Araştırma Makalesi

Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi

Cilt: 19 Sayı: 1 15 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi

Öz

Sunulan çalışmada, inek ve mandalarda domates serası budama artıklarının in vitro rumen yıkımlanabilirlik özellikleri incelenmiştir. Sera üretiminin artmasından kaynaklı oluşan büyük miktarlardaki domates budama atıklarının hayvan beslemede alternatif kaba yem olarak kullanılması değerlendirilmiştir. Bu sayede hem çevresel sürdürülebilirlik hem de ekonomik kayıpların önlenmesi amaçlanmıştır. Domates serası budama atıklarının kimyasal analizleri sonucunda kuru madde (KM; %91,68), ham protein (HP; %15,60), ham kül (HK; %17,80), ham yağ (HY; %3,77) ve nötral deterjan fiber (NDF; %48,22) değerleri tespit edilmiştir. Materyalin ruminal sindirilebilirlik özellikleri manda ve inek rumen içerikleri kullanılarak Ankom DaisyII in vitro inkübasyon sisteminde belirlenmiş ve elde edilen parametrelerin karşılaştırılması yapılmıştır. Bu sonuçlara göre materyalin uygun lif içeriğine ve yüksek kuru madde içeriğine sahip olduğu, ham protein ve ham yağ oranlarının ise kabul edilebilir düzeyde olduğu tespit edilmiştir. İn vitro sindirilebilirlik testleri, mandaların ineklere kıyasla ham yağı ve ham proteini daha iyi sindirdiğini gösterdi (%31,58; %25,25; p<0,01, %23,41; %14,33; p<0,05). Sonuç olarak, domates serası budama atıklarının ruminant beslenmesinde kaba yem kaynağı olarak kullanılabileceği, bu atıkların yem programlarına dahil edilmesinin özellikle mandalarda, yem maliyetlerini azaltabileceği aynı zamanda tarımsal atıkların değerlendirilmesine de yardımcı olabileceği kanısına varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

This research was approved by the Afyon Kocatepe University Animal Experiments Local Ethics Committee on 11/10/2023 under the number AKÜHADYEK-49533702/98

Teşekkür

In this study, authors would like to thank the Afyon Kocatepe University Scientific Research Projects Coordinatorship.

Kaynakça

  1. Abak, K. (2016). Türkiye’de domatesin dünü, bugünü ve yarını. Türktob Dergisi, 17, 8-13.
  2. Adesogan, A. T. (2005). Effect of bag type on the apparent digestibility of feeds in ANKOM DaisyII incubators. Animal feed science and technology, 119(3-4), 333-344.
  3. Alaca, F., & Arslan, N. (2012). Sekonder metabolitlerin bitkiler açısından önemi. Ziraat Mühendisliği, (358), 48-55.
  4. AOAC (1990). Association of Official Analytical Chemists. In: Official Methods of Analysis. Eds: Helrich, K., USA, p: 69–88.
  5. Aydoğan, B. (2022). Fermente Domates Yaprağı Kullanımının Kuzu Performansı Üzerine Etkileri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık bilimleri enstitüsü Doktora Tezi.
  6. Bauman, D. E., Perfield, J. W., De Veth, M. J., & Lock, A. (2003). New perspectives on lipid digestion and metabolism in ruminants. In Proc. Cornell Nutr. Conf (Vol. 65, pp. 175-189). NY, USA: Cornell University.
  7. Buccioni, A., Decandia, M., Minieri, S., Molle, G., & Cabiddu, A. (2012). Lipid metabolism in the rumen: New insights on lipolysis and biohydrogenation with an emphasis on the role of endogenous plant factors. Animal Feed Science and Technology, 174(1-2), 1-25.
  8. Budağ, C. (2009). Baklagil tane yemleri ve ruminant beslenmede kullanımı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 14(2), 88–101.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Veteriner Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

1 Mart 2026

Yayımlanma Tarihi

15 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

6 Aralık 2025

Kabul Tarihi

27 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Karatosun, S., & Özçınar, Ü. (2026). Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Veterinary Journal, 19(1), 40-54. https://doi.org/10.30607/kvj.1834969
AMA
1.Karatosun S, Özçınar Ü. Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Veterinary Journal. 2026;19(1):40-54. doi:10.30607/kvj.1834969
Chicago
Karatosun, Sümeyra, ve Ümit Özçınar. 2026. “Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi”. Kocatepe Veterinary Journal 19 (1): 40-54. https://doi.org/10.30607/kvj.1834969.
EndNote
Karatosun S, Özçınar Ü (01 Mart 2026) Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Veterinary Journal 19 1 40–54.
IEEE
[1]S. Karatosun ve Ü. Özçınar, “Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi”, Kocatepe Veterinary Journal, c. 19, sy 1, ss. 40–54, Mar. 2026, doi: 10.30607/kvj.1834969.
ISNAD
Karatosun, Sümeyra - Özçınar, Ümit. “Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi”. Kocatepe Veterinary Journal 19/1 (01 Mart 2026): 40-54. https://doi.org/10.30607/kvj.1834969.
JAMA
1.Karatosun S, Özçınar Ü. Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Veterinary Journal. 2026;19:40–54.
MLA
Karatosun, Sümeyra, ve Ümit Özçınar. “Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi”. Kocatepe Veterinary Journal, c. 19, sy 1, Mart 2026, ss. 40-54, doi:10.30607/kvj.1834969.
Vancouver
1.Sümeyra Karatosun, Ümit Özçınar. Fermente, Kurutulmuş ve Peletlenmiş Domates Serası Budama Artıklarının Manda ve İneklerde in Vitro Rumen Yıkımlanabilirliğinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Veterinary Journal. 01 Mart 2026;19(1):40-54. doi:10.30607/kvj.1834969