TOPRAKLA İLGİLİ HALK HUKUKU UYGULAMALARI
Öz
Toplumun tüm fertlerinin uymak zorunda olduğu ve sosyal düzeni sağlamaya yönelik kurallar dizgesi olarak anlamlandırabileceğimiz hukuk kavramının halk geleneği içinde yazılı olmayan bir boyutu da halk hukuku kavramıdır. Folklor araştırmalarında halk bilgisi kadroları içinde incelenen halk hukuku uygulamaları, toplumsal yaşamın en eski dönemlerinden beri uygulana gelen sosyal anlaşmalar bütünüdür.
Kırsal yaşam içerisindeki tüm etkinliklerin belirleyicisi olarak halk hukuku uygulamaları, halk yaşamının temel unsurlarından biri olan toprakla ilgili tasarruflarda da varlığını hissettirmektedir. Beslenmeden, mimariye, mitolojik uygulamalardan, dini tasavvura kadar, halk yaratmalarının her aşamasında kutsal bir kaynak vazifesi gören toprak; tarım toplumlarının başat geçim kaynağı olması nedeniyle de, edinilmesi, işletilmesi, devredilmesi noktalarında da oldukça önemsenmiş ve halk hukuku düzleminin içerisinde sürekli var olagelmiştir. Tarım toplumlarının hepsinde hukuk kurallarının oluşumunda toprağa bağlı uygulamalar geliştirilmiş, toprağın kutsallığı ve önemi kendini toplumsal kuralların belirlenmesi noktasında da göstererek gerek ekonomik gerekse hukuki altyapının oluşturulması sağlanmıştır. Anadolu coğrafyası da yaşam koşulları bağlamında toprağa bağlılığın fazlasıyla hissedildiği bir yapıdadır. Yurt kavramının kutsallığına binaen Türk milletince ayrı bir önem verilen toprak, bu bakımdan korunması gereken ve toplumsal yapıyı kendine endeksli olarak belirleyen ana unsurlardan biri olarak görülmüştür.
Bu çalışmada, Anadolu sahasının çeşitli yörelerinden katılımlı ve katılımsız gözlemler, görüşme ve sosyal medya grupları aracılığı ile derlenen halk hukukundaki toprakla ilgili uygulamalar, mülkiyet-miras hukuku, eşya-ticaret hukuku ve borçlar hukuku çerçevesinde sınıflandırılarak değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aça, M. (2016), Halk Bilimi Veri Toplama ve İnceleme Teknikleri, Editör: Aça, M.,Halk Bilimi El Kitabı (ss.308-325). Konya: Kömen Yayınları.
- Aça, M. (2016). Halk Bilgisinin Takvim, Mevsim/İklim, Çevre Sağaltma ve Hukuka Dönük Temsilleri. Editör: Aça, M.,Halk Bilimi El Kitabı (ss.558-593). Konya: Kömen Yayınları.
- Aksoy, S. (1970). Tarım Hukuku, Ankara: Ankara Basım ve Ciltevi.
- Çobanoğlu, Ö. (2005). Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş, Ankara: Akçağ Yayınları.
- Devellioğlu, F. (2000), Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lugat. İstanbul: Aydın Kitabevi.
- Dursun, A. (2016). Türk Halk Hukuku, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
- Örnek, S. V. (2000). Türk Halkbilimi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Sevindik, A. (2013). Halk Hukuku ve Köy Odaları: Sivas Şarkışla Gümüştepe Köyü Örneği. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
- TDK, (1998). Türkçe Sözlük (C.1.)., Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Türkmen, F. (2011). Dede Korkut’ta Halk Hukuku Unsurları. Bilig, 58, ss.245-256.