Fraktal Analiz ile Periapikal Kemik İyileşmesinin Değerlendirilmesi: Tek Seanslı Kök Kanal Tedavisinde Kalsiyum Hidroksit ve Trikalsiyum Silikat Patların Karşılaştırılması

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, tek seanslı endodontik tedavi sonrası periapikal iyileşmeyi desteklemede iki farklı kök kanal patının -sealapex (kalsiyum hidroksit bazlı) ve AH plus bioceramic (trikalsiyum silikat bazlı)- etkinliğini, nicel bir değerlendirme aracı olarak fraktal analiz kullanarak karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Periapikal lezyonu bulunan 14 alt çene azı dişinin periapikal radyografları retrospektif olarak incelendi. Dişler eşit şekilde Sealapex ve AH plus bioceramic gruplarına ayrıldı. Toplamda 14 mandibular molar dişe ait 28 kök analiz kapsamına dâhil edildi. Trabeküler kemik yapısındaki değişiklikleri değerlendirmek amacıyla, tedavi sonrası hemen ve 3-6 aylık takiplerde alınan radyograflara fraktal analiz uygulandı. Fraktal boyut (FB) değerleri ImageJ programındaki kutu sayma yöntemiyle hesaplandı, istatistiksel analiz bağımlı ve bağımsız t-testleri ile yapıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlendi. Bulgular: Her iki pat grubunda da zamanla FB değerlerinde anlamlı azalma gözlendi (bağımlı t-testi; p<0,05) ve bu durum periapikal iyileşmeyi göstermektedir. Ancak başlangıç ve takip FB değerleri açısından iki pat arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (bağımsız t-testi; p>0,05). Lezyon boyutunda gözlenen görsel gerileme de bu bulguları desteklemektedir. Sonuç: Çalışma, tek seanslı endodontik tedavide hem Sealapex hem de AH plus bioceramic patlarının periapikal iyileşmede eşit derecede etkili olduğunu ortaya koydu. Fraktal analiz, iyileşme sonuçlarını nicel olarak değerlendirmede güvenilir bir yöntem olarak öne çıkmaktadır ve iki pat arasında anlamlı bir üstünlük bulunmamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Biyouyumlu materyaller
• kalsiyum hidroksit
• endodonti
• fraktaller

Etik Beyan

Beyanlar (Declarations) Bölümü Kısaltmalar (Abbreviations) ROI: İlgi alanı (region of interest), FD: Fraktal boyut (fractal dimension) Etik onay ve katılım izni (Ethics approval and consent to participate) Bu retrospektif çalışma, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Etik Kurulu’ndan etik onay almıştır (Onay Numarası: 21.03.2024/03-619). Yayın izni Uygulanabilir değildir. Veri Erişilebilirlik Beyanı Bu çalışmada kullanılan ve/veya analiz edilen veri setleri, makalenin sorumlu yazarından makul bir talep üzerine temin edilebilir. Çıkar Çatışması Yazarlar herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan ederler. Finansman Yazarlar bu çalışma için herhangi bir özel finansal destek almamıştır. Yazarlık Katkıları E.S. araştırma konseptini tasarlamış, O.G. verileri toplamış ve derlemiştir. Verilerin analizi E.S. ve O.G. tarafından gerçekleştirilmiştir. E.S. ve O.G. makalenin nihai halini onaylamış ve ana metni birlikte yazmıştır.

ASSESSING PERIAPICAL BONE HEALING VIA FRACTAL ANALYSIS: CALCIUM HYDROXIDE VS. TRICALCIUM SILICATE SEALERS IN SINGLE-VISIT ROOT CANAL TREATMENT

