Kök Değerler Bakımından Türk Atasözleri
Öz
Söz varlığı içinde yer alan atasözleri, toplumun kültürünü gelecek kuşaklara aktardığı gibi değerler eğitiminde de önemli bir yere sahiptir. Bu araştırmanın amacı Türkçedeki atasözlerinde yer alan kök değerleri tespit etmektir. Nitel araştırma yönteminde doküman incelemesiyle gerçekleştirilen çalışmanın örneklemi Türk Dil Kurumu tarafından 2011 yılında yayımlanan Türkçe Sözlük’ün 11. baskısıdır. Sözlükteki atasözleri, öğretim programlarında kök değerler şeklinde ifade edilen “adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik” değerlerine göre içerik analizi ile incelenmiş, ulaşılan bulgular tablo ve grafikler hâlinde sunulmuştur. Araştırma sonucunda Türkçe Sözlük’teki 374 atasözünün kök değerlerle ilgili olduğu tespit edilmiştir. Bu atasözlerinden 57’si (%15,24) öz denetim, 47’si (%12,57) sevgi, 47’si (%12,57) vatanseverlik, 45’i (%12,03) sabır, 42’si (%11,23) saygı, 35’i (%9,36) yardımseverlik, 31’i (%8,29) dostluk, 29’u sorumluluk (%7,75), 21’i dürüstlük (%5,61) ve 20 tanesi (%5,35) adalet kök değeriyle ilgilidir. Her bir kök değere ait atasözleri bulgular bölümünde tablolarla sunulmuş, tabloların altında ilgili kök değeri ve kök değere yönelik tutum ve davranışları örneklendiren atasözleri anlamlarıyla birlikte verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Değerler eğitimi, Kök değerler, Atasözleri, Öğretim programları
Kaynakça
- Aksoy, Ö. A. (1988). Atasözleri ve deyimler sözlüğü-1: Atasözleri Sözlüğü. İstanbul: İnkılap Kitabevi.
- Alkaya, E. (2006). Dil ve söz bağlamında Kırım Karay Türklerinin atasözleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20, 89-99.
- Alkayış, M. F. (2009). Dinî içerikli atasözleri üzerine. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(27), 287-292.
- Arıcı, A. F. (2018). Çocuk edebiyatı ve kültürü. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
- Aşılıoğlu, B. (2009). Türkçe öğretimi ve eğitim değerleri açısından Türk atasözleri üzerine bir inceleme. Çağdaş Eğitim Dergisi, 34(362), 29-36.
- Aydın, S. (2013). Kültürel bir miras olarak atasözlerinin kullanımı üzerine Türkçe öğretmenlerinin görüşleri. Folklor Edebiyat Dergisi, 75, 173-192.
- Bağcı, H. (2010). İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Atasözleri ve Deyimleri Algılama Düzeyi. Türklük Bilimi Araştırmaları, 27, 91-110.
- Bahçe, A. (2010). Hayat bilgisi öğretiminde değerlerin kazandırılma düzeylerinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
- Baş, B. (2002). Türkçe temel dil becerilerinin öğretiminde atasözlerinin kullanımı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12, 60-68.
- Baş, T. ve Akturan, U. (2017). Sosyal bilimlerde bilgisayar destekli nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.