Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi
Öz
Sunulan çalışmada, inek ve mandalarda domates serası budama artıklarının in vitro rumen yıkımlanabilirlik özellikleri incelenmiştir. Sera üretiminin artmasından kaynaklı oluşan büyük miktarlardaki domates budama atıklarının hayvan beslemede alternatif kaba yem olarak kullanılması değerlendirilmiştir. Bu sayede hem çevresel sürdürülebilirlik hem de ekonomik kayıpların önlenmesi amaçlanmıştır. Domates serası budama atıklarının kimyasal analizleri sonucunda kuru madde (KM; %91,68), ham protein (HP; %15,60), ham kül (HK; %17,80), ham yağ (HY; %3,77) ve nötral deterjan fiber (NDF; %48,22) değerleri tespit edilmiştir. Materyalin ruminal sindirilebilirlik özellikleri manda ve inek rumen içerikleri kullanılarak Ankom DaisyII in vitro inkübasyon sisteminde belirlenmiş ve elde edilen parametrelerin karşılaştırılması yapılmıştır. Bu sonuçlara göre materyalin uygun lif içeriğine ve yüksek kuru madde içeriğine sahip olduğu, ham protein ve ham yağ oranlarının ise kabul edilebilir düzeyde olduğu tespit edilmiştir. İn vitro sindirilebilirlik testleri, mandaların ineklere kıyasla ham yağı ve ham proteini daha iyi sindirdiğini gösterdi (%31,58; %25,25; p<0,01, %23,41; %14,33; p<0,05). Sonuç olarak, domates serası budama atıklarının ruminant beslenmesinde kaba yem kaynağı olarak kullanılabileceği, bu atıkların yem programlarına dahil edilmesinin özellikle mandalarda, yem maliyetlerini azaltabileceği aynı zamanda tarımsal atıkların değerlendirilmesine de yardımcı olabileceği kanısına varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Abak, K. (2016). Türkiye’de domatesin dünü, bugünü ve yarını. Türktob Dergisi, 17, 8-13.
- Adesogan, A. T. (2005). Effect of bag type on the apparent digestibility of feeds in ANKOM DaisyII incubators. Animal feed science and technology, 119(3-4), 333-344.
- Alaca, F., & Arslan, N. (2012). Sekonder metabolitlerin bitkiler açısından önemi. Ziraat Mühendisliği, (358), 48-55.
- AOAC (1990). Association of Official Analytical Chemists. In: Official Methods of Analysis. Eds: Helrich, K., USA, p: 69–88.
- Aydoğan, B. (2022). Fermente Domates Yaprağı Kullanımının Kuzu Performansı Üzerine Etkileri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık bilimleri enstitüsü Doktora Tezi.
- Bauman, D. E., Perfield, J. W., De Veth, M. J., & Lock, A. (2003). New perspectives on lipid digestion and metabolism in ruminants. In Proc. Cornell Nutr. Conf (Vol. 65, pp. 175-189). NY, USA: Cornell University.
- Buccioni, A., Decandia, M., Minieri, S., Molle, G., & Cabiddu, A. (2012). Lipid metabolism in the rumen: New insights on lipolysis and biohydrogenation with an emphasis on the role of endogenous plant factors. Animal Feed Science and Technology, 174(1-2), 1-25.
- Budağ, C. (2009). Baklagil tane yemleri ve ruminant beslenmede kullanımı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 14(2), 88–101.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Veteriner Bilimleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
1 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi
15 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
6 Aralık 2025
Kabul Tarihi
27 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 1
