebî eserlerinde sanatçı duyarlılığının yanında eleştirel bir bakış açısı da kullanır. Edebî yaşantısına Türk kültürüne duyduğu hayranlık ile adım atan Ahmet Şerif, şair olma emeliyle çıktığı bu yolu roman, öykü ve biyografik eserlerle devam ettirir. Devrinin Bulgaristan’ında rejimin kültürel sınırlandırmalarına rağmen Türk edebiyatının önde gelen romancılarını takip etmeyi başarır ve onların eserlerini okuyarak edebî birikimini 19. yüzyıl Türk edebiyatı sahası üzerinden arttırmaya devam eder. Ahmet Şerif’in Hüseyin Rahmi Gürpınar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Halide Edip Adıvar gibi romancıları okumakla beraber en fazla etkilendiği ve ilham kaynağı edindiği sanatçı ise Reşat Nuri Güntekin olur. Onun Reşat Nuri’ye olan hayranlığı gerek çeşitli söylemlerinden gerekse edebî eserlerinin içerisindeki çeşitli motiflerden anlaşılır. Bu çalışmada, Ahmet Şerif’in Sen İstanbul’a Gelme adlı romanının Reşat Nuri’nin sanat anlayışı bağlamında değerlendirilmesi hedeflenmekle beraber eserin içerik özelliklerinde Reşat Nuri’nin romanlarından izler aranacak ve bulgular sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Balkan Edebiyatı , Ahmet Şerif Şerefli , Reşat Nuri Güntekin , Çalıkuşu , metinlerarasılık

Resat Nuri Storm in Bulgaria: The Influence of Resat Nuri Guntekin on Ahmet Serif’s Novel Named Sen İstanbul’a Gelme

https://izlik.org/JA82WM28RZ

Öz

Ahmet Şerif Şerefli (Şerifov), a prominent figure in 20th century Bulgarian Turkish literature, produced works in Turkish not only in poetry but also in genres such as novels, short stories, travelogues, and memoirs. He is particularly known for his studies addressing Turkish identity in the Balkans. During his years in both Sofia and Bursa, Ahmet Şerif employed a critical perspective alongside artistic sensitivity in his literary works dealing with the situation of Turks in the Balkans. Beginning his literary life with an admiration for Turkish culture, Ahmet Şerif continued his path, which he initially set out on with the ambition of becoming a poet, with novels, short stories, and biographical works. Despite the cultural restrictions imposed by the regime in Bulgaria at the time, he managed to follow the prominent Turkish novelists and expanded his literary background by reading the major authors of 19th century Turkish literature. Although he read writers such as Hüseyin Rahmi Gürpınar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, and Halide Edip Adıvar, the author who influenced him the most and served as his primary source of inspiration was Reşat Nuri Güntekin. His admiration for Reşat Nuri is evident both in his remarks and in the motifs found throughout his literary works. This study aims to evaluate Ahmet Şerif’s novel Sen İstanbul’a Gelme [Don't Come to Istanbul] within the framework of Reşat Nuri Güntekin’s artistic approach and to trace the influences of Reşat Nuri’s novels within the thematic, character-based, and narrative features of the work.

Anahtar Kelimeler

Balkan Literatures , Ahmet Şerif Şerefli , Reşat Nuri Güntekin , Çalıkuşu , intertextuality

Kaynakça

• Atasoy, Ahmet Emin (2005). “Ahmet Şerif Şerefli’nin İlk ve Son Romanı Sen İstanbul’a Gelme, Ön Söz”. Sen İstanbul’a Gelme. Goren Dunav Vakfı Yayınları.
• Aytaş, Nazlı (2018). “Ahmet Şerif Şerefli’nin Hayatı, Eserleri ve Şiirlerinin İncelenmesi”. Yüksek Lisans Tezi. Trakya Üniversitesi.
• Börklü, Meşkure Y. (1990). “Tarihsel Seyri İçinde Bulgaristan Türklerinin Durumu ve Türkiye’nin Bölge Türklerine Yönelik Politikaları”. Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 10: 61-79.
• Çelik, Hüseyin (1996). “Reşat Nuri Güntekin”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.14. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 307-309.
• Darülmuallimat’tan Nesime (1956). “Hayattaki Çalıkuşları”. Resimli Ay, 2(10): 40-42.
• Daşçıoğlu, Yılmaz (2006). “Balkanlarda Yeni Türk Edebiyatı Literatürü”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 4(7): 429-477.
• Demir, Erdi (2021). “Çalıkuşu Romanı: Cumhuriyet Dönemi Öğretmen Kadın Kimliği İnşasının Toplumsal Cinsiyet Normları Bağlamında Yorumlanması”. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2): 317-340.
• Dönmez, Erdem (2021). “Reşat Nuri Güntekin’in Romanlarında Anlatım Tekniği Olarak Günlük, Mektup ve Hatıranın İşlevi”. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 5(4): 2369-2404.
• Eagleton, Terry (2022). Edebiyat Kuramı, Giriş. Çev. Tuncay Birkan. Ayrıntı Yayınları.
• Emil, Birol (1990). “Öğretmenler Romancısı Reşat Nuri Güntekin”. M. Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 2: 73-83.
• Genette, Gérard (2020). Anlatının Söylemi. Çev. Ferit Burak Aydar. Ayrıntı Yayınları.
• Güntekin, Reşat Nuri (2000). Çalıkuşu. İnkılap Kitabevi.
• Güntekin, Reşat Nuri (2000). Dudaktan Kalbe. İnkılap Kitabevi.
• Güntekin, Reşat Nuri (2003). Bir Kadın Düşmanı. İnkılap Kitabevi.
• Güntekin, Reşat Nuri (2016). Yaprak Dökümü. İnkılap Kitabevi.
• Karagülle, Fırat (2016). “Çalıkuşu’ndan Bir Köy Hocası’na: İdeolojinin Edebiyat Üzerindeki Belirleyiciliği”. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 54: 87-97.
• Köker, Sezen (2021). “Reşat Nuri Güntekin’in Dudaktan Kalbe Adlı Romanında Yabancılaşma İzleği”. Turkish Studies, 16(2): 725-741.
• Naci, Fethi (1981). Türkiye’de Roman ve Toplumsal Değişme. Gerçek Yayınları.
• Seyaz, Tolga (2020). “1970’ten Günümüze Bulgaristan Türk Edebiyatında Hatıra Türüne Genel Bir Bakış”. Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 2(1): 73-107.
• Şerefli, Ahmet Şerif (2005). Sen İstanbul’a Gelme. Goren Dunav Vakfı Yayınları.
• Tosun, Necip (2015). “Bir Yaşam Grafiği: Günlükler”. Hece Dergisi Günlük Özel Sayısı, 222-224: 13-19.
• Wallek, René ve Warren, Austin (2019). Edebiyat Teorisi. Çev. Ömer Faruk Huyugüzel. Dergâh Yayınları.