Araştırma Makalesi

Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme

Sayı: 7 15 Aralık 2020
PDF İndir
EN TR

Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Anonim halk edebiyatı ürünlerinden olan tekerlemeler, anlatıları türleriyle beraber kullanılarak dinleyiciyi anlatıya hazırlama, oyunlarda ebe ya da eş seçimini belirleme, bireyi eğlendirme vb. işlevlere sahiptirler. Tekerlemeler genellikle bağlı bulundukları türle beraber değerlendirilmektedir. Araştırmacılarca tekerlemeler çeşitli şekillerde sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırmalardan biri de dua/inanç tekerlemeleridir. Dua/inanç tekerlemelerinin de çeşitli alt başlıkları bulunmaktadır. Bu çalışmada dua/inanç tekerlemelerinden yatak/uyku duaları olarak adlandırılan tekerlemelerin işlevi ve bugünkü aktarım durumu üzerinde durulmuştur. Yatak ya da uyku tekerlemeleri olarak adlandırılan bu tekerlemeler genellikle aile büyükleri tarafından ilk çocukluk döneminde dua olarak öğretilmektedir. Yatak/uyku tekerlemeleri aktaran ve dinleyen için dua niteliği taşımaktadır. İslam dininin gerekleri ve temel unsurları tekerleme formunda küçük yaşta çocuklara öğretilmektedir. Günümüz modern dünyasında ise bu tekerlemelerin aktarımı, dinleyeni noktasında değişmeler görülmektedir. Bu çalışmada uyku/yatak tekerlemeleri işlevsel açıdan değerlendirilmiştir. Tekerlemelerin içeriği, uyumadan önce tekrar edilen bu tekerlemelerin uyuyup uyanma sürecindeki işlevi, dinin temel öğelerini ezberletme ve hatırlatma noktasındaki etkisi çeşitli açılardan ele alınarak tartışılmıştır. Konuyla ilgili olarak daha önce yapılan çalışmalarda yer alan ve kişisel arşivimizde bulunan metinlerden yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

tekerleme, inanç, dua, işlev, değişim

Kaynakça

  1. Aça, Mehmet (2011). “Anonim Halk Şiirinde Tür ve Şekil”. Başlangıçtan Günümüze Türk Edebiyatında Tür ve Şekil Bilgisi. İstanbul: Kesit Yayınları, 545-561.
  2. Aça, Mehmet (2016). “Türklerde Gölge Algısı”. Türk Dünyası Kültür Araştırmaları Dergisi, I. Uluslararası Türk Dünyası Kültür Araştırmaları Sempozyumu Özel Sayısı (02-04.06.2016). Trabzon: Eser Ofset, 16-25.
  3. Boratav, Pertev Naili (1984). 100 Soruda Türk Folkloru. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
  4. Boratav, Pertev Naili (2000). Tekerleme. Çev. İ. Yerguz. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.
  5. Boratav, Pertev Naili (2013). 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı. Ankara: BilgeSu Yayınevi.
  6. Çelebioğlu, Amil (1998). Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: MEB Yayınları.
  7. Durkheim, Emile (2005). Dini Hayatın İlkel Biçimleri. Çev. F. Aydın. İstanbul: Ataç Yayınları.
  8. Duvarcı, Ayşe (2012). “Uyku Folkloru”. Prof. Dr. Mine Mengi Adına Türkoloji Sempozyumu 20-21 Ekim 2011, Bildiri Kitabı. Adana, 495-512.
  9. Duymaz, Ali (2002). İrfanı Arzulayan Sözler Tekerlemeler. Ankara: Akçağ Yayınları.
  10. Duymaz, Ali (2005). “Azerbaycan Tekerlemeleri (Sanamaları) Üzerine Mukayeseli Bir Değerlendirme”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 5/1: 37-46.

Kaynak Göster

APA
Ayaz, B. (2020). Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme. Kültür Araştırmaları Dergisi, 7, 68-80. https://doi.org/10.46250/kulturder.789917
AMA
1.Ayaz B. Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme. KAD. 2020;(7):68-80. doi:10.46250/kulturder.789917
Chicago
Ayaz, Berna. 2020. “Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Kültür Araştırmaları Dergisi, sy 7: 68-80. https://doi.org/10.46250/kulturder.789917.
EndNote
Ayaz B (01 Aralık 2020) Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme. Kültür Araştırmaları Dergisi 7 68–80.
IEEE
[1]B. Ayaz, “Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme”, KAD, sy 7, ss. 68–80, Ara. 2020, doi: 10.46250/kulturder.789917.
ISNAD
Ayaz, Berna. “Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Kültür Araştırmaları Dergisi. 7 (01 Aralık 2020): 68-80. https://doi.org/10.46250/kulturder.789917.
JAMA
1.Ayaz B. Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme. KAD. 2020;:68–80.
MLA
Ayaz, Berna. “Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Kültür Araştırmaları Dergisi, sy 7, Aralık 2020, ss. 68-80, doi:10.46250/kulturder.789917.
Vancouver
1.Berna Ayaz. Dua/İnanç Tekerlemelerinin Geçmişten Bugüne İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme. KAD. 01 Aralık 2020;(7):68-80. doi:10.46250/kulturder.789917