Öz

Objective: This study aimed to compare the effectiveness of two root canal sealers, Sealapex (calcium hydroxide-based) and AH plus bioceramic (tricalcium silicate-based), in promoting periapical healing following single-visit endodontic treatment, utilizing fractal analysis as a quantitative assessment tool. Material and Methods: A retrospective analysis was conducted on periapical radiographs of 14 mandibular molars with periapical lesions, equally divided into sealapex and AH plus bioceramic groups. In total, 28 roots from 14 mandibular molars were included in the analysis. Fractal analysis was performed on radiographs taken immediately after treatment and at the 3-6-month follow-up to evaluate changes in trabecular bone structure. The box-counting method in ImageJ was used to calculate fractal dimension (FD) values, with statistical analysis performed using dependent and independent t-tests. Statistical significance was set at p<0.05. Results: Both sealers demonstrated significant reductions in FD values over time (dependent t-test; p<0.05), indicating improved periapical healing. However, no statistically significant difference was observed between the two sealers in initial or follow-up FD values (independent t-test; p>0.05). Radiographic regression of lesion size further supported these findings. Conclusion: The study concludes that both sealapex and AH plus bioceramic sealers are equally effective in promoting periapical healing in single-visit endodontic procedures. Fractal analysis serves as a reliable method for quantifying healing outcomes, with no significant superiority of one sealer over the other.

Anahtar Kelimeler

• Biocompatible materials
• calcium hydroxide
• endodontics
• fractals

Etik Beyan

Declarations Section Abbreviations ROI: region of interest, FD: fractal dimension Ethics approval and consent to participate This retrospective study received ethical approval from the Ankara Yıldırım Beyazıt University Health Sciences Ethics Committee (Approval Number: 21.03.2024/03-619). Consent for publication Not applicable Data Availability Statement The datasets used and/or analysed during the current study are available from the corresponding author on reasonable request. Competing Interests The authors declare that they have no conflict of interest. Funding The authors received no specific funding for this work. Authors' contributions E.S. designed the research concept, O.G. collected, assemblied the data, E.S. and O.G. analyzed the data, E.S and O.G. approved the final version of the article, and wrote the main manuscript.

Kaynakça

1. Muliyar S, Shameem KA, Thankachan RP, Francis PG, Jayapalan CS, Hafiz KA. Microleakage in endodontics. J Int Oral Health. 2014;6(6):99-104.
2. Capar ID, Ertas H, Ok E, Arslan H. Comparison of single cone obturation performance of different novel nickel-titanium rotary systems. Acta Odontol Scand. 2014;72(7):537-542.
3. Atmeh AR, AlShwaimi E. The effect of heating time and temperature on epoxy resin and calcium silicate-based endodontic sealers. J Endod. 2017;43(12):2112-2118.
4. Eymirli A, Sungur DD, Uyanik O, Purali N, Nagas E, Cehreli ZC. Dentinal tubule penetration and retreatability of a calcium silicate-based sealer tested in bulk or with different main core material. J Endod. 2019;45(8):1036-1040.
5. Neelakantan P, Grotra D, Sharma S. Retreatability of 2 mineral trioxide aggregate-based root canal sealers: A cone-beam computed tomography analysis. J Endod. 2013;39(7):893-896.
6. Zordan-Bronzel CL, Esteves Torres FF, Tanomaru-Filho M, Chavez-Andrade GM, Bosso-Martelo R, Guerreiro-Tanomaru JM. Evaluation of physicochemical properties of a new calcium silicate-based sealer, Bio-C Sealer. J Endod. 2019;45(10):1248-1252.
7. Kaur A, Shah N, Logani A, Mishra N. Biotoxicity of commonly used root canal sealers: A meta-analysis. J Conserv Dent. 2015;18(2):83-88.
8. Leonardo MR, Silva LA, Utrilla LS, Assed S, Ether SS. Calcium hydroxide root canal sealers--histopathologic evaluation of apical and periapical repair after endodontic treatment. J Endod. 1997;23(7):428-432.

