Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi

Sümeyra Karatosun; Ümit Özçınar

doi:10.30607/kvj.1834969

Araştırma Makalesi

BibTex

RIS

Kaynak Göster

Evaluation of in Vitro Rumen Degradability of Fermented, Dried, and Pelleted Tomato Greenhouse Pruning Residues in Buffaloes and Cows

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 40 - 54, 01.03.2026

Sümeyra Karatosun , Ümit Özçınar

https://doi.org/10.30607/kvj.1834969

https://izlik.org/JA46HA92CL

Öz

In this study, the in vitro rumen degradability characteristics of tomato greenhouse pruning residues were evaluated in buffalo and cattle. The feasibility of using tomato pruning waste, which arises from increased greenhouse production, as an alternative roughage source in animal feed has been investigated. Thus, the aim is to prevent both economic losses and contribute to environmental sustainability. In the study, tomato greenhouse pruning waste was subjected to chemical analysis, and the dry matter (DM; 91.68%), crude protein (CP; 15.60%), crude ash (CA; 17.80%), crude fat (CF; 3.77%), and neutral detergent fibre (NDF; 48.22%) contents were determined. Additionally, the ruminal digestibility characteristics of the material were determined using the Ankom Daisy^II in vitro incubation system. In in vitro digestibility tests using rumen fluids from buffalo and cattle, digestibility parameters were compared. The results obtained showed that tomato greenhouse pruning residues have a high dry matter content and suitable fibre content, while the levels of crude protein and crude fat are evaluable. According to the in vitro digestibility results, buffalo were found to digest crude protein and crude fat more efficiently than cows, respectively, which was statistically significant (31.58%; 25.25%; p<0.01, 23.41%; 14.33%; p<0.05). In conclusion, tomato greenhouse pruning waste has the potential to be used as an alternative roughage source in ruminant feeding. Especially in buffalo, incorporating these wastes into feed programs can reduce feed costs and contribute to the utilisation of agricultural waste

Anahtar Kelimeler

Tomato greenhouse pruning waste , Alternative roughage , Buffalo , Cow , In vitro digestibility

Etik Beyan

This research was approved by the Afyon Kocatepe University Animal Experiments Local Ethics Committee on 11/10/2023 under the number AKÜHADYEK-49533702/98

Teşekkür

In this study, authors would like to thank the Afyon Kocatepe University Scientific Research Projects Coordinatorship.

Kaynakça

Abak, K. (2016). Türkiye’de domatesin dünü, bugünü ve yarını. Türktob Dergisi, 17, 8-13.
Adesogan, A. T. (2005). Effect of bag type on the apparent digestibility of feeds in ANKOM DaisyII incubators. Animal feed science and technology, 119(3-4), 333-344.
Alaca, F., & Arslan, N. (2012). Sekonder metabolitlerin bitkiler açısından önemi. Ziraat Mühendisliği, (358), 48-55.
AOAC (1990). Association of Official Analytical Chemists. In: Official Methods of Analysis. Eds: Helrich, K., USA, p: 69–88.
Aydoğan, B. (2022). Fermente Domates Yaprağı Kullanımının Kuzu Performansı Üzerine Etkileri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık bilimleri enstitüsü Doktora Tezi.
Bauman, D. E., Perfield, J. W., De Veth, M. J., & Lock, A. (2003). New perspectives on lipid digestion and metabolism in ruminants. In Proc. Cornell Nutr. Conf (Vol. 65, pp. 175-189). NY, USA: Cornell University.
Buccioni, A., Decandia, M., Minieri, S., Molle, G., & Cabiddu, A. (2012). Lipid metabolism in the rumen: New insights on lipolysis and biohydrogenation with an emphasis on the role of endogenous plant factors. Animal Feed Science and Technology, 174(1-2), 1-25.
Budağ, C. (2009). Baklagil tane yemleri ve ruminant beslenmede kullanımı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 14(2), 88–101.
Canbolat, Ö. (2019). Yem Analiz Yöntemleri ve Yem Değerlendirme. Medyay Kitabevi, Bursa.
Chanthakhoun, V., Wanapat, M., & Berg, J. (2012). Comparison of ruminal fermentation characteristics and microbial population in swamp buffalo and cattle. Animal Science Journal, 83(8), 525-531.
Çerçioğlu, M. (2018). Sürdürülebilir atık yönetiminde sera atıklarının kompost olarak değerlendirilmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 33(1), 167-178.
Denek, N., & Can, A. (2006). Domates Posasının Yem Olarak Kullanımı. Hasad Hayvancılık Dergisi, 22(258), 68-72.
Duman, İ., Tüzel, Y., & Appelman, D. J. (2020). Türkiye’de sebze üretiminde tür ve çeşit tercihleri. Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 169-178.
Erdinç, N., Küçük, M., & Uğur, F. (1992). Sığır Besisinde Domates Posasının Kullanılabilirliği Üzerine Bir Araştırma. Veteriner Bilimleri Dergisi, 8(1-2), 35-42.
Ergen, A. (1991). Kuru domates posasının yem değerleri ve karma yem sanayiine uygunluğu. Gıda-Yem Dergisi, sayı, 1, 33-37.
Gandra, J. R. (2011). Productive performance, nutrient digestion and metabolism of Holstein and Nellore cattle and Mediterranean Buffaloes fed corn-silage based diets. Livestock Science, 140, (1–3), 283–291.
Gökdoğan, T., Şevik, R., & Konca, Y. (2000). Rasyona İlave Edilen Kurutulmuş Domates Posası Düzeyinin Kıl Keçisi Oğlaklarının Besi Performansına Etkisi. International Animal Nutrition Congress 2000, Isparta, Bildiriler kitabı.
Gümüş, H., & Karakaş Oğuz, F. (2014). Mayanın ruminant metabolizması üzerine olan etkileri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(2), 93–103.
Halmemies-Beauchet-Filleau, A., Rinne, M., Lamminen, M., Mapato, C., Ampapon, T., Wanapat, M., & Vanhatalo, A. (2018). Alternative and novel feeds for ruminants: nutritive value, product quality and environmental aspects. Animal, 12(s2), s295-s309.
Haşimoğlu, S., Çakır, A., Aksoy, A., & Özen, N. (1979). Domates salçası atıklarının (kuru domates posası) kaba yem kaynağı olarak kullanılma olanağı üzerinde bir araştırma. AÜ ZF Dergisi, 10(1-2).
Hayashi, Y., Thapa, B. B., Sharma, M. P., Sapkota, M., & Kumagai, H. (2009). Effects of maize (Zea mays L.) silage feeding on dry matter intake and milk production of dairy buffalo and cattle in Tarai, Nepal. Animal science journal, 80(4), 418–427. https://doi.org/10.1111/j.1740-0929.2009.00655.x
Holden, L. A. (1999). Comparison of methods of in vitro dry matter digestibility for ten feeds. Journal of dairy science, 82(8), 1791-1794.
İnanç, Z. S., & Arik, H. D. (2025). In Vitro and In Situ Evaluation of White Mulberry (Morus alba) Pomace and Leaf: Fermentation Kinetics, Digestibility, and Potential as Alternative Ruminant Feed Sources. Fermentation, 11(12), 692. https://doi.org/10.3390/fermentation11120692
Kara, K., Ozkaya, S., Baytok, E. R. O. L., Guclu, B. K., Aktug, E., & Erbas, S. (2018). Effect of phenological stage on nutrient composition, in vitro fermentation and gas production kinetics of Plantago lanceolata herbage. Veterinární medicína, 63(6).
Karagöz, D. M. (2022). Farklı hayvan türlerine ait rumen sıvılarına kitosan ilavesinin bazı kaba yemlerin in vitro sindirilebilirliklerine etkisinin belirlenmesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi & Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ortak Doktora Tezi.
Keklikçi, A., & Selçuk, Z. (2018). Domates posasının ruminantlar için sindirilebilirliğinin belirlenmesi. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 89(2), 58-65.
Keleş, G. (2015). Zeytin Posasının Ruminantlar İçin Besin Ve Besleme Değeri. Türk Tarım Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3(10), 780-789.
Lock, A.L., Harvatine, K.J., Drackley, J.K., Bauman, D.E. (2006). Concepts of Fat and Fatty Acid Digestion in Ruminants. Intermountain Nutrition Conference Proceedings, 85–100.
Luciano, A., Tretola, M., Ottoboni, M., Baldi, A., Cattaneo, D., & Pinotti, L. (2020). Potentials and challenges of former food products (food leftover) as alternative feed ingredients. Animals, 10(1), 125.
Naik, P. K., Saijpaul, S., & Rani, N. (2009). Effect of ruminally protected fat on in vitro fermentation and apparent nutrient digestibility in buffaloes (Bubalus bubalis). Animal Feed Science and Technology, 153(1-2), 68-76.
Örün, S (2021). Determination of in Vitro True Digestibilities and Relative Feed Values of Kerkol, Heliz, Gum-Tragacanth Plant and Oak Tree Leaves as Alternative Feed Source. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans tezi
Puppo, S., Bartocci S., Terramoccia F., Grandoni F., & Amici A. (2002). Rumen microbial counts and in vivo digestibility in buffaloes and cattle given different diets. Animal Science, 75(2), 323–329.
Sari, S. L. A., Triyanto, T., Zuprizal Z., Prijambada I. D. (2022). Lipolytic and proteolytic activities of fibrolytic bacteria from buffalo rumen. Advances in Biological Sciences Research, 22, 437–445.
Sarwar, M., Firkins, J. L., & Eastridge, M. L. (1992). Effects of varying forage and concentrate carbohydrates on nutrient digestibilities and milk production by dairy cows. Journal of Dairy Science, 75(6), 1533-1542.
Savrunlu, M., & Denek, N. (2016). Farklı Seviyelerde Yaş Domates Posası İlavesi ile Hazırlanan Mısır Silajının Kalitesinin Araştırılması. Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 5(1), 5-11.
Semerci, A., & Çelik, A. D. (2016). Türkiye’de küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin genel durumu. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(2).
Sert. F (2024) Mısır Hasat Artıklarının Kimyasal veya Biyolojik Yöntemlerle Yem Değerinin İyileştirilmesi Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora tezi
Sırakaya, S. (2023). Gernik (Gacer, Kavılca) buğdayı (Triticum dicoccum) ve yan ürünlerinin ruminant hayvanlar için yem değeri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 26(1), 210–217. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1030415
Silva-Beltrán, N. P., Ruiz-Cruz, S., Cira-Chávez, L. A., Estrada-Alvarado, M. I., Ornelas-Paz, J. D. J., López-Mata, M. A., ... & Márquez-Ríos, E. (2015). Total phenolic, flavonoid, tomatine, and tomatidine contents and antioxidant and antimicrobial activities of extracts of tomato plant. International journal of analytical chemistry, 2015(1), 284071.
Tahseen, O., Abdallah, J. & Omar, J. A. (2014). In situ degradability of dry matter, crude protein, acid and neutral detergent fiber of olive cake and greenhouse wastes of tomato and cucumber. Revue Méd. Vét, 165, 93-98.
Tassone, S., Fortina, R., & Peiretti, P. G. (2020). İn vitro techniques using the DaisyII incubator for the assessment of digestibility: A review. Animals, 10(5), 775.
Taveira, M., Ferreres, F., Gil-Izquierdo, A., Oliveira, L., Valentão, P., & Andrade, P. B. (2012). Fast determination of bioactive compounds from Lycopersicon esculentum Mill. leaves. Food chemistry, 135(2), 748-755.
Tekin, M., & Kara, K. (2020). The forage quality and the in vitro ruminal digestibility, gas production, organic acids, and some estimated digestion parameters of tomato herbage silage with molasses and barley. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences, 44(2), 201-213. https://doi.org/10.3906/vet-1908-47
Terramoccia, S. (2000). Protein and protein-free dry matter rumen degradability in buffalo, cattle and sheep fed diets with different forage to concentrate ratios. Livestock Production Science, 65(2), 185–195.
Tilley, J.M.A., Terry, R.A. (1963). A two stage technique for the İn vitro digestion of forage crops. J Br Grassl Soc, 18: 104–111.
Tuoxunjiang, H., Yimamu, A., Li, X. Q., Maimaiti, R. & Wang, Y. L. (2020). Effect of ensiled tomato pomace on performance and antioxidant status in the peripartum dairy cow. Journal of Animal and Feed Sciences, 29(2), 105–114. https://doi.org/10.22358/jafs/124049/2020
Van Soest, P.J., Wine, R.H., Moore, L.A. (1966). Estimation of the true digestibility of forages by the İn vitro digestion of cell walls. In: Proceedings of the Xth International Grassland Congress. Helsinki. Fin. Grassland Association, pp. 438–441.
Vogel, K. P., Pedersen, J. F., Masterson, S. D., Toy, J. J. (1999). Evaluation of a filter bag system for NDF, ADF, and IVDMD forage analysis. Crop Science, 39 (1): 276-279.
Wadhwa, M., & Bakshi, M.P.S. (2013). Utilization of fruit and vegetable wastes as livestock feed and as substrates for generation of other value-added products. FAO, RAP Publication 2013/04.
Wanapat, M., Kang, S., Phesatcha, K., & Phesatcha, B. (2003). Comparative Study between Swamp Buffalo and Native Cattle in Feed Digestibility. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences, 16(4), 504-510.
Wang, B., Mao, S. Y., Yang, H. J., Wu, Y. M., Wang, J. K., Li, S. L., & Liu, J. X. (2014). Effects of alfalfa and cereal straw as a forage source on nutrient digestibility and lactation performance in lactating dairy cows. Journal of Dairy Science, 97(12), 7706-7715.
Wang, Q., Gao, X., Yang, Y., Zou, C., Yang, Y., & Lin, B. (2020). A comparative study on rumen ecology of water buffalo and cattle calves under similar feeding regime. Veterinary Medicine and Science, 6(4), 746-754.
Yavuz, M. (2005). Bazı ruminant yemlerinin nispi yem değeri ve in vitro sindirim değerlerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2005(1).
Yavuz, T., Kır, H., & Gül, V. (2020). Türkiye’de kaba yem üretim potansiyelinin değerlendirilmesi: Kırşehir ili örneği. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 7(3), 345-352.

Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 40 - 54, 01.03.2026

Sümeyra Karatosun , Ümit Özçınar

https://doi.org/10.30607/kvj.1834969

https://izlik.org/JA46HA92CL

Öz

Sunulan çalışmada, inek ve mandalarda domates serası budama artıklarının in vitro rumen yıkımlanabilirlik özellikleri incelenmiştir. Sera üretiminin artmasından kaynaklı oluşan büyük miktarlardaki domates budama atıklarının hayvan beslemede alternatif kaba yem olarak kullanılması değerlendirilmiştir. Bu sayede hem çevresel sürdürülebilirlik hem de ekonomik kayıpların önlenmesi amaçlanmıştır. Domates serası budama atıklarının kimyasal analizleri sonucunda kuru madde (KM; %91,68), ham protein (HP; %15,60), ham kül (HK; %17,80), ham yağ (HY; %3,77) ve nötral deterjan fiber (NDF; %48,22) değerleri tespit edilmiştir. Materyalin ruminal sindirilebilirlik özellikleri manda ve inek rumen içerikleri kullanılarak Ankom DaisyII in vitro inkübasyon sisteminde belirlenmiş ve elde edilen parametrelerin karşılaştırılması yapılmıştır. Bu sonuçlara göre materyalin uygun lif içeriğine ve yüksek kuru madde içeriğine sahip olduğu, ham protein ve ham yağ oranlarının ise kabul edilebilir düzeyde olduğu tespit edilmiştir. İn vitro sindirilebilirlik testleri, mandaların ineklere kıyasla ham yağı ve ham proteini daha iyi sindirdiğini gösterdi (%31,58; %25,25; p<0,01, %23,41; %14,33; p<0,05). Sonuç olarak, domates serası budama atıklarının ruminant beslenmesinde kaba yem kaynağı olarak kullanılabileceği, bu atıkların yem programlarına dahil edilmesinin özellikle mandalarda, yem maliyetlerini azaltabileceği aynı zamanda tarımsal atıkların değerlendirilmesine de yardımcı olabileceği kanısına varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Alternatif kaba yem , Domates serası budama atıkları , İn vitro sindirilebilirlik , İnek , Manda

