Growth Performance and Body Measurements of Pırlak Lambs Raised Under Balıkesir Conditions

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 4, 357 - 366, 24.12.2025

Elif Berberoğlu , Koray Çelikeloğlu

Öz

In this study, the live weights and some body measurements of 104 Pırlak lambs born during the 2020–2021 lambing season at a farm in Balıkesir were examined at various stages up to six months of age. Birth, weaning, and six-month live weights were found to be 4.799±0.058 kg, 30.326±0.469 kg, and 50.383±0.422 kg, respectively. The weaning and six-month body measurements were as follows: withers height 53.642±0.321 cm and 61.708±0.295 cm; body length 53.994±0.391 cm and 63.661±0.319 cm; chest depth 22.851±0.261 cm and 29.175±0.165 cm; chest width 15.793±0.171 cm and 19.977±0.189 cm; rump width 13.989±0.158 cm and 18.287±0.169 cm; rump length 19.111±0.168 cm and 23.079±0.145 cm; chest circumference 68.322±0.635 cm and 85.882±0.514 cm; and shank circumference 9.310±0.081 cm and 11.009±0.078 cm. It was determined that the effects of birth season, birth type, sex, and dam age on live weight and body measurements were statistically significant (p<0.05). As a result, it was concluded that these environmental factors should be considered in any selection program to be implemented for Pırlak lambs raised under the conditions of Balıkesir province.

Anahtar Kelimeler

Balıkesir , Body Measurement , Live Weight , Lamp , Pırlak

Balıkesir Koşullarında Yetiştirilen Pırlak Kuzularda Büyüme Performansı ve Vücut Ölçüleri

Öz

Bu çalışmada, Balıkesir’deki bir işletmede, 2020–2021 doğum sezonunda doğan 104 baş Pırlak ırkı kuzunun altı aylık yaşa kadar çeşitli dönemlerdeki canlı ağırlık ve bazı vücut ölçüleri incelenmiştir. Doğum, sütten kesim ve altıncı ay canlı ağırlıkları 4,799±0,058 kg; 30,326±0,469 kg ve 50,383±0,422 kg; sütten kesim ve altıncı ay vücut ölçüleri ise, cidago yüksekliğinde 53,642±0,321 ve 61,708±0,295 cm; vücut uzunluğunda 53,994±0,391 ve 63,661±0,319 cm; göğüs derinliğinde 22,851±0,261 ve 29,175±0,165 cm; ön göğüs genişliğinde 15,793±0,171 ve 19,977±0,189 cm; sağrı genişliğinde 13,989±0,158 ve 18,287±0,169 cm; sağrı uzunluğunda 19,111±0,168 ve 23,079±0,145 cm; göğüs çevresinde 68,322±0,635 ve 85,882±0,514 cm; incik çevresinde 9,310±0,081 ve 11,009±0,078 cm olarak bulunmuştur. Doğum mevsimi, doğum tipi, cinsiyet ve ana yaşı faktörlerinin canlı ağırlık ve vücut ölçüleri üzerine etkisinin istatistiki öneme sahip olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak bu çevre faktörlerinin Balıkesir şartlarında yetiştirilen Pırlak kuzularda uygulanacak bir seleksiyon programında göz önünde bulundurulması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Balıkesir , Canlı Ağırlık , Vücut Ölçüsü. , Kuzu , Pırlak

Etik Beyan

Bu çalışma, "Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" 8 (k) uyarınca HADYEK'in iznine tabi değildir. Bu makalede sunulan veri, bilgi ve belgeler akademik ve etik kurallar çerçevesinde elde edilmiştir.

Teşekkür

Bu çalışmada, verilerin elde edildiği koyunculuk işletmesinin sahibi Sayın Altay BERBEROĞLU'na şükranlarımızı sunmayı bir görev biliyoruz.

