İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER

Mehmet Nuhoğlu

İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER

Öz

Hat sanatının gerek çizgisel gerekse anlam boyutu üzerine yapılan araştırmalar günden güne artmakta, bu sanata dair değerlendirmeler ve yorumlar farklı kapılar açarak gelişme göstermektedir. Hat sanatının veya hüsnühat sanatının, harflerin çizgilerinden ve sülüs, nesih, talik türlerinin geometrik temele dayanan noktasal değerlerden oluştuğu için soyut bir sanat olduğu değerlendirmesi yaygındır. Bu makalede seçilen örnekler üzerinden, yazının çizgisel duruşunun arkasında, kompozisyonun tamamına bakana/seyredene farklı anlamlar veya zihnin dünyasında belki de şuur altında değişik çağrışımlar yapan tarafı ele alınacaktır. Dönemin hattatlarının yazıyı bir estetik değer üzerinden oluşturmakla yetinmedikleri, yaşadıkları çağın toplumsal yapısının bir yansıması ve belki daha fazlası ilişkili bulundukları entelektüel zümrenin sanat zevkinin ortak bir ürünü olarak ortaya çıktığını düşündürtmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Referans1 Alparslan, A., Osmanlı Hat Sanatı Tarihi, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1999.
Referans2 Bilen, Y., Türk İslam Medeniyeti ve Hat Sanatı, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, c.0, s.33, Erzurum, 2014.
Referans3 Cam, F., Türk Hat Sanatının Felsefi Arka Planı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, 2016.
Referans4 Derman, U., TDV İslam Ansiklopedisi, cilt 16, İstanbul, 1997.
Referans5 Günüç, F., XV.-XX. Yüzyıl Osmanlı Dini Mimarisinde Celi Sülüs Hattı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Ün. Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1991.
Referans6 Gürses, S., Sanat ve Kuram:1900-200 Değişen Fikirler Antolojisi (çev.), (ed. Charles Harrison, Paul Wood), Küre Yayınları, 2015.
Referans7 İbn Haldun, Mukaddime (çev. Halil Kendir), II. Cilt, Marmara Belediyeler Birliği Kültür Yayınları, İstanbul.
Referans8 Koç, T., İslam Estetiği, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul, 2008

Referans9 Mutluel, O., Sanat Felsefesi Açısından Hilyeler, Turkish Studies Journal, c. 8, s.12, 2013.
Referans10 Ökten, S., Aslında Bir Sanat Var; Sanat, Birey ve Toplum Üzerine, Ocak, 2019.
Referans11 Özkafa, F., Hat Sanatında Armudî İstifler, Klasik Sanatlar Yıllığı, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, İstanbul, 2016.
Referans12 Serin, M., Hat Sanatı ve Meşhur Hattatlar, Kubbealtı Neşriyatı, İstanbul, 3. Baskı, 2008.
Referans13 Sezer, B., Yahya Sofî’nin İstanbul Fatih Camii Pencere Alınlıklarındaki Fatiha Sûresi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C.3, S.1, 2010.
Referans14 Taşkıran, H., İ., Yazı ve Mimari, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1997.
Referans15 Tatlı, B., https://docplayer.biz.tr/2314592-Turk-islam-sanat-felsefesi.html
Referans16 Tüfekçioğlu, A., Erken dönem Osmanlı mimarisinde yazının kullanımı (2 cilt), Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 1997.
Referans17 Yazır, M.B., Medeniyet Aleminde Yazı ve İslam Medeniyetinde Kalem Güzeli, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, cilt I, Ankara, 1989.
Referans18 Yetkin, S., K., Estetik Doktrinler, Bilgi Yayınevi, Ankara, 1972
Referans19 https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Hicr-suresi/1847/45-48-ayet-tefsiri
Referans20 https://www.turanakinci.com/portfolio-view/ana-kapi-insa-kitabesi/
Referans21 https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Ha%C5%9Fr-suresi/5148/22-24-ayet-tefsiri
Referans22 https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Z%C3%BCmer-suresi/4120/62-63-ayet-tefsiri
Referans 23 https://tr.wikipedia.org/wiki/Ma%C4%9Frib%C3%AE#/media/Dosya:Maghribi_script_sura_5.jpg
Referans24 http://www.kalemguzeli.org/index.php?go=main&KNO=181
Referans25 https://tezhipnedir.wordpress.com/2009/12/10/osmanli-fermanlari/
Referans26 https://www.youtube.com/watch?v=V-MPhjW5wyo
Referans27 https://www.wikiwand.com/tr/Bihz%C3%A2d

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yazarlar

Mehmet Nuhoğlu ^*
0000-0003-4742-644X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

17 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

24 Ağustos 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 6

IZ

https://izlik.org/JA82RB82CK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Nuhoğlu, M. (2022). İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER. Lale, 6, 29-40. https://izlik.org/JA82RB82CK

AMA

1.Nuhoğlu M. İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER. Lale Dergisi. 2022;(6):29-40. https://izlik.org/JA82RB82CK

Chicago

Nuhoğlu, Mehmet. 2022. “İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER”. Lale, sy 6: 29-40. https://izlik.org/JA82RB82CK.

EndNote

Nuhoğlu M (01 Ağustos 2022) İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER. Lale 6 29–40.

IEEE

[1]M. Nuhoğlu, “İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER”, Lale Dergisi, sy 6, ss. 29–40, Ağu. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82RB82CK

ISNAD

Nuhoğlu, Mehmet. “İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER”. Lale. 6 (01 Ağustos 2022): 29-40. https://izlik.org/JA82RB82CK.

JAMA

1.Nuhoğlu M. İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER. Lale Dergisi. 2022;:29–40.

MLA

Nuhoğlu, Mehmet. “İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER”. Lale, sy 6, Ağustos 2022, ss. 29-40, https://izlik.org/JA82RB82CK.

Vancouver

1.Mehmet Nuhoğlu. İSTANBUL’DA BAZI TARİHİ YAPI KİTABELERİNİN HAT SANATI ÖZELLİKLERİ BAĞLAMINDA ANLAM VE KAVRAM BOYUTU ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER. Lale Dergisi [Internet]. 01 Ağustos 2022;(6):29-40. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82RB82CK