Kaynakça

Abak, K. (2016). Türkiye’de domatesin dünü, bugünü ve yarını. Türktob Dergisi, 17, 8-13.
Adesogan, A. T. (2005). Effect of bag type on the apparent digestibility of feeds in ANKOM DaisyII incubators. Animal feed science and technology, 119(3-4), 333-344.
Alaca, F., & Arslan, N. (2012). Sekonder metabolitlerin bitkiler açısından önemi. Ziraat Mühendisliği, (358), 48-55.
AOAC (1990). Association of Official Analytical Chemists. In: Official Methods of Analysis. Eds: Helrich, K., USA, p: 69–88.
Aydoğan, B. (2022). Fermente Domates Yaprağı Kullanımının Kuzu Performansı Üzerine Etkileri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık bilimleri enstitüsü Doktora Tezi.
Bauman, D. E., Perfield, J. W., De Veth, M. J., & Lock, A. (2003). New perspectives on lipid digestion and metabolism in ruminants. In Proc. Cornell Nutr. Conf (Vol. 65, pp. 175-189). NY, USA: Cornell University.
Buccioni, A., Decandia, M., Minieri, S., Molle, G., & Cabiddu, A. (2012). Lipid metabolism in the rumen: New insights on lipolysis and biohydrogenation with an emphasis on the role of endogenous plant factors. Animal Feed Science and Technology, 174(1-2), 1-25.
Budağ, C. (2009). Baklagil tane yemleri ve ruminant beslenmede kullanımı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 14(2), 88–101.
Canbolat, Ö. (2019). Yem Analiz Yöntemleri ve Yem Değerlendirme. Medyay Kitabevi, Bursa.
Chanthakhoun, V., Wanapat, M., & Berg, J. (2012). Comparison of ruminal fermentation characteristics and microbial population in swamp buffalo and cattle. Animal Science Journal, 83(8), 525-531.
Çerçioğlu, M. (2018). Sürdürülebilir atık yönetiminde sera atıklarının kompost olarak değerlendirilmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 33(1), 167-178.
Denek, N., & Can, A. (2006). Domates Posasının Yem Olarak Kullanımı. Hasad Hayvancılık Dergisi, 22(258), 68-72.
Duman, İ., Tüzel, Y., & Appelman, D. J. (2020). Türkiye’de sebze üretiminde tür ve çeşit tercihleri. Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 169-178.
Erdinç, N., Küçük, M., & Uğur, F. (1992). Sığır Besisinde Domates Posasının Kullanılabilirliği Üzerine Bir Araştırma. Veteriner Bilimleri Dergisi, 8(1-2), 35-42.
Ergen, A. (1991). Kuru domates posasının yem değerleri ve karma yem sanayiine uygunluğu. Gıda-Yem Dergisi, sayı, 1, 33-37.
Gandra, J. R. (2011). Productive performance, nutrient digestion and metabolism of Holstein and Nellore cattle and Mediterranean Buffaloes fed corn-silage based diets. Livestock Science, 140, (1–3), 283–291.
Gökdoğan, T., Şevik, R., & Konca, Y. (2000). Rasyona İlave Edilen Kurutulmuş Domates Posası Düzeyinin Kıl Keçisi Oğlaklarının Besi Performansına Etkisi. International Animal Nutrition Congress 2000, Isparta, Bildiriler kitabı.
Gümüş, H., & Karakaş Oğuz, F. (2014). Mayanın ruminant metabolizması üzerine olan etkileri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(2), 93–103.
Halmemies-Beauchet-Filleau, A., Rinne, M., Lamminen, M., Mapato, C., Ampapon, T., Wanapat, M., & Vanhatalo, A. (2018). Alternative and novel feeds for ruminants: nutritive value, product quality and environmental aspects. Animal, 12(s2), s295-s309.
Haşimoğlu, S., Çakır, A., Aksoy, A., & Özen, N. (1979). Domates salçası atıklarının (kuru domates posası) kaba yem kaynağı olarak kullanılma olanağı üzerinde bir araştırma. AÜ ZF Dergisi, 10(1-2).
Hayashi, Y., Thapa, B. B., Sharma, M. P., Sapkota, M., & Kumagai, H. (2009). Effects of maize (Zea mays L.) silage feeding on dry matter intake and milk production of dairy buffalo and cattle in Tarai, Nepal. Animal science journal, 80(4), 418–427. https://doi.org/10.1111/j.1740-0929.2009.00655.x
Holden, L. A. (1999). Comparison of methods of in vitro dry matter digestibility for ten feeds. Journal of dairy science, 82(8), 1791-1794.
İnanç, Z. S., & Arik, H. D. (2025). In Vitro and In Situ Evaluation of White Mulberry (Morus alba) Pomace and Leaf: Fermentation Kinetics, Digestibility, and Potential as Alternative Ruminant Feed Sources. Fermentation, 11(12), 692. https://doi.org/10.3390/fermentation11120692
Kara, K., Ozkaya, S., Baytok, E. R. O. L., Guclu, B. K., Aktug, E., & Erbas, S. (2018). Effect of phenological stage on nutrient composition, in vitro fermentation and gas production kinetics of Plantago lanceolata herbage. Veterinární medicína, 63(6).
Karagöz, D. M. (2022). Farklı hayvan türlerine ait rumen sıvılarına kitosan ilavesinin bazı kaba yemlerin in vitro sindirilebilirliklerine etkisinin belirlenmesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi & Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ortak Doktora Tezi.
Keklikçi, A., & Selçuk, Z. (2018). Domates posasının ruminantlar için sindirilebilirliğinin belirlenmesi. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 89(2), 58-65.
Keleş, G. (2015). Zeytin Posasının Ruminantlar İçin Besin Ve Besleme Değeri. Türk Tarım Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3(10), 780-789.
Lock, A.L., Harvatine, K.J., Drackley, J.K., Bauman, D.E. (2006). Concepts of Fat and Fatty Acid Digestion in Ruminants. Intermountain Nutrition Conference Proceedings, 85–100.
Luciano, A., Tretola, M., Ottoboni, M., Baldi, A., Cattaneo, D., & Pinotti, L. (2020). Potentials and challenges of former food products (food leftover) as alternative feed ingredients. Animals, 10(1), 125.
Naik, P. K., Saijpaul, S., & Rani, N. (2009). Effect of ruminally protected fat on in vitro fermentation and apparent nutrient digestibility in buffaloes (Bubalus bubalis). Animal Feed Science and Technology, 153(1-2), 68-76.
Örün, S (2021). Determination of in Vitro True Digestibilities and Relative Feed Values of Kerkol, Heliz, Gum-Tragacanth Plant and Oak Tree Leaves as Alternative Feed Source. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans tezi
Puppo, S., Bartocci S., Terramoccia F., Grandoni F., & Amici A. (2002). Rumen microbial counts and in vivo digestibility in buffaloes and cattle given different diets. Animal Science, 75(2), 323–329.
Sari, S. L. A., Triyanto, T., Zuprizal Z., Prijambada I. D. (2022). Lipolytic and proteolytic activities of fibrolytic bacteria from buffalo rumen. Advances in Biological Sciences Research, 22, 437–445.
Sarwar, M., Firkins, J. L., & Eastridge, M. L. (1992). Effects of varying forage and concentrate carbohydrates on nutrient digestibilities and milk production by dairy cows. Journal of Dairy Science, 75(6), 1533-1542.
Savrunlu, M., & Denek, N. (2016). Farklı Seviyelerde Yaş Domates Posası İlavesi ile Hazırlanan Mısır Silajının Kalitesinin Araştırılması. Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 5(1), 5-11.
Semerci, A., & Çelik, A. D. (2016). Türkiye’de küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin genel durumu. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(2).
Sert. F (2024) Mısır Hasat Artıklarının Kimyasal veya Biyolojik Yöntemlerle Yem Değerinin İyileştirilmesi Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora tezi
Sırakaya, S. (2023). Gernik (Gacer, Kavılca) buğdayı (Triticum dicoccum) ve yan ürünlerinin ruminant hayvanlar için yem değeri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 26(1), 210–217. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1030415
Silva-Beltrán, N. P., Ruiz-Cruz, S., Cira-Chávez, L. A., Estrada-Alvarado, M. I., Ornelas-Paz, J. D. J., López-Mata, M. A., ... & Márquez-Ríos, E. (2015). Total phenolic, flavonoid, tomatine, and tomatidine contents and antioxidant and antimicrobial activities of extracts of tomato plant. International journal of analytical chemistry, 2015(1), 284071.
Tahseen, O., Abdallah, J. & Omar, J. A. (2014). In situ degradability of dry matter, crude protein, acid and neutral detergent fiber of olive cake and greenhouse wastes of tomato and cucumber. Revue Méd. Vét, 165, 93-98.
Tassone, S., Fortina, R., & Peiretti, P. G. (2020). İn vitro techniques using the DaisyII incubator for the assessment of digestibility: A review. Animals, 10(5), 775.
Taveira, M., Ferreres, F., Gil-Izquierdo, A., Oliveira, L., Valentão, P., & Andrade, P. B. (2012). Fast determination of bioactive compounds from Lycopersicon esculentum Mill. leaves. Food chemistry, 135(2), 748-755.
Tekin, M., & Kara, K. (2020). The forage quality and the in vitro ruminal digestibility, gas production, organic acids, and some estimated digestion parameters of tomato herbage silage with molasses and barley. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences, 44(2), 201-213. https://doi.org/10.3906/vet-1908-47
Terramoccia, S. (2000). Protein and protein-free dry matter rumen degradability in buffalo, cattle and sheep fed diets with different forage to concentrate ratios. Livestock Production Science, 65(2), 185–195.
Tilley, J.M.A., Terry, R.A. (1963). A two stage technique for the İn vitro digestion of forage crops. J Br Grassl Soc, 18: 104–111.
Tuoxunjiang, H., Yimamu, A., Li, X. Q., Maimaiti, R. & Wang, Y. L. (2020). Effect of ensiled tomato pomace on performance and antioxidant status in the peripartum dairy cow. Journal of Animal and Feed Sciences, 29(2), 105–114. https://doi.org/10.22358/jafs/124049/2020
Van Soest, P.J., Wine, R.H., Moore, L.A. (1966). Estimation of the true digestibility of forages by the İn vitro digestion of cell walls. In: Proceedings of the Xth International Grassland Congress. Helsinki. Fin. Grassland Association, pp. 438–441.
Vogel, K. P., Pedersen, J. F., Masterson, S. D., Toy, J. J. (1999). Evaluation of a filter bag system for NDF, ADF, and IVDMD forage analysis. Crop Science, 39 (1): 276-279.
Wadhwa, M., & Bakshi, M.P.S. (2013). Utilization of fruit and vegetable wastes as livestock feed and as substrates for generation of other value-added products. FAO, RAP Publication 2013/04.
Wanapat, M., Kang, S., Phesatcha, K., & Phesatcha, B. (2003). Comparative Study between Swamp Buffalo and Native Cattle in Feed Digestibility. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences, 16(4), 504-510.
Wang, B., Mao, S. Y., Yang, H. J., Wu, Y. M., Wang, J. K., Li, S. L., & Liu, J. X. (2014). Effects of alfalfa and cereal straw as a forage source on nutrient digestibility and lactation performance in lactating dairy cows. Journal of Dairy Science, 97(12), 7706-7715.
Wang, Q., Gao, X., Yang, Y., Zou, C., Yang, Y., & Lin, B. (2020). A comparative study on rumen ecology of water buffalo and cattle calves under similar feeding regime. Veterinary Medicine and Science, 6(4), 746-754.
Yavuz, M. (2005). Bazı ruminant yemlerinin nispi yem değeri ve in vitro sindirim değerlerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2005(1).
Yavuz, T., Kır, H., & Gül, V. (2020). Türkiye’de kaba yem üretim potansiyelinin değerlendirilmesi: Kırşehir ili örneği. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 7(3), 345-352.

Toplam 54 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil	Türkçe
Konular	Veteriner Bilimleri (Diğer)
Bölüm	Araştırma Makalesi
Yazarlar	Sümeyra Karatosun 0009-0003-3444-2317 Ümit Özçınar 0000-0002-1143-1215
Gönderilme Tarihi	6 Aralık 2025
Kabul Tarihi	27 Şubat 2026
Erken Görünüm Tarihi	1 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi	1 Mart 2026
DOI	https://doi.org/10.30607/kvj.1834969
IZ	https://izlik.org/JA46HA92CL
Yayımlandığı Sayı	Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA	Karatosun, S., & Özçınar, Ü. (2026). Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Veterinary Journal, Advanced Online Publication, 40-54. https://doi.org/10.30607/kvj.1834969
AMA	1.Karatosun S, Özçınar Ü. Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Veterinary Journal. 2026;(Advanced Online Publication):40-54. doi:10.30607/kvj.1834969
Chicago	Karatosun, Sümeyra, ve Ümit Özçınar. 2026. “Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi”. Kocatepe Veterinary Journal, sy Advanced Online Publication: 40-54. https://doi.org/10.30607/kvj.1834969.
EndNote	Karatosun S, Özçınar Ü (01 Mart 2026) Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Veterinary Journal Advanced Online Publication 40–54.
IEEE	[1]S. Karatosun ve Ü. Özçınar, “Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi”, Kocatepe Veterinary Journal, sy Advanced Online Publication, ss. 40–54, Mar. 2026, doi: 10.30607/kvj.1834969.
ISNAD	Karatosun, Sümeyra - Özçınar, Ümit. “Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi”. Kocatepe Veterinary Journal. Advanced Online Publication (01 Mart 2026): 40-54. https://doi.org/10.30607/kvj.1834969.
JAMA	1.Karatosun S, Özçınar Ü. Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Veterinary Journal. 2026;:40–54.
MLA	Karatosun, Sümeyra, ve Ümit Özçınar. “Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi”. Kocatepe Veterinary Journal, sy Advanced Online Publication, Mart 2026, ss. 40-54, doi:10.30607/kvj.1834969.
Vancouver	1.Sümeyra Karatosun, Ümit Özçınar. Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Veterinary Journal. 01 Mart 2026;(Advanced Online Publication):40-54. doi:10.30607/kvj.1834969

Amaç ve Kapsam

Kocatepe Veteriner Dergisi’nin amacı, hayvan sağlığı, hayvan refahı ve hayvansal üretim alanlarında çalışan araştırmacılara uluslararası düzeyde katkı sağlayacak yüksek kaliteli özgün makaleler yayımlamaktır.

Kocatepe Veteriner Dergisi, Afyon Kocatepe Üniversitesi’nin resmî yayını olup yılda dört sayı (Mart, Haziran, Eylül ve Aralık) olarak yayımlanmaktadır. Dergide; hayvan sağlığı, hayvan refahı ve hayvansal üretimin tüm yönlerini kapsayan araştırma makaleleri, olgu sunumları ve editöre mektuplar yayımlanmaktadır.

