Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü

Akif Çarkçı

doi:10.47140/kusbder.1829233

TR EN

Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü

Öz

Bu makale, Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) ideolojik yapısını tarihsel bir perspektifle inceleyerek, kurucu ideoloji olan Kemalizm’den günümüzdeki sosyal demokrat kimliğe uzanan dönüşümü analiz etmektedir. Çalışmada, laiklik, devletçilik, milliyetçilik ve halkçılık gibi temel ideolojik unsurlar, farklı dönemlerin siyasal ve toplumsal koşulları içinde değerlendirilmiştir. Tek parti döneminden çok partili hayata geçiş sürecine kadar CHP’nin uygulamaları karşılaştırmalı biçimde ele alınırken, Batıcılık, ulus-devlet inşası, modernleşme politikaları ve sosyal demokrat söylemler arasındaki ilişki irdelenmiştir. Makale, parti belgeleri ve kapsamlı literatür taraması üzerinden CHP’nin ideolojik süreklilik ve değişim dinamiklerini ortaya koymakta; parti içi tartışmalar ve farklı ideolojik kanatların etkisini de analiz etmektedir. Sonuç olarak çalışma, CHP’nin ideolojik esnekliğinin hem avantajlar hem de seçmen algısı açısından zorluklar yarattığını vurgulayarak, partinin modern Türkiye siyasetindeki konumunu bütüncül bir çerçevede değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

CHP, Kemalizm, Sosyal Demokrasi, Laiklik, Devletçilik, Milliyetçilik, İdeoloji

Destekleyen Kurum

--

Etik Beyan

Çalışmada etik ilkelere riayet edilmiştir.

The Ideological Transformation of The Republican People's Party from Kemalism to Social Democratic Discourse

Öz

This article examines the ideological character of the Republican People's Party (CHP) within a broader historical context, examining the transformation from its founding ideology of Kemalism to current social democratic identity. The study evaluates the CHP's core ideological components—secularism, statism, nationalism, and populism—within political and social contexts across different periods. By conducting an extensive literature review of both primary party documents and secondary academic sources, the article analyzes the CHP's ideological continuity and dynamics of change. A comparative analysis of the party's practices during the single-party and multi-party eras examines the interaction between the party's Westernization, nation-state building, and modernization strategies, as well as social democratic discourses. Furthermore, through internal party debates and diverse ideological wings, the CHP's efforts to align with both its historical sources of legitimacy and current political demands are explored. The study demonstrates that the CHP's ideological flexibility and multi-layered structure create both advantages and, at times, challenges in terms of voter perception in Turkish politics. In conclusion, the article evaluates the role of the CHP in modern Turkish politics through the balance between ideological heritage and contemporary democratic values and presents the historical roots and current reflections of the party's ideological position from a holistic perspective.

Anahtar Kelimeler

CHP, Kemalism, Social Democrasy, Secularism, Statism, Nationalism, Ideology

Kaynakça

Ahmad, F. (2010). Modern Türkiye'nin oluşumu. İstanbul: Kaynak Yayınları.
Albayrak, M. (2010). Kemalizmin Düşünsel Temelleri ve Tarihsel Oluşumu. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, XXVI, 307-344.
Altunoğlu, M. (2019). “State, Religion and Society in Turkey”, Turkish Politics, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Atatürk Ansiklopedisi. (2020). Cumhuriyet Halk Fırkası, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/604/Cumhuriyet_Halk_F%C4%B1rkas%C4%B1_(1923-1938)
Atatürk, M. K. (2005). Nutuk. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Ayata, A. (2013). CHP’de Ortanın Solu Hareketi, Sosyal Demokrat Dergi, https://www.sosyaldemokratdergi.org/ayse-ayata-chpde-ortanin-solu-hareketi/
Bila, H. (2012). CHP 1919–2010. İstanbul: Doğan Kitap.
Bora, T. (2017). Milliyetçiliğin Kara Baharı, İstanbul: İletişim Yayınları.
Bora, T., & Erdoğan, N. (2022). Boşuna mı Okuduk, İstanbul: İletişim Yayınları.
Boratav, K. (2006). Türkiye’de Devletçilik. Ankara: İmge Yayınları.

