2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının Ekomedya Okuryazarlığı Açısından İncelenmesi
Öz
Ekomedya okuryazarlığı, ekoloji ve medya temalarının birleşiminden oluşan bir okuryazarlık türü olarak kavramsallaştırılmaktadır. Bu çalışmada, 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarının ekomedya okuryazarlığı açısından incelenmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu öğretim programlarında ekomedya okuryazarlığı çevre ve medya temaları çerçevesinde ele alınmıştır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği araştırmanın verileri doküman incelemesi yoluyla elde edilmiş ve betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, her iki öğretim programının özel amaçlarının, becerilerinin, değerlerinin, kazanımlarının/öğrenme çıktılarının ve öğrenme alanlarının ekomedya okuryazarlığının hedefleriyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. 2018 programında yer alan “çevre okuryazarlığı” ve “medya okuryazarlığı” becerilerinin, 2024 programında “sürdürülebilirlik okuryazarlığı” ve “dijital okuryazarlık” biçiminde dönüştüğü ve her iki durumda da ekomedya okuryazarlığıyla örtüştüğü belirlenmiştir. 2018 programı; çevre kazanımlarının özellikle “İnsanlar, Yerler ve Çevreler” ile “Üretim, Dağıtım ve Tüketim”, medya kazanımlarının ise ağırlıklı olarak “Bilim, Teknoloji ve Toplum” öğrenme alanında yoğunlaştığını göstermektedir. 2024 programında çevre konulu öğrenme çıktıları “Evimiz Dünya” ve “Hayatımızdaki Ekonomi”, medya konulu öğrenme çıktıları ise “Teknoloji ve Sosyal Bilimler” öğrenme alanlarında toplanmıştır. Araştırma sonucunda, çevre temalı öğrenme çıktılarında teknoloji ve medyanın doğa ile etkileşimine yer verilmesi, medya temalı çıktılarda ise medya ürünlerinin çevresel zararları ile çözüm süreçlerindeki rolünü ele alan kazanımların programlara dâhil edilmesi önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Ekomedya Okuryazarlığı, Çevre ve Medya, Sosyal Bilgiler Dersi, Öğretim Programı.
Etik Beyan
Bu çalışmada, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergede Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler başlığı altında açıklanan eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.
Kaynakça
- Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. Erişim adresi: https://www.emerald.com/qrj/article-pdf/9/2/27/2283725/qrj0902027.pdf
- Bowers, C. A. (2000). Let them eat data: How computers affect education, cultural diversity, and the prospects of ecological sustainability. Athens, GA: University of Georgia Press.
- Coolican, H. (2009). Research methods and statistics in psychology (5.bs.). London: Hodder Education. Cubitt, S. (2005). EcoMedia. Amsterdam and New York: Rodopi.
- Deveci, H., & Çengelci, T. (2008). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarından medya okuryazarlığına bir bakış. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 25–43. https://izlik.org/JA86SM98PZ
- Görmez, E. (2023). Ekomedya okuryazarlığı algı ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Language Academy, 11(3), 85–99. http://dx.doi.org/10.29228/ijla.70351
- Ivakhiv, A., & López, A. (2024). When do media become ecomedia? In A. López, A. Ivakhiv, R. Rust, M. Tola, A. Y. Chang, & K. Chu (Eds.), The Routledge handbook of ecomedia studies (pp. 19–34). London: Routledge. Kabapınar, Y. (2021). Kuramdan uygulamaya sosyal bilgiler öğretimi: Hayat bilgisi öğretiminden tarih öğretimine (7. bs.). Ankara: Pegem Akademi.
- Kerçin, D. (2025). Sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında çevre eğitimi: 2005, 2018 ve 2024 programlarının karşılaştırmalı analizi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 61(61), 278–295. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1558031
- López, A. (2014). Greening media education: Bridging media literacy with green cultural citizenship. New York: Peter Lang.
- López, A. (2015). Ecomedia literacy for environmental sustainability. J. Singh, A. Grizzle, S. J. Yee, & S. H. Culver (Ed.), Media and information literacy for the sustainable development goals içinde (s. 299–306). Nordicom: Wiley
- López, A. (2019). Ecomedia literacy. R. Hobbs & P. Mihailidis (Ed.), The international encyclopedia of media literacy içinde (s.1-6). Hoboken: Wiley.