Yazım Kuralları

            Makale yazım şablonu için tıklayınız.
            Vaka raporu yazım şablonu için tıklayınız.
            Makale kapak sayfası (başlık sayfası) şablonu için tıklayınız.
            Yapay zekâ kullanım beyan formu için tıklayınız.
            ICMJE Açıklama Formu için tıklayınız. (Tüm yazarlar tarafından doldurulmalı ve tek bir pdf dosyası olarak yüklenmelidir.)

1. Derginin Tanımı, Kapsamı ve Yayın Sıklığı
Kocatepe Veteriner Dergisi, elektronik ortamda yayımlanan, hakemli ve akademik bir dergidir. Dergi yılda dört sayı (Mart, Haziran, Eylül ve Aralık) olarak yayımlanır. Yayın Kurulu kararıyla özel sayı veya ek sayı yayımlanabilir.

Dergide veteriner bilimlerinin tüm alanlarını kapsayan:
• Özgün araştırma makaleleri
• Olgu sunumları
• Editöre mektuplar
yayımlanır. Derleme makaleler yalnızca Yayın Kurulu davetiyle kabul edilir.

2. Yayın Etiği ve Özgünlük İlkeleri
Dergiye gönderilen çalışmalar daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış olmalı, başka bir dergide eş zamanlı olarak değerlendirme sürecinde bulunmamalıdır.
Dergiye gönderilen tüm çalışmalar intihal tespit yazılımı ile kontrol edilir. Kabul edilen maksimum benzerlik oranı %20’dir. Bu oranın üzerindeki çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.
Yayımlanan makalelerin bilimsel, etik ve hukuki sorumluluğu yazarlara aittir.

3. Yayın Dili
Dergide yayımlanacak tüm makalelerin dili İngilizce'dir.

4. Makale Türleri ve Bölüm Yapısı
Özgün araştırma makaleleri ve olgu sunumları, derginin resmî makale şablonunda belirtilen bölüm sıralamasına uygun olarak hazırlanmalıdır.
Araştırma makalelerinin tamamı (başlık, özetler, tablolar, şekiller ve kaynakça dâhil) 3.000–6.000 kelime arasında olmalıdır.

5. Başlık, Özet ve Anahtar Kelimeler
Makalenin başında:
• Türkçe ve İngilizce başlık,
• En fazla 250 kelimelik Türkçe Özet (Öz) ve İngilizce Abstract,
• En az 4 anahtar kelime (Keywords)
yer almalıdır. Özet ve Abstract tek paragraf hâlinde yazılmalıdır.

6. Makale Şablonu
Kocatepe Veteriner Dergisi’nde yayımlanmak üzere gönderilen tüm makaleler, derginin resmî makale şablonu esas alınarak hazırlanmalıdır. Makale şablonu; yazı tipi, punto, satır aralığı, başlık yapısı, bölüm sıralaması, tablo ve şekil yerleşimi ile sayfa düzenine ilişkin temel biçimsel kuralları içermektedir.
Buna ek olarak, dergi tarafından yayımlanan “Yazım Kuralları ve Yazarlara Talimatlar”, makalelerin hazırlanması sürecinde uyulması gereken ayrıntılı yazım, biçimlendirme, atıf ve etik ilkelere ilişkin açıklamaları içermektedir. Yazarların, makalelerini hazırlarken makale şablonu ile birlikte Yazım Kuralları ve Yazarlara Talimatlarını da dikkate almaları zorunludur.
Makale şablonuna ve Yazım Kuralları ve Yazarlara Talimatlarda belirtilen kurallara uygun olarak hazırlanmayan çalışmalar, ön inceleme aşamasında değerlendirmeye alınmaksızın yazara iade edilir.

7. Etik Kurul Onayı ve Etik Beyanlar
Deney hayvanları veya insan materyali içeren çalışmalarda ilgili Etik Kurul onayı alınmış olmalıdır.
• Etik kurulun adı, tarih ve karar numarası “Materials and Methods” bölümünde belirtilmelidir.
• Etik kurul onay belgesi, makale gönderimi sırasında ek dosya olarak sisteme yüklenmelidir.
• Hayvanlar üzerinde yürütülen klinik deneylerin sonuçlarını raporlayan çalışmalar ARRIVE 2.0 kılavuzuna uygun olmalı ve doldurulmuş ARRIVE kontrol listesi ek dosya olarak sunulmalıdır.

8. Tez, Bildiri ve Destek Beyanları
Lisansüstü tezlerden üretilen çalışmalar veya bilimsel toplantılarda sunulmuş bildiriler, makalenin kapak sayfasında veya Teşekkür bölümünde açık bir etik beyan içermelidir.
Örnek:
Bu çalışma, … Üniversitesi … Enstitüsünde tamamlanan “….” başlıklı doktora/yüksek lisans tezinden üretilmiştir.
This article is derived from my PhD/Master’s thesis entitled “…”, … University, Türkiye.
Herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenen çalışmalar da Teşekkür bölümünde belirtilmelidir.

9. Yazar Sıralaması ve Yazar Katkıları
Tezden üretilen makalelerde öğrenci birinci yazar, tez danışmanı ikinci yazar olarak belirtilmelidir.
Birden fazla yazarlı çalışmalarda:
• Yazar Katkı Oranı Beyanı
• Çıkar Çatışması Beyanı
doldurularak makale ile birlikte sisteme yüklenmelidir.

Tek yazarlı çalışmalarda, kapak sayfasında aşağıdaki ifade yer almalıdır:
"All roles were performed by the author."

10. Yapay Zekâ Kullanımı
Yapay zekâ araçlarının kullanımı, derginin Etik İlkeleri ve Yayın Politikası çerçevesinde açık, şeffaf ve doğrulanabilir şekilde beyan edilmelidir.

11. Atıf ve Kaynakça
Metin içi atıflar ve kaynakça:
• APA Stil Kılavuzu’nun 7. baskısına (APA 7) uygun olarak hazırlanmalıdır.
• Mümkün olduğunca İngilizce yayımlanmış kaynaklara atıf yapılması önerilir.
• Kaynak yönetimi için Mendeley, Zotero veya EndNote gibi yazılımların kullanılması tavsiye edilir.
Yazım ve atıf kurallarına uymayan çalışmalar ön inceleme aşamasında yazara iade edilir.

12. Tablolar, Şekiller ve Görseller
• Tablolar ve şekillerin her biri makalenin sonunda, ayrı sayfalarda yer almalıdır.
• Görsellerin çözünürlüğü en az 300 dpi olmalıdır.
• Matematiksel ve kimyasal semboller (±, ×, °, ÷, ∞) Microsoft Word’de “Simge Ekle” menüsü kullanılarak yazılmalıdır.

13. Gönderim ve Değerlendirme Süreci
Tüm başvurular yalnızca https://dergipark.org.tr/tr/pub/kvj adresi üzerinden çevrimiçi olarak yapılır. Çevrimiçi gönderim tamamlandıktan sonra yazar sıralamasında değişiklik yapılamaz.
Dergide çift kör hakemlik sistemi uygulanır. İlgili süreçlere buradan ulaşılabilir. Yazım ve şekil yönünden talep edilen düzeltmeler süresi içinde yapılmazsa çalışma reddedilir ve aynı yayın döneminde yeniden değerlendirmeye alınmaz.

14. Yayın Kısıtları
• Aynı sayıda bir yazarın ilk isim olduğu yalnızca bir makalesi yayımlanabilir.
• Bir yazarın ilk isim olduğu makaleleri, bir yıl içinde en fazla iki farklı sayıda yayımlanabilir.
Bu kurallara uymayan başvurular yazara iade edilir.

15. Ticari İçerik Karşılaştırması
Ticari ürün karşılaştırmaları dergi kapsamı dışındadır. Çalışmalarda kullanılan materyal veya ürünlerin ticari isimleri belirtilmemelidir.

16. Uluslararası Birimler (SI) ve Kimyasal Gösterim Ayrıntıları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

A. Yayın Etiği ve En İyi Uygulamalar

1. Genel Etik Taahhüt ve Gönderim Politikaları

Kocatepe Veteriner Dergisi, en yüksek akademik ve yayın etiği standartlarını sağlamayı amaçlayan uluslararası hakemli bir dergidir. Yayın sürecine dâhil olan tüm paydaşlar (editörler, yazarlar, hakemler ve yayıncı) etik davranış ilkelerine bağlı kalmakla yükümlüdür. Dergi, yayın süreçlerinin her aşamasında şeffaflık, tarafsızlık, bilimsel bütünlük ve sorumluluk ilkelerini esas alır.

Dergiye gönderilen makaleler özgün, daha önce başka bir yerde yayımlanmamış ve eş zamanlı olarak başka bir dergiye değerlendirilmek üzere gönderilmemiş sayılır. Eğer makale ile ilişkili veya benzer bir çalışma daha önce yayımlanmış veya gönderilmiş ise, ilgili çalışmaların kopyaları gönderim sırasında dergiye sunulmalıdır.

Her yazarın birincil bağlılığı, çalışmanın büyük ölçüde gerçekleştirildiği kurum olmalıdır. Yazarın çalışmayı tamamladıktan sonra başka bir kuruma taşınması durumunda, mevcut kurumsal adresin belirtilmesi gerekmektedir. Dergi, yayınlanan içeriklerdeki kurumsal bağlantılar veya yargı yetkisi iddialarında tarafsızlığını korur.

Makale metinlerinde kişisel iletişimler, görüşmeler veya özel veriler yer alıyorsa, ilgili kişiden yazılı onay alınmalıdır; e-posta yoluyla verilen izinler kabul edilmektedir.

Dergi, bilimsel bütünlük ve yayın politikalarına bağlılık ilkesi doğrultusunda, bilimsel içeriğinde ciddi eksiklik veya etik ihlal tespit edilen makaleleri, kabul edildikten sonra dahi reddetme hakkını saklı tutar.

2. Yazar Sorumlulukları ve Yazarlık Kriterleri

Dergimiz, ICMJE yazarlık kriterlerini benimser. Bir yazar, aşağıdakilerin tümünü karşılamalıdır:

1. Çalışmanın tasarımına, veri analizine veya yorumlanmasına anlamlı katkı yapmak.

2. Makalenin taslağını oluşturmak veya bilimsel açıdan kritik biçimde gözden geçirmek.

3. Son versiyonu onaylamak.

4. Çalışmanın tüm yönlerinin doğruluğu ve bütünlüğünden sorumlu olmak.