Kaynakça

• Ağdacı, V., 2013, Pırlaklarda Bazı Faktörlerin Bir Doğumdaki Kuzu Sayısı, Sütten Kesime Kadar Büyüme Özellikleri ve Yaşama Gücüne Etkisi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 24s, Afyonkarahisar.
• Akçapınar, H. (1974). Ile de France x Türk Merinosu melezlemesiyle kaliteli kesim kuzuları elde etme imkanları. Lalahan Zootekni Araştırma Enstitüsü Yayınları No: 37, Ankara.
• Akçapınar, H., Kadak, R. (1982). Bazı faktörlerin Akkaraman ve Morkaramanlarda gebelik süresi ve doğum ağırlığı üzerine etkileri. Ankara Üniv. Vet. Fak. Derg., 29 (3-4) : 392-400.
• Akçapınar, H., Ünal, N., Özbeyaz, C. (2001). Kuzu eti üretimine uygun ana ve baba hatlarının geliştirilmesinde Akkaraman, Sakız ve Kıvırcık ırklarından yararlanma imkanları II. kuzularda bazı vücut ölçüleri ve toklularda bazı verim özellikleri. Lalahan Hay. Araşt. Enst. Derg., 41 (1) 25–33.
• Akmaz, A., Akçapınar, H. (1989). Koç katımı öncesi ve gebeliğin son döneminde farklı düzeyde beslemenin Konya Merinos koyunlarında döl verimi, kuzularda büyüme ve yaşama gücüne etkileri. Turk J. Vet. Anim. Sci., 14: 301-319.
• Aksoy, A., Öztürk, E. (1989). Gebeliğin son döneminde farklı düzeylerde yemlemenin koyunların canlı ağırlığına kuzuların doğum ağırlığı, büyüme ve yaşam gücüne etkileri. TÜBİTAK, VHAG Proje No: 713, Proje Kesin Raporu.
• Ali, M., Abdella. M.A., Elimam, H.O., Sulieman, M.E., El-Hag, A.H., Neama Adam Eshag, F.M., Jadalla, J.B. (2014). Pre-weaning body measurements and performance of desert sheep (Tribal Subtypes Hamari and Kabashi) lambs of Kordofan Region, Sudan. Mal. J. Anim. Sci. 17(1): 35-45.
• Arıtürk, E., Yalçın. B. C. (1988). Hayvan Yetiştirmede Seleksiyon. A. Ü. Vet. Fak. Yayınları No: 194, Ankara.
• Avcı, H., 2019, Pırlaklarda bazı genetik ve çevresel faktörlerin döl verimi ve sütten kesim öncesi büyümeye etkisinin belirlenmesi ve bu özelliklere ilişkin seleksiyon indekslerinin hesaplanması, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 126s, Afyonkarahisar.
• Baş, S., Özsoy, M.K., Ve Vanlı, Y. (1986). Koç katımı öncesi farklı sürelerde yemlemenin koyunlarda döl verimi, kuzularda büyüme ve yaşam gücüne etkileri. Doğa Vet ve Hay. Derg. 10 (3) 221-230.
• Bayram, D., Odabaşı, F. (2011). Farklı besi program ve sürelerindeki saf Morkaraman ve Kıvırcık X Morkaraman Fı kuzuların besi performansı, kesim ve karkas özellikleri: I- Vücut ölçüleri. YYU Vet Fak Derg, 22 (1), 41 – 47.
• Bermejo, L.A., Mellado, Camachol, M., Matal, A. J., Arévalo, J.R., De Nascimento, L. (2010). Factors influencing birth and weaning weight in Canarian Hair Lambs. J. Appl. him. Res. 37: 273-275.
• Bilgin, Ö.C., Esenbuğa, N. (2003). Doğrusal olmayan büyüme modellerinde parametre tahmini. Hayvansal Üretim 44(2): 81-90.
• Cemal, I., Karaca, O., Altın, T., Gökdal, O., Yılmaz, M., Yılmaz, O. (2007). Ultasound measurements of eye muscle properties ans backfat thickness in Kıvırcık. J. Biol. Sci., 7 (1): 89-94.
• Ceyhan, A., Sezenler, T. Erdoğan, İ. Ve Torun, O. (2011). Marmara bölgesi şartlarına uygun etçi tip koyun geliştirme çalışmaları: I. Dölverimi, kuzularda yaşama gücü ve büyüme performası. Turk. J. Vet. Anim. Sci., 35(2): 79-86
