Konferans Bildirisi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

Is to Exit (Çıkmak) To Escape (Taşıkmak)?

Yıl 2015, Cilt 5, Sayı 1, 141 - 147, 03.06.2015

Öz

The verb “çık-” (exit) in Turkish is generally attributed to an old Turkic verb “taşık-” (escape) by many linguists since “çık” is not found in texts prior to 11th century. However, to understand the etymology of a word, it should be studied morphologically, phonetically and semantically.The “çıkmak” (to exit) concept is as old as “dış” (out) concept in terms of meaning. Consequently, it is impossible for a verb which means “çıkmak” to derive from a word equal to “dış”. It is not possible to phonetically explain how “çık” is derived from “taşık”, for the phonetic changes that should occur in taşık-> çık- process are not the type of changes that can be found in Turkish. Therefore, it is beyond imagination to think all types of phonetic changes unthinkable in Turkish can take place in the formation of a particular word. This study, by examining the verb “çık” lexically, semantically and phonetically, aims to prove that the verb “çık-” does not come from “taşık”, but it is a root of separate verb

Kaynakça

  • Arat, R. R. (1979). Kutadgu Bilig III. İndeks, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayın- ları.
  • Brockelmann, C. (1954). Osttürkische Grammatik der Islamischen Litteratursprachen Mittelasiens, Le- iden.
  • Ceylan, E. (1997). Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Clauson, S. G. (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford.
  • Ercilasun, A. B.; Z. Akkoyunlu (2014). Dîvânu Lugâti’t-Türk. Giriş-Metin-Çeviri-Notlar-Dizin, An- kara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Gülensoy, T. (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü-Etimolojik Sözlük Denemesi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Taş, İ. (2009). Kutadgu Bilig’de Söz Yapımı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Kara, M. (2011). Ayrı Düşmüş Kelimeler, İstanbul: Kesit Yayınları.
  • Räsänen, M. (1969). Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachen, Helsinki.
  • Vasiliev, Y. (1995). Türkçe-Sahaca (Yakutça) Sözlük, Ankara: Türk Dil Ku ru mu Yayın la rı: 621.

ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR?

Yıl 2015, Cilt 5, Sayı 1, 141 - 147, 03.06.2015

Öz

Genel Türkçe çık- fiili, 11. yüzyıl öncesinden kalan metinlerde geçmediği için araştırıcılar tarafından genellikle Eski Türkçe taşık- fiiline dayandırılır. Bir kelimenin kökeni incelenirken hem anlam hem yapı hem de ses bakımından izah edilmesi gerekir. Anlam bakımından “çıkmak” kavramı en az “dış” kavramı kadar eskidir. Dolayısıyla “çıkmak” kavramını karşılayan bir fiilin “dış” kavramını karşılayanbir kelimeden türemiş olması mümkün değildir. Ses bakımından da taşık- > çık- gelişimini izah etmek mümkün değildir. Çünkü taşık- > çık- gelişiminde olması gereken ses değişiklikleri Türkçede rastlanabilecek değişiklikler değildir. Dolayısıyla Türkçede neredeyse hiç rastlanmayan ses değişikliklerinin hepsinin bir kelimede toplanmış olması düşünülemez. Bu çalışmada çık- fiili ses, anlam ve kelime bilgisi açısından incelecek ve Eski Türkçe taşık- fiilinden gelmediği, çık- fiilinin kök halinde müstakil bir fiil olduğu izah edilmeye çalışılacaktır.

Kaynakça

  • Arat, R. R. (1979). Kutadgu Bilig III. İndeks, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayın- ları.
  • Brockelmann, C. (1954). Osttürkische Grammatik der Islamischen Litteratursprachen Mittelasiens, Le- iden.
  • Ceylan, E. (1997). Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Clauson, S. G. (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford.
  • Ercilasun, A. B.; Z. Akkoyunlu (2014). Dîvânu Lugâti’t-Türk. Giriş-Metin-Çeviri-Notlar-Dizin, An- kara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Gülensoy, T. (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü-Etimolojik Sözlük Denemesi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Taş, İ. (2009). Kutadgu Bilig’de Söz Yapımı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Kara, M. (2011). Ayrı Düşmüş Kelimeler, İstanbul: Kesit Yayınları.
  • Räsänen, M. (1969). Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachen, Helsinki.
  • Vasiliev, Y. (1995). Türkçe-Sahaca (Yakutça) Sözlük, Ankara: Türk Dil Ku ru mu Yayın la rı: 621.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Ahmet KARADOĞAN

Yayımlanma Tarihi 3 Haziran 2015
Yayınlandığı Sayı Yıl 2015, Cilt 5, Sayı 1

Kaynak Göster

Bibtex @konferans bildirisi { kusbd205612, journal = {Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {2146-2879}, eissn = {2717-6231}, address = {}, publisher = {Kırıkkale Üniversitesi}, year = {2015}, volume = {5}, pages = {141 - 147}, doi = {}, title = {ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR?}, key = {cite}, author = {Karadoğan, Ahmet} }
APA Karadoğan, A. (2015). ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR? . Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 5 (1) , 141-147 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/kusbd/issue/19380/205612
MLA Karadoğan, A. "ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR?" . Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 5 (2015 ): 141-147 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/kusbd/issue/19380/205612>
Chicago Karadoğan, A. "ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR?". Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 5 (2015 ): 141-147
RIS TY - JOUR T1 - ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR? AU - Ahmet Karadoğan Y1 - 2015 PY - 2015 N1 - DO - T2 - Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 141 EP - 147 VL - 5 IS - 1 SN - 2146-2879-2717-6231 M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR? %A Ahmet Karadoğan %T ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR? %D 2015 %J Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 2146-2879-2717-6231 %V 5 %N 1 %R %U
ISNAD Karadoğan, Ahmet . "ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR?". Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 5 / 1 (Haziran 2015): 141-147 .
AMA Karadoğan A. ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR?. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015; 5(1): 141-147.
Vancouver Karadoğan A. ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR?. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015; 5(1): 141-147.
IEEE A. Karadoğan , "ÇIK-(MAK), TAŞIK-(MAK) MIDIR?", Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 5, sayı. 1, ss. 141-147, Haz. 2015

İletişim

Telefon Numarası: +90 0318 357 35 92

Faks Numarası: +90 0318 357 35 97

e-mail: sbd@kku.edu.tr

Posta Adresi: Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü, Merkez Yerleşke, 71450, Yahşihan-KIRIKKALE

Creative Commons Lisansı
Bu eser Creative Commons Alıntı-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.