Yazar sırası ortak karar ile belirlenir; değişiklikler editöre yazılı bildirim gerektirir. Makale kabul edildikten sonra yazarlık listesinde değişiklik (yeni yazar ekleme, mevcut yazar çıkarma), Sorumlu Yazar değişikliği veya yazar sıralamasında değişiklik yapılmasına izin verilmez. Dergi editörleri, yayın öncesi veya sonrası yazarlık anlaşmazlıklarını çözme veya karara bağlama yetkisine sahip değildir. Bu tür anlaşmazlıklar, yazarlar arasında çözülemezse, ilgili kurumsal etik kurullarına veya yetkili makamlara iletilmelidir.

Etik kurul onay belgesinde tüm araştırmacıların isimleri açıkça belirtilmeli ve makaledeki yazar listesi ile uyumlu olmalıdır. Yazarlık kriterlerini tam olarak karşılamayan katılımcılar, makalenin Teşekkür bölümünde belirtilmelidir. Çok merkezli veya bölgesel iş birliklerinde, yerel araştırmacılar da dahil olmak üzere, tüm katkı sağlayanların yazarlık kriterlerine uygunluğu dikkatle değerlendirilmelidir. Bu yaklaşım, araştırma iş birliklerinde daha adil ve eşitlikçi bir uygulamayı desteklemektedir.

3. Yazar Katkı Beyanı

Tüm başvurularda her yazarın katkıları CRediT (Contributor Roles Taxonomy) sınıflandırması esas alınarak ayrı ayrı belirtilmelidir. Yazarların araştırma sürecindeki rollerinin açık biçimde tanımlanması, yazarlık kriterlerinin karşılandığını doğrulamak bakımından zorunludur.

CRediT kapsamında değerlendirilen başlıca katkı kategorileri şunlardır:

• Kavramlaştırma (Conceptualization)

• Metodoloji (Methodology)

• Yazılım (Software)

• Doğrulama (Validation)

• Resmî Analiz (Formal analysis)

• Araştırma/Saha Çalışması (Investigation)

• Kaynak Sağlama (Resources)

• Veri Kürasyonu (Data curation)

• Yazım – Özgün Taslak (Writing – Original Draft)

• Yazım – Gözden Geçirme ve Düzenleme (Writing – Review & Editing)

• Görselleştirme (Visualization)

• Denetim (Supervision)

• Proje Yönetimi (Project administration)

• Fon Sağlama (Funding acquisition)

Yazar katkıları, makalenin sonunda ayrı bir başlık altında sunulmalı ve tüm yazarlar tarafından onaylanmalıdır.

Sample CRediT author statement

ZS: Conceptualization, Methodology, Software PS: Data curation, Writing- Original draft preparation. WW: Visualization, Investigation. JJ: Supervision.: AK: Software, Validation.: SQ: Writing- Reviewing and Editing. All authors have read and agreed to the published version of the manuscript.

4. Yazar Adı Değişikliği

Cinsiyet geçişi, din değişikliği veya benzeri kişisel nedenlerle adını değiştiren yazarlar, daha önce yayımlanmış makalelerindeki ad, zamir veya diğer biyografik bilgilerin güncellenmesini talep edebilir. Yazar, bu değişikliğin sessizce yapılmasını tercih edebilir (Silent Update); bu durumda makalenin PDF veya HTML dosyasında herhangi bir not yer almaz. Alternatif olarak, yazar resmi bir Yazar Düzeltmesi (Author Correction) yayımlanmasını talep edebilir.

5. Sorumlu Yazarın Görev ve Sorumlulukları

Yayın Öncesi Sorumluluklar

Makalenin gönderiminden sorumlu yazar, dergi ile tüm yazışmaları yürütmek ve tüm ortak yazarlar arasında iletişimi sağlamakla yükümlüdür. Gönderim öncesinde, sorumlu yazar:

• Tüm katkıda bulunan yazarların makale yazar listesinde yer aldığını,

• Yazar sıralamasının tüm yazarlar tarafından onaylandığını,

• Her bir yazarın makalenin gönderildiğinden haberdar olduğunu, kontrol etmekle sorumludur.

Makale kabul edildikten sonra, dergi tarafından gönderilen provada (baskı öncesi taslak) sorumlu yazar, tüm ortak yazarların bilgilerini ve içeriğin doğruluğunu denetlemekle yükümlüdür. Prova sırasında belirtilen tüm hatalar sorumlu yazar tarafından düzeltilmelidir; yayınlandıktan sonra, ortak yazarlara gösterilmeyen provadaki hatalar dergi tarafından otomatik olarak düzeltilmez. Bu kapsamda, sorumlu yazar, isimlerin doğru yazılması, adres ve bağlantıların güncel olması da dahil olmak üzere makalenin tüm içeriğinin doğruluğunu sağlamaktan sorumludur.

Yayın Sonrası Sorumluluklar

Yayınlandıktan sonra makale ile ilgili tüm sorular için sorumlu yazar, dergi ve okuyucuların iletişim kuracağı birincil kişi olarak kabul edilir. Ortaya çıkan herhangi bir sorun veya soru hakkında tüm ortak yazarları bilgilendirmek ve gerekli düzeltmelerin zamanında yapılmasını sağlamak bu yazarın sorumluluğundadır. Sorumlu yazarın, makalenin kıdemli yazarı veya materyalleri sağlayan yazar olması gerekmez; görev, tüm ortak yazarlar adına hızlı ve eksiksiz yanıt vermeyi sağlamaktır. Sorumlu yazarın adı ile e-posta adresi makalede yayımlanır.

6. Çıkar Çatışması Bildirimi

Yazarlar, çalışma ile doğrudan veya dolaylı ilişkili olabilecek tüm finansal, ticari, kişisel, akademik veya kurumsal çıkar çatışmalarını makale gönderim aşamasında ICMJE Disclosure Formu kullanarak açıkça beyan etmelidir. Bu kapsam; fon desteği, danışmanlık, hisse sahipliği, ücretli konuşma faaliyetleri, kişisel ilişkiler, rakip kurumlarla bağlantılar ve değerlendirmeyi etkileyebilecek diğer tüm potansiyel çıkarları içerir.

Herhangi bir çıkar çatışması bulunmaması durumunda yazarlar “No conflict of interest declared” ifadesini kullanmalıdır.

Editörler ve hakemler, çıkar çatışması oluşturabilecek durumlar tespit ettiklerinde değerlendirme sürecine katılmaktan kaçınmalı ve editoryal ofisi bilgilendirmelidir. Dergi, COPE yönergeleri doğrultusunda çıkar çatışması bildirimlerini değerlendirir ve gerekli gördüğünde ek açıklama talep edebilir.

7. Finansman, Sponsorluk ve Reklam Şeffaflığı

Kocatepe Veteriner Dergisi, araştırma fonları, sponsorlar, reklam ve diğer mali desteklerle ilgili tam şeffaflık ilkesini benimser. Yazarlar, çalışmaya sağlanan tüm finansal destekleri, sponsorlukları ve katkıları makalede açık şekilde beyan etmekle yükümlüdür. Fon sağlayıcılar veya sponsorlar, araştırma tasarımı, veri toplama, analiz, makale yazımı veya yayın kararları üzerinde hiçbir biçimde etkili olamaz.

Reklam ve sponsorluk içerikleri editoryal içerikten tamamen ayrı tutulur ve hakem değerlendirme sürecine veya editoryal kararlara müdahale edemez. Editörler, tüm değerlendirme ve yayın süreçlerinde yalnızca bilimsel kalite, etik uygunluk ve özgünlük temelinde karar verir. Fon sağlayıcıların veya sponsorların editoryal süreçlere etkisi kesinlikle kabul edilmez.

8. Çift Kör Hakemlik Politikası

Dergide tüm makaleler, bilimsel değerlendirmenin tarafsız ve objektif olmasını sağlamak amacıyla çifte kör hakemlik sistemi ile incelenir. Bu süreçte yazarların kimlik bilgileri hakemlerden, hakemlerin kimlik bilgileri ise yazarlardan gizlenir. Hakemler, değerlendirme sürecinde elde ettikleri bilgileri gizli tutar ve üçüncü kişilerle paylaşamaz. Hakem raporları, yapıcı ve bilimsel temelli geribildirimler içerecek şekilde hazırlanır ve editörler tarafından yönetilir.

9. Hakemlik Davranış İlkeleri

Hakemler; gizlilik, tarafsızlık, bilimsel doğruluk, zamanında değerlendirme ve yapıcı geri bildirim ilkelerine uymalıdır. Gönderilen çalışmalar üçüncü kişilerle paylaşılmamalı ve kişisel amaçlarla kullanılmamalıdır. Çıkar çatışması bulunan durumlarda hakemler değerlendirmeyi kabul etmemeli veya derhal editörleri bilgilendirmelidir. Hakemlik sürecinde üretken yapay zekâ araçları kullanılacaksa, bu durum yalnızca değerlendirme notlarında sınırlı kalmalı ve hakem raporunda açık şekilde beyan edilmelidir. Yapay zekâ araçlarına tam makale metni kesinlikle yüklenmemelidir.

10. Editör Davranış İlkeleri

Dergi editörleri, dergiye gönderilen çalışmaların değerlendirilmesinde yüksek etik standartları gözetir. Editörler, yazarların ırkı, cinsiyeti, etnik kökeni, dini inancı, siyasi görüşü veya kurumsal bağlılıkları dikkate alınmaksızın yalnızca çalışmanın bilimsel kalitesi, özgünlüğü ve alana katkısı temelinde karar verirler. Gönderilen makalelerle ilgili tüm bilgiler gizli tutulur ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Editörler, değerlendirme sürecinde tarafsızlığı sağlamak için gerektiğinde kendi bilgi veya görüşlerini korur ve profesyonel, adil ve zamanında bir süreç yürütürler. Hakemlerle ve yazarlarla yapılan iletişim her zaman yapıcı, saygılı ve etik kurallara uygun şekilde yönetilir. Hakemlerin görüşleri yazarlarla paylaşılırken anonimlik korunur ve editörler yalnızca değerlendirme amacıyla bilgilere erişir.

11. Editoryal Bağımsızlık

Kocatepe Veteriner Dergisi, yayıncıdan, kurumlarından veya sponsorlardan tamamen bağımsız olarak çalışır. Editoryal kararlar yalnızca bilimsel kalite, etik uygunluk, özgünlük ve alan uzmanlarının değerlendirmelerine dayanır. Ticari, kurumsal veya politik baskılar editoryal sürece müdahale edemez. Editörler, yayın sürecinde çıkar çatışması yaratabilecek çalışmalarda görev almazlar.

