2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Biyoloji Dersi Öğretim Programı'nın Yansıtıcı Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 1, 90 - 104, 30.06.2025

Ufuk Töman

https://doi.org/10.48066/kusob.1648459

Öz

2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli biyoloji dersi öğretim programında yer alan konuların tema, sınıf düzeyi, öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri açısından yansıtıcı düşünme bağlamında incelenmesinin amaçlandığı bu çalışmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını, güncel biyoloji dersi öğretim programı oluşturmaktadır. Öğretim programlarının seçiminde ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Bu araştırmada yer alan öğretim programı sınıf, ünite adı, konu adı, öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri değişkenleri göz önüne alınarak alt kategoriler oluşturulmuştur. Elde edilen veriler bu başlıklar altında tabloya dönüştürülerek, benzerlik ve farklılıklarına göre ortak bir anlam ilişkisi içerisinde gruplara ayrılmıştır. Bu noktadan hareketle incelenen öğretim programı tablolar şeklinde sunulmuştur. Her bir tablo devamında genel bir açıklama yapıldıktan sonra analizi ile çalışmalarda görülen benzerlik ve farklılıkların neler olduğu detaylı şekilde analiz edilmiştir. Bulgular analiz edildiğinde, sınıf düzeyi arttıkça teknik alanda yansıtma düzeyinden uygulama ve eleştirel alanda yansıtma düzeyine doğru geçişin olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmada sadece 2024 biyoloji dersi öğretim programında yer alan öğrenme çıktılarının yansıtıcı düşünme düzeylerine göre incelenmiştir. Geçmiş yıllarda yer alan biyoloji dersi öğretim programlarının öğrenme çıktıları yansıtıcı düşünme bağlamında incelenip karşılaştırmalar yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

Biyoloji dersi öğretim programı , öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri , yansıtıcı düşünme becerileri.

Teşekkür

Çalışmalarınızda kolaylıklar dilerim

Examining the 2024 Türkiye Century Education Model Biology Course Curriculum in the context of Reflective Thinking skills

Öz

In this study, which aims to examine the subjects included in the 2024 Turkey Century Maarif Model biology course curriculum in terms of theme, grade level, learning outcomes and process components achievements in the context of reflective thinking, document review method was used. The data source of the research consists of the current biology curriculum and biology textbooks. Criterion sampling was used in the selection of curriculums and textbooks. The curriculum and textbooks included in this research were subcategorized by considering the variables of grade, unit name, subject name, learning outcomes and process components achievements. The obtained data were converted into tables under these headings and divided into groups within a common meaning relationship according to their similarities and differences. Starting from this point, the examined curriculums and textbooks were presented in the form of tables. After a general explanation is made in each table, the similarities and differences observed in the studies were analyzed in detail. When the findings were analyzed, it was determined that as the grade level increased, there was a transition from the level of reflection in the technical field to the level of reflection in the application and critical fields. In the research, only the learning outcomes in the 2024 biology course curriculum were examined according to the reflective thinking levels. The learning outcomes of the biology course curriculum in previous years can be examined in the context of reflective thinking and comparisons can be made.

Anahtar Kelimeler

Biology course curriculum , learning outcomes and process components , reflective thinking skills