9. Borges AH, Guedes OA, Pereira TM, Guapo-Pavarina R, da Rosa WLO, Piva E. Evaluation of selective physicochemical and biological properties of different root canal sealers. Iran Endod J. 2019;14(2):126-132.
10. da Silva LA, Leonardo MR, da Silva RS, Assed S, Guimaraes LF. Calcium hydroxide root canal sealers: Evaluation of pH, calcium ion concentration and conductivity. Int Endod J. 1997;30(3):205-209.
11. Gomes-Filho JE, Watanabe S, Cintra LT, et al. Effect of MTA-based sealer on the healing of periapical lesions. J Appl Oral Sci. 2013;21(3):235-242.
12. Al-Haddad A, Che Ab Aziz ZA. Bioceramic-based root canal sealers: A review. Int J Biomater. 2016;2016:9753210.
13. Uygun AD, Sen S, Celik S. Comparison of biocompatibility of epoxy resin and bioceramic-based root canal sealers. Clin Oral Investig. 2024;28(12):673.
14. La Rosa GRM, Canova FS, Leotta ML, Pedulla E. Effects of heating on bioceramic sealers: a scoping review of chemo-physical properties and clinical implications. Odontology. 2025;113(1):1-14.
15. Sanz JL, Lopez-Garcia S, Rodriguez-Lozano FJ, et al. Cytocompatibility and bioactive potential of AH Plus Bioceramic Sealer: An in vitro study. Int Endod J. 2022;55(10):1066-1080.
16. Kiyohara S, Sakurai T, Kashima I. Early detection of radiation-induced structural changes in rat trabecular bone. Dentomaxillofac Radiol. 2003;32(1):30-38.
17. Soltani P, Sami S, Yaghini J, Golkar E, Riccitiello F, Spagnuolo G. Application of fractal analysis in detecting trabecular bone changes in periapical radiograph of patients with periodontitis. Int J Dent. 2021;2021:3221448.
18. Gomes NR, Albergaria JDS, Henriques JAS, et al. Comparison between fractal analysis and radiopacity evaluation as a tool for studying repair of an osseous defect in an animal model using biomaterials. Dentomaxillofac Radiol. 2019;48(7):20180466.
19. Majumdar S, Lin J, Link T, Millard J, et al. Fractal analysis of radiographs: assessment of trabecular bone structure and prediction of elastic modulus and strength. Med Phys. 1999;26(7):1330-1340.
20. White SC, Rudolph DJ. Alterations of the trabecular pattern of the jaws in patients with osteoporosis. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 1999;88(5):628-635.
21. Ince Yusufoglu S, Ugur Aydin Z, Tulumbaci F, Bayrak S. Evaluation of different Apexification treatments of teeth with immature apices and apical periodontitis on the fractal dimensions of trabecular bone. Aust Endod J. 2021;47(2):163-169.
22. Ugur Aydin Z, Toptas O, Goller Bulut D, Akay N, Kara T, Akbulut N. Effects of root-end filling on the fractal dimension of the periapical bone after periapical surgery: retrospective study. Clin Oral Investig. 2019;23(9):3645-3651.
23. Tosun S, Karataslioglu E, Tulgar MM, Derindag G. Fractal analysis and periapical index evaluation of multivisit nonsurgical endodontic retreatment: A retrospective study. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2022;133(2):245-251.
24. Yildiz B, Dumani A, Isci AS, Sisli SN, Tumani Ustdal B, Yoldas O. Outcome of single-visit root canal treatment with or without MTAD: A randomized controlled clinical trial. Int Endod J. 2024;57(1):2-11.
25. Aricioglu B, Gunacar DN, Kosar T, Sanal Cikman A, Pertek Hatipoglu F, Maras E. Assessment of bone quality of apical periodontitis treated with MTA plug and regenerative endodontic techniques. Aust Endod J. 2022;48(3):444-450.
26. Kurt Ö, Koyuncu S, Güleç M, Şimşek E. Endodontik Tedavi Sonrası Takip Verilerinin Fraktal Boyut Analizi: Retrospektif Bir Çalışma. Akd Dent J. 2024;3(3):122-129.
27. Figini L, Lodi G, Gorni F, Gagliani M. Single versus multiple visits for endodontic treatment of permanent teeth. Cochrane Database Syst Rev. 2007(4):CD005296.