12. Yayıncı Sorumlulukları

Yayıncı, bilimsel yayın sürecinin bütünlüğünü korumak ve yüksek etik standartları sürdürmekle yükümlüdür. Bu kapsamda, yayıncının temel sorumlulukları aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır:

Yayıncı, editoryal kararların tamamen bilimsel değer, özgünlük ve çalışmanın akademik katkısı temelinde alınmasını sağlar; ticari kaygıların veya çıkar çatışmalarının süreci etkilemesine izin vermez. COPE ve uluslararası yayıncılık ilkeleri doğrultusunda araştırma ve yayın etiği standartlarının uygulanmasını destekler ve olası etik ihlaller durumunda gerekli inceleme, düzeltme, geri çekme veya bildirim süreçlerini yürütür.

Ayrıca yayıncı, derginin editoryal politikalarını, değerlendirme süreçlerini, ücretlendirme yapısını ve arşivleme stratejilerini açık ve erişilebilir biçimde sunar. Hakemlik sürecinin adil, gizli ve tarafsız biçimde yürütülmesini sağlamakla birlikte, hakemlere ve yazarlara ait bilgilerin gizliliğini titizlikle korur.

Yayıncı, makalelerin uzun dönemli korunması ve erişilebilirliği için uygun dijital arşivleme politikalarını uygular; içerik kaybını önleyici teknik önlemleri alır. Telif haklarına saygı duyar, lisanslama süreçlerini şeffaf biçimde yürütür ve uygun açık erişim seçeneklerini sunar.

Yanlışlık, hata veya etik sorun tespit edilmesi durumunda yayıncı; düzeltme, geri çekme veya açıklayıcı bildirimleri zamanında ve şeffaf şekilde gerçekleştirir. Aynı zamanda açık bilim ilkelerini destekleyerek veri paylaşımını ve araştırma şeffaflığını teşvik eder.

Yayıncı okuyucuların güncel, güvenilir ve doğrulanabilir bilimsel bilgilere erişimini sağlamaktan sorumludur; yayımlanan içeriğin kalitesinin sürdürülebilirliğini güvence altına alır.

13. Okuyucu Sorumlulukları

Kocatepe Veteriner Dergisi tarafından yayımlanan bilimsel içeriklerin doğru anlaşılması, etik şekilde kullanılması ve akademik bütünlük içinde değerlendirilmesi, okuyucuların sorumluluğundadır. Okuyucular, dergide yer alan makaleleri yalnızca bilimsel, eğitsel veya kişisel araştırma amaçları doğrultusunda ve telif haklarına uygun şekilde kullanmalıdır. Yayımlanan içeriklerden yapılacak alıntı ve aktarımlarda, ilgili kaynaklara uygun akademik atıf verilmesi zorunludur; bağlamından koparılan yorumlar veya yanıltıcı kullanım uygun değildir.

Okuyucular, dergide yayımlanan herhangi bir çalışmada olası etik ihlaller, veri tutarsızlıkları, metodolojik hatalar veya intihal şüphesi tespit etmeleri durumunda, bu durumu editör kuruluna bildirmelidir. Dergi, okuyuculardan gelen etik ve bilimsel geri bildirimleri önemli bir kalite güvence mekanizması olarak değerlendirmektedir.

Okuyucular, yayımlanan makaleleri incelerken kendi kişisel, akademik veya finansal çıkarlarının değerlendirmelerini etkileyebileceğinin bilincinde olmalı ve yorumlarını bu farkındalıkla şekillendirmelidir. Ayrıca, insan katılımcılar ve hayvan denekleriyle ilgili etik standartların önemini gözeterek, çalışmalarda bildirilen etik onaylara ilişkin değerlendirmelerini bilinçli ve sorumlu biçimde yapmaları beklenir.

Kocatepe Veteriner Dergisi, okuyucuların yapıcı eleştiri, bilimsel katkı ve sorularıyla yayın kalitesine katkıda bulunmalarını teşvik eder. Bu kapsamda, okuyucuların geri bildirimlerinin nazik, kanıta dayalı ve akademik iletişim normlarına uygun olması esastır.

14. Kapsayıcı Dil Kullanımı

Yazarların tüm gönderilerinde kapsayıcı, saygılı ve ayrımcılık içermeyen bir dil kullanmaları zorunludur. Metinler; bireylerin ırk, cinsiyet, kültürel köken, cinsel yönelim veya benzeri herhangi bir özellik temelinde üstünlük, ayrım veya önyargı ima eden ifade ve yaklaşımlar içermemelidir.

Cinsiyete ilişkin varsayımlardan kaçınılmalı ve gerekli durumlarda cinsiyet belirtmeyen tekil zamirler (they/them) veya bağlama uygun nötr ifadeler kullanılmalıdır. Bu ilkeye uyum, derginin etik yayıncılık standartlarının bir parçası olup tüm yazarlar için bağlayıcıdır.

15. Özel Sayı Yayımlama Politikası

Dergimizde, Yayın Kurulu’nun talebi doğrultusunda yılda bir kez özel sayı yayımlanabilir. Özel sayıda yayımlanmak üzere gönderilen makaleler, öncelikle Yayın Kurulu tarafından dergi ilkelerine uygunluk açısından değerlendirilir. Uygun bulunan çalışmalar, ardından derginin yazım kurallarına uygunluk yönünden incelenir ve intihalin önlenmesi amacıyla benzerlik taramasından geçirilir. Bu aşamaları başarıyla tamamlayan makaleler, çift taraflı körleme yönteminin uygulandığı hakem değerlendirme sürecine alınır. Özel sayıya gönderilen tüm makaleler, derginin “Değerlendirme Süreci” sayfasında ilan edilen ilke ve esaslar çerçevesinde değerlendirilir.

16. Yapay Zekâ Kullanım Politikası

Kocatepe Veteriner Dergisi, yapay zekâ (YZ) teknolojilerindeki gelişmeleri yakından takip eder ve gerekli durumlarda bu politikayı günceller.

Yapay Zekâ ve Yazarlık

ChatGPT, Gemini, Copilot ve benzeri üretken YZ araçları yazarlık kriterlerini karşılamaz ve yazar olarak kabul edilmez. YZ araçları bilimsel içerik üretiminde (fikir üretme, metin oluşturma, veri analiz etme veya görsel üretme) kullanıldıysa bu kullanım, Başlık Sayfasında açıkça belirtilmelidir.

Yalnızca yazım, dil bilgisi ve üslup düzeltmelerini içeren “YZ destekli metin düzenleme” işlemleri beyan gerektirmez. Makalenin tüm bilimsel içeriğinden ve doğruluğundan tam sorumluluk yazarlara aittir.

Üretken Yapay Zekâ ile Oluşturulan Görseller

Telif hakkı, doğrulanabilirlik ve araştırma bütünlüğü açısından, üretken YZ ile oluşturulan görseller, çizimler veya videolar genel olarak yayına kabul edilmez.

İstisnai olarak kabul edilebilecek durumlar:

• Lisanslı ve hukuka uygun görsel sağlayıcılarından temin edilen içerikler,

• YZ teknolojilerinin doğrudan incelendiği çalışmalar kapsamında sunulan görseller (editoryal değerlendirme sonrası),

• Verisi doğrulanabilir bilimsel veri kümeleriyle geliştirilen üretken araçlar tarafından oluşturulan materyaller.

Bu durumlarda, görselin YZ tarafından üretildiği açıkça etiketlenmelidir. Üretken olmayan makine öğrenimi araçlarının, mevcut görüntüleri işlemek veya geliştirmek amacıyla kullanımı ise gönderim sırasında açıklanmalıdır.

Hakemlerin Yapay Zekâ Kullanımı

Hakemler değerlendirmelerindeki görüş, öneri ve yorumlardan tamamen sorumludur.

Makalelerin gizliliği nedeniyle, hakemler makale içeriğini üretken YZ araçlarına kesinlikle yüklememelidir.

Hakem değerlendirmesinin herhangi bir aşamasında bir YZ aracı kullanıldıysa, bu durum hakem raporunda şeffaf şekilde belirtilmelidir.

Editöryal Kullanım

Dergi editörleri, yalnızca ek içeriklerin (ana mesajlar, sade dil özetleri, sosyal medya metinleri vb.) hazırlanmasında, yukarıda belirtilen standartlar dahilinde, dahili YZ araçlarından yararlanabilir. YZ kullanımının tüm çıktıları editörler tarafından kontrol edilir ve doğrulanır.

Ana makale içeriğinde YZ’nin önemli ölçüde kullanılması durumunda, bu kullanım makalenin ilgili kısmında ayrıca beyan edilir.

B. Araştırma Etiği

Kocatepe Veteriner Dergisi, yazarları araştırmalarda cinsiyet (biyolojik özellikler) ve toplumsal cinsiyet (sosyal ve kültürel roller) ayrımına dikkat etmeye teşvik eder. İnsan (biyolojik cinsiyet + toplumsal cinsiyet), omurgalı hayvan (biyolojik cinsiyet) ve hücre hattı çalışmalarında (örn. erkek/dişi kök hücreleri) bu iki kavramın birbirine karışmamasına özen gösterilmelidir. Yazarlar, SAGER (Sex and Gender Equity in Research), yönergelerini takip ederek, cinsiyet ve toplumsal cinsiyetle ilgili bilgileri açık ve doğru şekilde raporlamalıdır.

1. Deney Hayvanlarının ve İnsan Katılımcıların Kullanımına İlişkin Etik Onay

Hayvanlarla yapılan çalışmalar ARRIVE rehberi (PLoS Bio 8(6), e1000412,2010), OIE hayvan refahı standartları, Ulusal hayvan deneyleri etik kurulu (HADYEK) düzenlemeleri ile uyumlu olmalıdır.

Veteriner hekimlikte güncel en iyi uygulamalar ve güvenlik standartlarına uygun olmayan anestezi veya ötanazi yöntemlerini (örneğin kloral hidrat, eter ve kloroform kullanımı) kullanan çalışmalar dergiye gönderilemez. Hayvanların anestezi ve ötanazisi ile ilgili olarak Amerikan Veteriner Hekimler Birliği (AVMA) Hayvanların Ötanazisi Yönergeleri (2020) esas alınmalıdır. Buna ek olarak, yazarlar IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türleri İçeren Araştırmalar Hakkındaki Politika Beyanına ve Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) hükümlerine, tam bir uyum göstermekle yükümlüdür. Bu politikalar, hayvan refahı, etik uygunluk ve yasal sorumlulukların sağlanması için zorunludur.

