MUHASEBE DENETİMİNDE BENFORD KANUNU VE ÖLÇEKTEN BAĞIMSIZLIK YÖNTEMİNİN TEST EDİLMESİ
Öz
Benford Kanunu, sayıların belirli hanelerinde her bir rakam için rakamların rastlanma olasılıklarını öngören bir matematik kuralıdır. Benford Kanunu, muhtemel hataların, potansiyel hilelerin veya diğer düzensizliklerin bulunması noktasında denetçilere uygulaması basit ve etkin bir yol sağlamaktadır. Araştırmacı, rakamsal analiz yolu ile incelediği verilerin rakamsal dağılımlarına bakarak söz konusu verilerin şüpheli olup olmadığı hakkında fikir sahibi olabilmektedir.
Araştırma Benford Kanunu’nun ölçekten bağımsızlık özelliğinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmada basamak dağılımı analizi için sayısal analiz testleri ve istatistiki uygunluğu ölçmek için ortalama mutlak sapma testi kullanılmıştır. Söz konusu testler Türkiye’de kimya sektöründe faaliyet gösteren bir şirketin para birimi Türk Lirası olan satış faturalarından oluşan veri kümesine uygulanmıştır. Araştırma kapsamında veri kümesinin para birimi, 2018 yılı ortalama Dolar/Türk Lirası kuru ile Türk Lirası’ndan Dolar’a çevrilmiştir, yani ölçeği değiştirilmiştir. Analiz sonucunda ölçeği değiştirilmiş veri kümesinin Benford dağılımına uyum anlamında orijinal veri kümesi ile aynı karakteristik yapıya sahip olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, veri kümesinde şüphe uyandıran bir durum varsa Benford Kanunu’nun bu durumu ölçeğe bağlı kalmaksızın tespit edebileceği belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler
Benford Kanunu,Ölçekten Bağımsızlık,Dijital Analiz,Muhasebe Denetimi,Hile Tespiti
Kaynakça
- Alagöz, A. ve Ay, M. (2003). “Muhasebe Denetiminde Benford Kanunu Temelli Dijital Analiz”. Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2: 59- 76.
- Avcı, O. ve Demirci, Z. (2016). “Benford Kanunu’nun Vergi Denetiminde Kullanımı ve Bir Örnek Uygulama”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5: 2232- 2246.
- Benford, F. (1938). “The Law of Anomalous Numbers”. The American Philosophical Society, 7: 551- 572.
- Berger, A. (2011). “A Basic Theory Of Benford’s Law”. Probability Surveys, 8: 1- 126.
- Boztepe, E. (2013). “Benford Kanunu ve Muhasebe Denetiminde Kullanılabilirliği”. Ardahan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4: 73- 83.
- Busta, B. ve Weinberg, R. (1998). “Using Benford’s Law And Neural Networks As A Review Procedure”. Managerial Auditing Journal, 13: 356- 366.
- Carslaw, C. (1988). “Anomalies in Income Numbers: Evidence of Goal Oriented Behavior”. Accounting Review, 63: 321- 327.
- Christina, H., Julie, K. ve Weken, V. (2015). “Benford’s Law”. Experimental Mathematics Lab, University of Luxembourg, 1- 18.
- Clippe, P. ve Ausloos, M. (2012). “Benford’s Law And Theil Transform Of Financial Data”. Physica A: Statistical Mechanics and Its Applications, 391: 6556- 6567.
- Çalış, Y., Keleş, E. ve Engin, A. (2014). “Hilenin Ortaya Çıkartılmasında Bilgi Teknolojilerinin Önemi ve Bir Uygulama”. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 63: 93- 108.