AMASYA SANCAĞI’NDA ERMENİLERİN PROPAGANDA FAALİYETLERİNE DAİR BAZI TESPİTLER (1890-1903)

1890’dan itibaren Ermeni komiteleri Merzifon’da faaliyetlere koyularak burayı Hınçak örgütünün bölgedeki merkezi konumuna getirdiler. Merzifon Amerikan Koleji hem basın yayın faaliyetlerinin yapıldığı yer hem de örgüte üye ve sempatizan yetiştiren okul olarak ön plana çıktı. Bu bölgedeki faaliyetleri Hınçak Cemiyeti adına Merzifon Amerikan Koleji’nde öğretmen Karabet Tomayan yönetti. Ohannes Kayayan da, örgütün sekreterliğini yürüttü. Ermeni komiteleri, Amasya şehir merkezi ile birlikte sancağın hemen tüm kazalarında evlerin kapılarına, dükkânların camlarına, cami ve kilise avlularına ve halka açık her yere bildiri, afiş ve yaftalar yapıştırarak halkın dikkatini kendi faaliyetlerine çekmek ve hareketlerini canlı tutmak istediler. Bütün bu faaliyetlerinin tek maksadı Ermeni cemaatinin desteğini almak değildi. Ayrıca Müslümanların da itikadını ve intizamını bozacak, onları hükümet aleyhine galeyana getirecek bir takım yazılar da kaleme almaktaydılar. Bu makalede, Hınçak Cemiyeti tarafından komite yanlılarına, komiteye destek vermeyen Ermenilere ve Müslümanlara olmak üzere üç ayrı kitleye hitaben yazılan bildiri, afiş ve yaftalarla birlikte, ele geçen zararlı kitap, risale ve gazeteler incelenerek Ermeni ihtilal komitelerinin Amasya sancağında gerçekleştirdikleri propaganda faaliyetleri incelenecektir. Bu bağlamda, Ermeni çetecilerin takip ettikleri metot, kullandıkları dil ve hitap ettikleri kitleden beklentileri ve buna mukabil sancak ve vilayet idarecilerinin aldıkları tedbirlere de değinilecektir.