Sığır spermasının dondurularak saklanması oksidatif ve osmotik stres oluşturarak motilite, canlılık, morfoloji ve membran bütünlüğünde bozulmalara yol açmaktadır. Bu çalışmada, ticari bir sulandırıcıya Shilajit ilavesinin çözdürme sonrası sperma kalitesi üzerine etkisi araştırılmıştır. Dört sağlıklı boğadan elde edilen 16 ejakülat, kontrol ve %1, %2, %3 ile %4 Shilajit gruplarına ayrılmıştır. Çözdürme sonrası değerlendirmeler motilite ve kinematik parametreler (CASA), canlılık (Eosin–Nigrosin), morfoloji (Hancock), plazma membran bütünlüğü (HOST) ve oksidatif durum (TAS ve TOS) analizlerini içermiştir. Veriler tek yönlü ANOVA ve Tukey post hoc testi ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar, Shilajit ilavesinin toplam motiliteyi %58,6’dan %79,2’ye, progresif motiliteyi ise %36,5’ten %51,6’ya çıkardığını göstermiştir (p < 0,001). Canlılık kontrol grubunda %80,5 iken %4 Shilajit grubunda %93,8’e yükselmiş, morfolojik anormallikler %10,5’ten %4,5’e düşmüştür (p < 0,001). Membran bütünlüğü tüm Shilajit gruplarında kontrol grubuna göre artmış (%61,9’a karşı %76,8), ancak dozlar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. TAS ve TOS değerleri gruplar arasında istatistiksel olarak değişmemiştir; bu da Shilajit’in dondurma sürecinde oksidatif dengeyi koruduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, Shilajit özellikle motilite, canlılık, morfoloji ve membran bütünlüğü gibi dondurma sonrası sperm kalite parametrelerini artırmış ve oksidatif dengeyi desteklemiştir. Bu bulgular, Shilajit’in boğa sperma sulandırıcılarında doğal bir katkı maddesi olarak umut verici potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.
Antioksidan Kriyoprezervasyon Shilajit Sığır Sperma Kalitesi
Bu çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu tarafından belirlenen etik yönerge ve düzenlemelere tamamen uygun olarak, 13/2024 numaralı onaylı protokol kapsamında yürütülmüş olup, hayvan deneylerinde en yüksek etik standartlara bağlı kalınmıştır.
TÜBİTAK
1919B012338496
Bu çalışma, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı (Proje No: 1919B012338496) kapsamında desteklenmiştir. Yazarlar, lisans düzeyindeki araştırmalara sağladığı değerli katkılarından dolayı TÜBİTAK’a teşekkür ederler.
Cryopreservation of bovine semen induces oxidative and osmotic stress, impairing motility, viability, morphology, and membrane integrity. This study investigated the effect of Shilajit supplementation in a commercial extender on post-thaw semen quality. Ejaculates from four clinically healthy bulls (n = 16) were divided into a control and four treatment groups supplemented with 1%, 2%, 3%, or 4% Shilajit. Post-thaw evaluations included motility and kinematic parameters (CASA), viability (Eosin–Nigrosin), morphology (Hancock), plasma membrane integrity (HOST), and oxidative status (TAS and TOS). Data were analyzed using one-way ANOVA followed by Tukey’s post hoc test. Results showed that Shilajit supplementation significantly improved total motility (58.6% in control vs. 79.2% in 4% group) and progressive motility (36.5% vs. 51.6%, p < 0.001). Viability increased from 80.5% in the control to 93.8% at 4%, while morphological abnormalities declined from 10.5% to 4.5% (p < 0.001). Membrane integrity also improved in all supplemented groups compared with the control (61.9% vs. up to 76.8%). TAS and TOS values remained statistically unchanged among groups, indicating that Shilajit maintained oxidative balance during cryopreservation. In conclusion, Shilajit enhanced multiple post-thaw sperm quality parameters, particularly motility, viability, morphology, and membrane integrity, while supporting oxidative stability. These findings highlight its potential as a natural additive in bovine semen extenders, with promising implications for artificial insemination outcomes.
The study was carried out in full accordance with the ethical guidelines and regulations set forth by the Local Animal Ethics Committee of Dokuz Eylul University, under the approved protocol number 13/2024, thereby upholding the highest ethical standards in animal experimentation.
TÜBİTAK
1919B012338496
This study was supported by the Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK) within the scope of the 2209-A Research Project Support Programme for Undergraduate Students (Project No: 1919B012338496). The authors would like to thank TÜBİTAK for their valuable contribution to undergraduate research.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Dölerme ve Suni Tohumlama |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Proje Numarası | 1919B012338496 |
| Gönderilme Tarihi | 15 Temmuz 2025 |
| Kabul Tarihi | 7 Kasım 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 24 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 4 |