• Çelikeloğlu, K., 2012, pırlak kuzularında büyüme eğrilerini etkileyen genetik ve çevresel faktörlerin belirlenmesi ve eğri parametreleri yönünden baba koçların değerlendirilmesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 157s, Afyonkarahisar.
• Çelikeloğlu K., Tekerli M., (2014). Pırlak kuzularda farklı büyüme eğrisi modellerinin vücut ölçülerine uyumunun karşılaştırılması. Lalahan Hay. Araşt. Enst. Derg., 54 (2) 63-69.
• Çelikeloğlu K., Tekerli M., Pırlak kuzularda bazı çevre faktörlerinin vücut ölçülerine etkileri, VI. Ulusal Veteriner Zootekni Kongresi, 1-4 Haziran 2016, Kapadokya.
• Çilek, S., Gotoh, T. (2014). Effects of dam age, lamb gender, and singleton or twin status on body size of Malya Lambs in Middle Anatolia, Turkey. J. Fac. Agr., Kyushu Univ., 59 (2), 313–320.
• Demirsoy Ş., Akçapınar H., (1997). Kuzularda büyümeyi etkileyen çevresel faktörlerin kovaryans analizi ile incelenmesi. Lalahan Hay. Arat. Enst. Derg.,37 (1) 37-55.
• Esen, F., Özbey, O. (2001). Sakız X Akkaraman Melez (F1 ve G1) kuzularda verim özellikleri. I. Büyüme, yaŞama gücü, vücut ölçüleri. Vet. Bil. Derg. 17 (1) : 107-113.
• Fogarty, N.M., Ingham, V.M., Gilmour A.R., Cummins, L.J., Gaunt, G.M., Statford, J., Hocking Edwards, J.E., Banks, R.G. (2005). Genetic evoluation of crossbred lamb production. 1. breed and fixed effect for birth and weaning weight of first-croos lamb, gestation lenght and reproduction of base ewes. Aust. J. Agric. Res., 56, 443-453.
• Gamasaee, V.A., Hafezıan, S.A., Ahmadı, A., Baneh, H., Farhadı, A., Mohamadı, A. (2010). Estimation of genetic paramaters for body weight and different ages in Mehraban sheep. Afr. J. Biotechnol. 9(32): 5218-5223.
• Gevrekçi, Y., Ataç, F.E., Takma, Ç., Akbaş, Y., Taşkın, T. (2011). Koyunculuk açısından Batı Anadolu illerinin sınıflandırılması. Kafkas Univ. Vet. Fak Derg., 17 (5): 755-760.
• Gürtan, K. (1979). İstatistik ve Araştırma Metodları, İstanbul Üniversitesi Yayınları 499-503.
• Hajiyev, O., Akdağ, F. (2020). Karadolak kuzularında büyüme performansı ve bazı vücut ölçülerinin belirlenmesi. Atatürk Üniv. Vet. Bil. Derg., 15(3): 279-286.
• Hızlı, H., Takma, Ç., Yazgan, E. (2022). Comparison of different models for estimation of direct and maternal genetic parameters on body weights in Awassi sheep. Arch. Anim. Breed., 65, 121–128.
• Lalit, Z., S. Malik, D.S., Dalal, S.P., Dahiya, C.S., Patil, Ravinder Dahiya (2016). Genetic analysis of growth traits in Harnali sheep. Vet. World 9(2): 128-132.
• Maria, G.A., Boldman, K.G., Van Vleck, L. D. (1993). Estimates of variances due to direct and maternal effects for growth traits of Romanov sheep. J. Anim. Sci., 71: 845-849.
• Mandal, A., Gopal D., Rout, P. K., Roy, R. (2011). Genetic parameters for direct and maternal effects on post-weaning body measurements of Muzaffarnagari sheep in India. Trop Anim Health Prod., 43:675–683.
• Minitab INC (2018). MINITAB 18 statistical software.
• Müftüoğlu., Ş. (1974). Merinos x Morkaraman melezlerin önemli verim özellikleri üzerinde araştırmalar. Lalahan Zootekni Araş. Ens. Yayınları No: 35, Ankara.
• Norouzian, M.A (2015). Effects of lambing season, birth type and sex on early performance of lambs, N.Z. J. of Agric. Res., 58:1, 84-88.