İnsan katılımcılardan (örneğin veteriner hekimler, yetiştiriciler, öğrenciler, hayvan sahipleri veya diğer paydaşlar) anket, görüşme, odak grup, gözlem veya kişisel veri toplanmasını içeren tüm çalışmalar, ulusal mevzuat ve Helsinki Bildirgesi ile uyumlu bir etik kurul onayı gerektirir. Etik kurulun adı, onay numarası ve tarihinin yanı sıra bilgilendirilmiş onamın nasıl alındığı makalede açık şekilde belirtilmelidir. Yazarlar yazılarında tüm katılımcılardan ve/veya yasal vasilerinden bilgilendirilmiş onam alındığını doğrulayan yazılı, sözlü veya çevrimiçi bir beyanda bulunmalı ve yöntemin gerekçesi ve uygulanışını açıklamalıdır. İnsan katılımcılara ait ad, soyad ve diğer tanımlayıcı bilgiler ile Health Insurance Portability and Accountability Act (HIPAA) kapsamında korunan tüm kişisel veriler, makalenin metni, tablolar, şekiller ve ekler dahil olmak üzere tüm bölümlerinden çıkarılmalıdır.

Zorlama riski bulunan veya tam onam veremeyebilecek hassas grupları kapsayan çalışmaların değerlendirilmesinde editörler özel özen gösterir. Bu tür çalışmalar, gerekirse daha ayrıntılı inceleme için editöryal denetim grubuna yönlendirilebilir. Biyomedikal, klinik ve biyometrik veriler de dahil olmak üzere kişisel olarak tanımlanabilir tüm veriler için yazılı onam alınmalıdır. Talep edilmesi hâlinde, bu onamın belgelendirilmesi zorunludur.

Etik onayı bulunmayan çalışmalar değerlendirmeye alınmaz. Etik kurul onay belgesinde, araştırmada yer alan tüm araştırmacıların isimlerinin açıkça belirtilmiş olması zorunludur.

Raporlama Standartları

Dergiye gönderilen tüm çalışmalar, araştırma türüne uygun uluslararası raporlama yönergelerine uygun şekilde hazırlanmalıdır. Yazarlar, kullandıkları raporlama yönergesini makalenin Yöntem bölümünde açıkça belirtmeli ve mümkünse ilgili kontrol listesini (checklist) ek dosya olarak sisteme yüklemelidir.

Kullanılması gereken temel raporlama yönergeleri şunlardır:

• Klinik ve deneysel hayvan çalışmaları: ARRIVE 2.0

• Epidemiyolojik araştırmalar: STROBE-Vet

• Randomize klinik çalışmalar: CONSORT-Vet

• Sistematik derlemeler ve meta-analizler: PRISMA

Bu yönergelere uygunluk, makalenin bilimsel bütünlüğü ve şeffaflığı açısından önemlidir ve hakem değerlendirme sürecinin bir parçası olarak dikkate alınır.

ARRIVE Kılavuzu 2.0, deneysel hayvan araştırmalarının literatüre katkı sağlayacak düzeyde ayrıntılı ve şeffaf olarak raporlanmasını amaçlar. Bu şeffaflık; okuyucuların ve hakemlerin araştırmayı yeterince anlayabilmelerini, metodolojik doğruluğu değerlendirmelerini ve yöntem veya bulguları tekrarlayabilmelerini sağlar.

Arrive Check List İçin Erişilebilir URL: https://arriveguidelines.org/sites/arrive/files/documents/ARRIVE%202.0%20Z-card%20inside%20%28Turkish%29%20-%20Website%20FINAL_0.pdf

Makale İçinde Etik Kurul Onayının Raporlanması için Örnek İfadeler

Etik Kurul Onayı Olan Çalışmalar İçin

Örnek 1:

“This study was approved by the Ethics Committee of [Kurul Adı] (Approval No: XXXX, Date: DD.MM.YYYY) and conducted in accordance with the Declaration of Helsinki.”

Örnek 2:

“Ethical approval for this research was obtained from the [Kurul Adı] (Protocol No: XXXX). All procedures complied with national regulations and the principles of the Declaration of Helsinki.”

Bilgilendirilmiş Onamın Alınması İçin

Örnek 1:

“All participants provided written informed consent prior to data collection.”

Örnek 2:

“Informed consent was obtained verbally from all participants, as approved by the ethics committee.”

Örnek 3:

“Online informed consent was obtained through an electronic form before participants accessed the survey.”

Etik Kurul Gerekli Olmayan Çalışmalar İçin

(Bazı kurumlar yalnızca anonim ve müdahale içermeyen çalışmalar için muafiyet verebilir.)

Örnek:

“This study involved anonymous questionnaire data and was exempt from full ethical review according to the policies of the [Kurul Adı] (Exemption No: XXXX).”

Birden Fazla Ülkede Yürütülen Çalışmalar İçin

Örnek:

“Ethical approval was obtained in all participating countries, and the research adhered to local regulations and the principles of the Declaration of Helsinki.”

2. Biyogüvenlik ve Biyoetik Politikası

Genetik materyaller, patojen ajanlar, toksik kimyasallar veya biyogüvenlik riski barındıran diğer biyolojik materyallerle yürütülen çalışmalar, ulusal düzenlemelere ve uluslararası biyogüvenlik standartlarına (WOAH/OIE, WHO, FAO vb.) tam uyum içinde olmalıdır. Araştırmacılar, çalışmada uygulanan risk değerlendirmesi, koruyucu önlemler, laboratuvar seviyeleri (örn. BSL-2, BSL-3) ve güvenlik protokollerini makalede açık şekilde belirtmelidir. Gerekli durumlarda kurum içi Biyogüvenlik Kurulu onayı veya ilgili resmî izinlerin sağlanmış olması zorunludur.

C. Yayın Süreci Politikaları

1. Veri Paylaşım Politikası

Kocatepe Veteriner Dergisi’ne gönderilen tüm çalışmalar, veri paylaşımına ilişkin açık bir beyan içermelidir. Yazarlar, verilerin kamuya açık olup olmadığını, talep üzerine sağlanıp sağlanamayacağını veya gizlilik/etik nedenlerle kısıtlı olduğunu “Data Availability Statement” başlığı altında açıkça belirtmelidir. Dergiye gönderilen tüm makalelerde veri paylaşımına ilişkin şeffaf bir beyan bulunması zorunludur. Her durumda, yazar gizliliğinin korunması ve tescilli verilere ilişkin yasal hakların ihlal edilmemesi şartıyla, yazarlar bu verilerin yayın sonrası en az 10 yıl boyunca, tercihen kurumsal ya da disipline özgü bir veri havuzu veya başka bir veri merkezi aracılığıyla, yetkili profesyoneller tarafından erişilebilir olmasını sağlamakla sorumludur. Örnek ifadeler:

• “Tüm veri setleri ve analizler kamuya açıktır ve [veri havuzu/repository adı, DOI veya URL] adresinde mevcuttur.”

• “Veriler, makale yayımlandıktan sonra makul talepler doğrultusunda yazarlardan temin edilebilir. İletişim: [e-posta adresi].”

• “Etik ve gizlilik nedenleriyle veriler paylaşılmamaktadır; ancak yetkili araştırmacılar talep ettiğinde uygun izinler sağlandıktan sonra erişim mümkündür. İletişim: [e-posta adresi].”

Bu beyan, değerlendirme sürecinde editör ve hakemler tarafından kontrol edilir ve şeffaf veri paylaşımı dergimizin yayın standartlarının bir parçasıdır.

2. Veri Doğrulama Politikası

Kocatepe Veteriner Dergisi, gönderilen tüm çalışmaların bilimsel bütünlüğünü sağlamak amacıyla kapsamlı bir veri doğrulama süreci yürütür. Bu süreç, yalnızca benzerlik veya intihal incelemesini değil, araştırmada kullanılan tüm verilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini değerlendirmeyi içerir.

Dergi, editöryal süreç boyunca aşağıdaki doğrulama adımlarını uygulayabilir:

Benzerlik ve İntihal Kontrolü: Tüm gönderiler iThenticate veya eşdeğer yazılımlar ile taranır. İntihal, öz-întihal ve uygunsuz tekrar kullanım tespit edildiğinde makale değerlendirmeye alınmaz.

Veri Bütünlüğünün İncelenmesi: Araştırma verilerinde tutarsızlık, aşırı uyumluluk, uydurma (fabrication) veya tahrifat (falsification) şüphesi olduğunda editör veya hakemler ek açıklama isteyebilir.

Ham Veri Talebi: Gerekli durumlarda yazarlar; ham veriler, laboratuvar çıktıları, anket formları, istatistik dosyaları veya kullanılan veri setlerinin orijinal hallerini sunmakla yükümlüdür

Görüntü ve Grafik Doğrulaması: Mikroskopi, radyografi, jel görüntüleri, histolojik kesitler ve benzeri görsellerde manipülasyon şüphesi varsa ek dosya istenir ve dijital inceleme yapılabilir.

Etik Belgelerin Doğrulanması: Hayvan deneyleri izinleri, insan katılımcı onamları ve etik kurul kararları doğrulanır; gerekli bilgiler eksikse gönderi değerlendirmeye alınmaz.

Bu politika, COPE ve ICMJE’nin yayın etiği rehberleriyle uyumlu olarak uygulanır. Yazarlar, sunulan tüm verilerin gerçek, doğru ve eksiksiz olduğunu beyan etmekle sorumludur.

Dergi Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesine uymaktadır. Yönerge için tıklayınız.
Tübitak Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği için tıklayınız.

3. Yayın Sonrası Düzeltme, Uyarı ve Geri Çekme Politikası

Kocatepe Veteriner Dergisi, yayın sonrası ortaya çıkan tüm hataları ve etik sorunları COPE yönergelerine uygun şekilde değerlendirir. Düzeltme ve geri çekme işlemleri aşağıdaki kategoriler çerçevesinde yürütülür:

Erratum: Editoryal veya üretim sürecinden kaynaklanan ve makalenin bilimsel sonuçlarını etkilemeyen teknik hataların düzeltilmesi amacıyla yayımlanır. Bir hata fark eden yazarlar Dergi Yöneticisi veya Destek ekibiyle iletişime geçmelidir.