CHP. (2024). Cumhuriyet Halk Partisi, Ankara: CHP Yayınları.
Çakmak, O. (2024). Osmanlı Modernleşmesinin Müteşebbisler Üzerindeki Etkisi ve Cumhuriyete Devredilen İktisadi Miras, Vakanüvis- Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 9(1), 163-201.
Çarkoğlu, A., & Hinich, M. (2006). A spatial analysis of Turkish party preferences, Electoral Studies, 25(2), 369-392.
Ecevit, B. (1976). Ortanın solu. İstanbul: Tekin Yayınevi.
Emre, Y. (2005). CHP, Sosyal Demokrasi ve Sol, İstanbul: İletişim Yayınları.
Heper, M. (2001). The State and Bureaucracy: The Turkish Case in Historical Perspective (pp. 120–140). Routledge.
Heper, M. (2012). The Transformation of Turkey: Redefining State and Society from the Ottoman Empire to the Modern Era, and: Angry Nation: Turkey since 1989, The Middle East Journal, 66(2), 377-379.
Kasaba, R. (2008). Turkey in the Modern World, Cambridge Universtiy Press.
Keyder, Ç. (2005). Türkiye’de devlet ve sınıflar. İstanbul: İletişim Yayınları.
Keyman, F. (2010). Turkey, transformation and the left media, Turkish Studies, 11(4), 539-553.
Keyman, F., & Öniş, Z. (2007). Turkish politics in a changing world. İstanbul: Istanbul Bilgi University Press.
Kongar, E. (2016). 21. yüzyılda Türkiye. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Küçükömer, İ. (1994). Düzenin Yabancılaşması, İstanbul: Bağlam Yayınları.
Lewis, B. (2002). The emergence of modern Turkey. London: Oxford University Press.
Mardin, Ş. (1991). Türk modernleşmesi. İstanbul: İletişim Yayınları.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Özbudun, E. (2007). Democratization Reforms in Turkey, 1993–2004. Turkish Studies, 8(2), 179-196.
Özbudun, E. (2016). Türkiye’de Parti ve Seçim Sistemi. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Özkul, M. (2020). Parti İçi Demokrasi Uygulamaları Açısından Siyasi Parti Üyelerinin Sosyolojik Analizi, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 49, 203-224.
Şen, A. F. & Altın, Ş.Y. (2019). Sosyal Demokrasiden Yeni Sağa CHP’nin Söylemsel Dönüşümü: Bir Siyasal Söylem Çözümlemesi Denemesi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21/3, 434-461.
Şen, A.F.&Altın.Ş.Y. (2019). Sosyal Demokrasiden Yeni Sağa CHP’nin Söylemsel Dönüşümü: Bir Siyasal Söylem Çözümlemesi Denemesi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21/3, 434-461.
Zürcher, E. J. (2019). Modernleşen Türkiye’nin tarihi. İstanbul: İletişim Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Akif Çarkçı ^*
0000-0001-6522-7140
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

24 Kasım 2025

Kabul Tarihi

10 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.47140/kusbder.1829233

IZ

https://izlik.org/JA82AK92PD

APA

Çarkçı, A. (2026). Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 58-87. https://doi.org/10.47140/kusbder.1829233

AMA

1.Çarkçı A. Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;10(1):58-87. doi:10.47140/kusbder.1829233

Chicago

Çarkçı, Akif. 2026. “Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü”. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10 (1): 58-87. https://doi.org/10.47140/kusbder.1829233.

EndNote

Çarkçı A (01 Haziran 2026) Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10 1 58–87.

IEEE

[1]A. Çarkçı, “Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü”, Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 10, sy 1, ss. 58–87, Haz. 2026, doi: 10.47140/kusbder.1829233.

ISNAD

Çarkçı, Akif. “Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü”. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10/1 (01 Haziran 2026): 58-87. https://doi.org/10.47140/kusbder.1829233.

JAMA

1.Çarkçı A. Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;10:58–87.

MLA

Çarkçı, Akif. “Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü”. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 10, sy 1, Haziran 2026, ss. 58-87, doi:10.47140/kusbder.1829233.

Vancouver

1.Akif Çarkçı. Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Haziran 2026;10(1):58-87. doi:10.47140/kusbder.1829233

Kemalizm’den Sosyal Demokrat Söyleme Cumhuriyet Halk Partisi’nin İdeolojik Dönüşümü

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

The Ideological Transformation of The Republican People's Party from Kemalism to Social Democratic Discourse

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster