44 Gün Savaşından TRIPP Koridoru Projesi'ne Zengezur Koridoru'nun Artan Önemi

Tarihsel olarak Zengezur Bölgesi farklı dönemlerde birçok hanlığın, beyliğin ve imparatorluğun parçası olmuştur. 1918 yılında yeni bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, 1920 yılında Sovyetler Birliği’nin işgali sonucunda yıkılmıştır. Bu dönemde Ermeni kabilelerinin Azerbaycan topraklarına toplu olarak yerleştirme süreçleri başlamış, bunun sonucunda Zengezur Bölgesi de dahil olmak üzere Azerbaycan topraklarının bir kısmı çeşitli yerlere bölünerek Ermenilerin kontrolü altına girmiştir. 1991’da Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra birçok devlet gibi Azerbaycan da kendi bağımsızlığını ilan etmiştir. 44 Gün Zafer Savaşı sona erdikten sonra yapılan diplomatik görüşmelerde, Zengezur Koridoru’nun bölge ve dünya devletleri için artan önemi ortaya çıkmıştır. Makalede Zengezur’un yeniden faaliyete geçmesi ile Kafkasya bölgesinde Azerbaycan ve Türkiye’nin artan önemi ve söz konusu yeni jeopolitiğin küresel hegemonya mücadelesi içerisinde bölgeye nasıl etki ettiği ele alınmıştır. TRIPP Koridoru kısa vadede ABD-Rusya ve İran arasındaki rekabeti artırma riski bulunsa da uzun vadede Azerbaycan-Türkiye-Gürcistan ve Türkistan devletleri arasında ekonomik karşılıklı bağımlılığı güçlendirerek çok kutuplu bölgesel düzenin oluşumuna katkı sağlayabilir.

Historically, the Zangezur region has been part of many khanates, principalities, and empires in different periods. In 1918, the newly independent Azerbaijan Democratic Republic collapsed as a result of the Soviet Union’s intervention in 1920. During this period, the process of mass resettlement of Armenian tribes on the territory of Azerbaijan began, as a result of which part of the territory of Azerbaijan, including the Zangezur region, was divided into various parts and came under the control of Armenians. After the collapse of the Soviet Union in 1991, Azerbaijan, like many other states, declared its independence. After the end of the 44-Day Victory War, diplomatic negotiations revealed the growing importance of the Zangezur Corridor for the regional and world powers. The article discusses how Azerbaijan's reactivation of Zangezur has given it a strategic, economic, and diplomatic advantage over other states in the Caucasus region. Although TRIPP Corridor carries the risk of intensifying competition between the US-Russia and Iran in the short term, in the long term it will contribute to the formation of a multipolar regional structure by strengthening economic interdependence among Azerbaijan, Türkiye, Georgia and the Türkistan states.