Corrigendum: Yazar(lar)a ait, verilerin sunumu veya açıklığıyla ilgili olup çalışmanın sonuçlarını değiştirmeyen önemli hataların düzeltilmesi için yayımlanır. Yayınlanan bir makale için düzeltme, yalnızca editörün onayı ve talimatları alındıktan sonra başlatılacaktır.

Retraction (Geri Çekme): İntihal, veri uydurma/çarpıtma, ciddi metodolojik hata, etik ihlal veya çalışmanın güvenilirliğini ortadan kaldıran diğer durumlarda uygulanır. Geri çekme bildirimi kalıcı olarak erişilebilir şekilde yayımlanır ve orijinal makaleye açıkça bağlanır.

4. Şüphe Beyanı

Soruşturmanın devam ettiği ve kesin bir sonuca ulaşmak için yeterli kanıtın bulunmadığı durumlarda, editör uygun değerlendirmeyi yaptıktan ve gerekli görüldüğünde derginin editör kurulu ile istişare ettikten sonra bir Endişe Beyanı yayımlayabilir.

Endişe Beyanı, makalenin kalıcı akademik kaydının bir parçası olarak yayımlanır ve yayından kaldırılmaz. Soruşturma tamamlandığında editör, incelemenin sonucuna göre düzeltme, geri çekme veya editör notu şeklinde bir bildirim yayımlar ve Endişe Beyanı bu yeni bilgiyle güncellenir. Ancak özgün Endişe Beyanı arşivde korunmaya devam eder.

Kocatepe Veteriner Dergisi, tüm düzeltme ve geri çekme süreçlerinde şeffaflığı, araştırma bütünlüğünü ve akademik etik ilkeleri esas alır.

D. Yayın Bütünlüğü

1. İntihal Politikası

Kocatepe Veteriner Dergisi, yayınlanmak üzere gönderilen tüm makalelerde intihal tespiti amacıyla Turnitin veya iThenticate gibi profesyonel benzerlik analiz araçlarını kullanır. Yazarlar, intihal raporunu başvuru sürecinde sisteme yüklemekle yükümlüdür.

Makalelerin benzerlik oranı %20’nin üzerinde ise, editörler tarafından ciddi şekilde incelenir. Benzerlik oranı yalnızca sayısal bir gösterge olarak değerlendirilmez; benzerliğin niteliği de göz önünde bulundurulur. Bu kapsamda, kaynak gösterilmemiş alıntılar, başka çalışmalardan kelime veya anlam değiştirilmeden yapılan aktarmalar, öz alıntıların aşırı kullanımı ve intihal şüphesi oluşturan diğer durumlar COPE yönergeleri doğrultusunda değerlendirilir.

Saptanan ciddi ihlaller, makalenin hakemlik sürecinde reddedilmesi veya yayımlanmışsa en geç bir hafta içinde geri çekilmesiyle sonuçlanabilir.

2. Veri Manipülasyonu ve Görsel Manipülasyonu Politikası

Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların doğrulanabilir, gerçek ve üzerinde oynanmamış veri içermesi zorunludur. Aşağıdaki eylemler etik ihlal olarak değerlendirilir:

• Veri uydurma (fabrication), veri tahrif etme (falsification)

• Görsellerde manipülasyon (örneğin mikroskopi görüntülerinin birleştirilmesi, sonuçların değiştirilmesi, yoğunluk ekleme/çıkarma, bant kaydırma vb.)

• Ham verilerin sunulamaması veya şeffaf olmayan veri işlemleri

Editörler, gerektiğinde yazar(lar)dan ham veri, analiz kodu, deney kayıtları veya orijinal görselleri sunmalarını talep edebilir.

3. Dilimleme (Salami Slicing) ve Yinelenen Yayın Politikası

Aynı araştırmanın gereksiz biçimde parçalara bölünerek birden fazla makale şeklinde yayımlanması (“salami slicing”) Kocatepe Veteriner Dergisi tarafından etik ihlal olarak kabul edilir. Ayrıca:

• Aynı veriye dayalı yinelenen yayınlar,

• Daha önce yayımlanmış çalışmaların uygun atıf yapılmadan yeniden sunulması,

• Aynı makalenin eşzamanlı olarak birden fazla dergiye gönderilmesi kesin olarak yasaktır.

Yazarlar, önceki çalışmalarıyla kısmi örtüşme varsa bunu editöre açıkça bildirmekle yükümlüdür.

4. Haksız Yazarlık / Hayalet Yazarlık Politikası

Kocatepe Veteriner Dergisi, ICMJE yazarlık kriterlerini benimser. Aşağıdaki durumlar yazarlık etiği ihlali olarak değerlendirilir:

• Haksız yazarlık: Bilimsel katkı sunmayan kişilerin yazar listesine eklenmesi.

• Hayalet yazarlık: Bilfiil katkı sunan kişilerin isimlerinin gizlenmesi veya hariç tutulması.

• Yazar sırası manipülasyonu: Yayın süreci başladıktan sonra çıkar amaçlı yazarların eklenmesi/çıkarılması.

Tüm yazarlar gönderim sırasında katkı beyanını doldurmalı ve her yazarın sorumluluk alanı açıkça belirtilmelidir. Etik kurul belgesinde yer almayan kişilerin yazar olarak dahil edilmesi kabul edilmez.

5. Etik İhlallerin İncelenmesi ve Yaptırımlar

Kocatepe Veteriner Dergisi, tüm etik ihlal şüphelerini COPE yönergeleri ve akış şemaları doğrultusunda değerlendirir.

İntihal, veri uydurma/tahrif etme, sahtecilik, dilimlenmiş yayın, haksız yazarlık, etik onay eksiklikleri, çıkar çatışması beyan edilmemesi, insan/hayvan deney etiği ihlalleri gibi durumlar resmî inceleme sürecine alınır.

İnceleme Süreci

• Yazarlardan ek bilgi, ham veri, araştırma kayıtları veya etik kurul onay belgeleri talep edilebilir.

• Yazarlar, savunma yapma hakkına sahiptir.

• Bulgular doğrulanamazsa veya ciddi ihlal şüphesi varsa süreç COPE prosedürlerine uygun şekilde ilerletilir.

Uygulanabilecek Yaptırımlar

• Makalenin değerlendirme sürecinde reddedilmesi,

• Yayınlanmış makalenin düzeltilmesi (correction), geri çekilmesi (retraction) veya endişe ifadesi yayımlanması (expression of concern),

• Yazar(lar)ın belirli süre Kocatepe Veteriner Dergisi’ne gönderim yapmaktan men edilmesi,

• Gerekli durumlarda yazarın kurumuna, fon sağlayıcılarına veya ilgili editörlere resmî bildirim yapılması.

Tüm etik incelemeler gizlilik ilkesi ile yürütülür ve nihai kararlar editoryal kurulun yetkisindedir.

Makale Değerlendirme Süreçleri

1. Ön Değerlendirme

Kocatepe Veteriner Dergisi’ne gönderilen tüm çalışmalar, ilk olarak editörler tarafından derginin amaç ve kapsamına uygunluk, dil ve yazım kalitesi, bilimsel geçerlilik, etik uygunluk ve özgünlük açısından incelenir. Bu aşamada;

• Dergi kapsamına uymayan,

• İngilizce dil ve yazım hataları içeren,

• Anlatım veya istatistik açısından eksiklikler taşıyan,

• Özgün değeri sınırlı olan çalışmalar

ilgili editör tarafından reddedilir. Reddedilen çalışmaların yazarlarına, gerekçeleriyle birlikte iki hafta içerisinde yazılı bildirim yapılır.

Uygun bulunan çalışmalar, detaylı ön değerlendirme için ilgili alan editörlerine iletilir.

2. Detaylı Ön Değerlendirme

Alan editörleri, makalenin tüm bölümlerini (öz, giriş, materyal ve yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç) dergi yayın politikaları ve bilimsel standartlara uygunluk açısından inceler.

• Bu değerlendirme sonucunda uygun görülen çalışmalar hakemlere gönderilir.

• Uygun bulunmayan çalışmalar, alan editörü raporu ile birlikte en geç beş hafta içerisinde yazara iade edilir.

3. Hakem Atama ve Değerlendirme Süreci

Çalışmalar, alan uzmanlığı ve hakemlerin deneyimlerine göre en az iki bağımsız hakeme gönderilir. Gerekli durumlarda, istatistik veya yabancı dil editörleri de sürece dahil edilir.

• Hakemlerin, yazarlarla aynı kurumdan olmaması sağlanır.

• Hakemler, çalışmaları objektif ve tarafsız bir şekilde değerlendirir; değerlendirme sürecindeki tüm belgelerin gizliliğini sağlar.

• Hakemler, gerekli gördüklerinde birden fazla revizyon talep edebilir.

• Hakem raporları, alan editörü tarafından iki hafta içinde incelenir ve nihai karar baş editöre iletilir.

Tüm değerlendirme süreçlerinde son karar verme yetkisi Baş Editöre aittir.

4. Kör Hakemlik

Tüm çalışmalar, yazar ve hakem kimliklerinin gizlendiği çift kör hakemlik sistemi ile değerlendirilir. Bu sistem, değerlendirmelerin nesnel ve tarafsız olmasını sağlar ve dergi yayın kalitesinin artırılmasına katkı sağlar.

5. Makale Geri Çekme

•Değerlendirme sürecindeki bir çalışmayı geri çekmek isteyen yazar(lar), makale değerlendirme sistemi üzerinden kabul edilebilir bir gerekçe ile geri çekme talebinde bulunabilirler. İlgili gerekçe editör tarafından kabul edildiği takdirde geri çekme işlemi tamamlanacaktır.

• Editörlük, talebi en geç bir hafta içinde değerlendirerek yanıt verir.

• Yayınlanmış veya değerlendirme aşamasındaki çalışmalarda hata veya eksiklik tespit edilirse, yazarlar editörlükle iş birliği yaparak gerekli düzeltmelerin yapılmasından sorumludur.

Ücret Politikası

Dergimizde makale gönderimi, değerlendirme ve yayın süreçleri tamamen ücretsizdir. Gönderilen veya yayımlanmak üzere kabul edilen makaleler için herhangi bir ücret talep edilmemektedir. Yayın politikamız gereği, sponsorluk ve reklam kabul edilmemekte olup, dergimizin tüm giderleri Afyon Kocatepe Üniversitesi tarafından karşılanmaktadır.