Kaynakça

• Aydın, M. ve Çelik, T. (2013). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yansıtıcı Düşünme Becerilerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 169-181.
• Chan, C. K. Y., Wong, H. Y. H., & Luo, J. (2021). An exploratory study on assessing reflective writing from teachers’ perspectives. Higher Education Research & Development, 40(4), 706-720.
• Çalık, M. & Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri. Education and Science/Egitim ve Bilim, 39 (174). 33-38.
• Çepni, S. (2012). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş. Celepler Matbaacılık.
• Dolapçıoğlu, S. D. (2007). Sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme düzeylerinin değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Hatay: Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Ersözlü, Z. N. (2008). Yansıtıcı düşünmeyi geliştirici etkinliklerin ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersindeki akademik başarılarına ve tutumlarına etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Gencer, A. S. (2008). Professional development of preservice biology teachers through reflective thinking. Yayımlanmamış doktora tezi. Ankara: Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Haroutunıan, S. (1998). A study of reflective thinking: patterns in interpretive discussion. Educational Theory. 48(1), 33-58.
• Hanton, S., Cropley B. & Lee S. (2009). Reflective practice, experience, and the interpretation of anxiety symptoms. Journal of Sports Sciences, 2(5), 517–533.
• Hatton, N. & Smith, D. (1995). Reflection in teacher education: towards definition and implementation. Teaching and Teacher Education, 11(1), 33-49.
• Kabadere, T. (2010). Lise biyoloji öğretim programlarının cumhuriyetten günümüze değişimini etkileyen unsurlar ve analizleri, Yayımlanmamış doktora tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Karadağ, M. (2010). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme düzeylerinin incelenmesi (Şanlıurfa ili örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Kerimgil, S. (2008). Yapılandırmacı öğrenmeye dayalı bir öğretim programının öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme ve demokratik tutumlarına etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Kılınç, H. H., (2010). İlköğretim birinci ve ikinci kademe öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimleri. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Kızılkaya, G. ve Aşkar. P. (2009). Problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerisi ölçeğinin geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 34, 82-92.
• Koçakoğlu, M. (2016). Ortaöğretim biyoloji dersi öğretim programının değerlendirilmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 10(2), 65-91.
• Kozan, S. (2007). Yansıtıcı düşünme becerisinin kaynak tarama ve rapor yazma derslerindeki etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Köksal, N. (2006). Yansıtıcı düşünmenin öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulamalarına katkıları. Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• MEB (2024). Ortaöğretim biyoloji dersi öğretim programı (9, 10, 11, ve 12. sınıflar). MEB Yayınları.
• Quinn, L., Pultorak, E., Young, M. and McCarthy,J. (2010). Purposes and practises of reflectivity in teacher development. E. G. Pultorak (Ed.), The purposes practises and professionalism of teacher reflectivity. Maryland: Rowmann and Littlefield Education.
• Pollard, A. (2005). Reflective teaching: evidence-informed professional practice. Continuum.
• Sari, Y. R., Drajati, N. A., So, H. J., & Sumardi, S. (2021). Enhancing efl teachers technological pedagogical content knowledge (TPACK) competence through reflective practice. Teflin Journal, 32(1), 117-133.
• Sönmez, S. (2018). Türkiye’de ortaöğretimde biyoloji öğretiminde yapılan ders içerikleri çalışmalarının değerlendirilmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(69), 128-144.
• Tican, C. (2013). Yansıtıcı düşünmeye dayalı etkinliklerin öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme becerilerine, eleştirel düşünme becerilerine, demokratik tutumlarına ve akademik başarılarına etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Ültay, E., Akyurt, H., Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188- 201.
• Ünsal, Y., Kızılcık, H. Ş. ve Yarımkaya, D. (2018). Fizik eğitimi kongrelerinde sunulan bildirilerin analizi: Türkiye örneği. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 6(2), 173-196.
• Ünver, G. (2010). Yansıtıcı düşünme. Eğitimde yeni yönelimler. Özcan Demirel (Ed.), Pegem Akademi.
• Wilson, H. M. N.& Murray, C. D. (2016). The experience of deployment for partners of military personnel: A qualitative meta-synthesis. Journal of Couple Relationship Therapy, 15(2), 102-120
• Van Manen, M. (1977). Linking ways of knowing with ways of being practical. Curriculum Inquiry, 6(3), 205-228.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Basım). Seçkin.
• Yorulmaz, M. (2006). İlköğretim ı. kademesinde görev yapan sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünmeye ilişkin görüş ve önerileri (Diyarbakır ili örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.