• Özbey, O., Esen, F., Aysöndü, M.H. (2000). Kıvırcık X (Sakız X Morkaraman) F1 ve Sakız X (Kıvırcık X Morkaraman) F1 melez kuzularda verim özellikleri I. Büyüme, yaşama gücü ve vücut ölçüleri. Y.Y.Ü Vet. Derg. 11 (2): 27-33.
• Özen, D., Kocakaya, A., Özbeyaz, C. (2021). Estımatıng relatıonshıp between lıve body weıght and type traıts at weanıng and sıx months of age ın Bafra lambs usıng canonıcal correlatıon analysıs. The J. An m. Plant Sci., 31(2): 386-393.
• Sarı, M., Önk, K., Aksoy, A.R., Tilki, M., Işık Adıgüzel, S. (2014). Hemşin Kuzularında büyüme ve bazı vücut ölçülerinin belirlenmesi. Lalahan Hay. Araşt. Enst. Derg., 54 (1) 15-20.
• Sezenler, T. (2022). Kıvırcık koyunlarına ait bazı verim özelliklerinin fenotipik ve genetik parametrelerinin tahmini. Doktora Tezi. Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekirdağ.
• Sidwell G.M., Miller, L.R. (2019). Productıon ın some pure breeds of sheep and theır crosses. II. Bırth weıghts and weanıng weıghts of lambs. J. of Anim. Sci, Vol. 32, No. 6.
• Tarayrah-Al., J. A., Mohammad J. Tabbaa (1999). Some factors affecting body weight and dimensions and its adjustment factors for Awassi lambs in Jordan. Dirasat, Agricultural Sciences, Volume 26, No:2.
• Tekerli, M., Akçan, A., Akıncı, Z., Gündoğan, M., (2001). Akkaraman, dağlıç, sakız ve ivesi koyunlarının Afyon koşullarındaki verim özelliklerinin belirlenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Yayın No: 34.
• Thiruvenkadan, A.K., Karunanithi, K., Muralidharan, J., Narendra Babu, R. (2011). Genetic Analysis of Pre-weaning and Post-weaning Growth Traits of Mecheri Sheep under Dry Land Farming Conditions. Asian-Aust. J. Anim. Sci. Vol. 24, No. 8 : 104 –1047.
• Ülker, H., Gökdal, Ö., Aygün, T., KarakuŞ, F. (2004). Karakaş ve Norduz koyunlarının temel üreme özellikleri bakımından karşılaştırılması. Y.Y.Ü. Zir. Fak. Tarım Bilimleri Derg. (J. Agric. Sci.), 14(1): 59-63.
• Ünal, N. (2000). Akkaraman ve Sakız x Akkaraman F1 kuzularda yaşama gücü, büyüme ve bazı vücut ölçüleri. Turk J Vet Anim Sci. 26 109-116.
• Ünal, N., Akçapınar, H., Atasoy, F., Aytac, M. (2006). Some reproductive and growth traits of crossbred genotypes produced by crossing local sheep breeds of Kıvırcık x White Karaman and Chios x White Karaman in steppe conditions, Arch. Anim. Breed., 49, 55–63.
• Yalçın, B. C. (1969). Bazı çevre faktörlerinin Dağlıç kuzularının doğum ve sütten kesme ağırlıkları üzerine etkileri. A.Ü. Vet. Fak. Derg. 15 (1): 1- 16.
• Yalçın, B. C., Müftüoğlu,. ve Yurtçu, B. (1980). Orta Anadolu Merinoslarının verim özelliklerinin seleksiyonla geliŞtirilmesi üzerinde araŞtırmalar. Lalahan Zootekni Araş. Ens. Yayınları, No: 61, Ankara.
• Yavuz , İ. H., 2015, Akkaraman kuzularında yaşama gücü, büyüme ve vücut ölçüleri, Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 90s, Şanlıurfa.
• Yılmaz, O., Cemal, İ., Yılmaz, M., Karaca O., Taşkın T., Eşme kıvırcık melezi kuzularda pazarlama canlı ağırlığı ve bel gözü kası ultrason ölçümleri. 7. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi, 14-16 2011 Eylül, Çukurova Üniversitesi, Adana, Türkiye, s.157.
• Yılmaz, M., 2017, Bazı koyun ırk ve tiplerinin kuzu üretim etkinliğinin belirlenmesi. T.C. Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 51s, Tekirdağ.