OTTOMAN EBRU HISTORY (16th - 18th CENTURIES)

Öz

Unlike other book arts, the history of Ottoman ebru (marbling) could not be enlightened due to insufficient academic research in the field. The uncertainty resulting from the non-existence of date and name of the artists on the artworks has no doubt contributed to restricted research. 

The aim of this study is to gather information on the ebru techniques and ebru artists of the 16th, 17th and 18th centuries. For this end, research has been carried out at the Republic of Türkiye Directorate of State Archives Ottoman Archives Topkapı Palace Museum Archive, where dated ebru manuscripts are kept and though limited, information on ebru techniques, ebru artists and master and apprentice relationship between them during the 16th, 17th and 18th centuries has been gathered.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Ebru History
• dating of ebru papers
• classification of ebru papers.

OSMANLI EBRÛ TARİHİ (16. - 18. YÜZYILLAR)

Öz

Diğer kitap sanatlarının aksine Osmanlı ebrû tarihi, bu konuda bugüne kadar yapılmış akademik çalışmaların azlığı nedeniyle yeterince aydınlatılamamıştır. Şüphesiz yapılan ebrûların üzerinde tarih ve imza bulunmamasının taşıdığı belirsizliklerin bunda payı bulunmaktadır.

Bu çalışmayla 16, 17 ve 18. yüzyılların her biri için kullanılan ebrû teknikleri ve ebrûları yapan ebrûcular hakkında bilgi edinilmesi amaçlanmış, bunun için Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi tasnifinde bulunan defterlerin kaplarındaki tarihlenmiş ebrûlar kullanılarak 16, 17 ve 18. yüzyıllara ait ebrû teknikleri, bunları yapan ebrûcular ve ebrûcular arasındaki usta çırak ilişkileri konusunda kısıtlı da olsa bilgi edinmek mümkün olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Ebrû Tarihi
• ebrûların tarihlenmesi
• ebrûların sınıflandırılması.

Kaynakça

1. Babaoğlu, T. A. (2017). Türk Ebrûsu Nakş-ı ber Âb. İstanbul: Klasik Türk Sanatları Vakfı.
2. Babaoğlu, T. A. (2020). Doğumunun 100. Yılında Hocam Mustafa Düzgünman. İstanbul: Al-Baraka Yayınları.
3. Babaoğlu, T. A. (2024). Osmanlı Ebru Tarihi ve Sanatçıları (16.-18. Yüzyıllar). Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
4. Baş, İ. (2019). Osmanlı ve cumhuriyet döneminde arşiv idaresi, arşivcilik ve ilk tasnif çalışmaları. Arşiv Dünyası, 6(2), 148-164.
5. Derman, Ç. (2008). Hezârfen Necmeddin Okyay'ın Sanatkâr Oğulları. Uluslararası Üsküdar Sempozyumu, Bildiriler içinde (s. 149-160). İstanbul: Üsküdar Belediyesi.
6. Derman, M. U. (1977). Türk Sanatında Ebrû. İstanbul: Ak Yayınları.
7. Derman, M. U. (1999). Gecikmiş Bir Vaat. Prof. Dr. M. Nihat Çetin'e Armağan içinde (s. 371-405). İstanbul: Üniversitesi Edebiyat Fakültesi.
8. Derman, M. U. (2003). Hezârfen Hattat Üsküdarlı Necmeddin Okyay. Uluslararası Üsküdar Sempozyumu 1, Bildiriler içinde (s. 182-195). İstanbul: Üsküdar Belediyesi.

9. Derman, M. U. (2009). "Sâmi Efendi". İslam Ansiklopedisi. C. 36. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 72-74.
10. Derman, M. U. (2010). Osmanlı Dönemi İstanbul’unda Ebrûculuk. Kültürler Başkenti İstanbul içinde (s. 388-391). İstanbul: Türk Kültürüne Hizmet Vakfı.
11. Derman, M. U. (2015). İstanbul'da Ebrû Sanatı. Antik Çağdan XX1. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi içinde (s. 350-357). Müstakimzâde. (t. y.). Tuhfe-i Hattâtîn.
12. Sandys, G. (1621). A Relation of a Journey Begun on Dom: 1610. Londra: W. Barrett.
13. Tatcı, M. ve Yıldız, M. (2016). XVI. ve XVIII Asırlarda Yaşayan Velîler ve Deliler. İstanbul: H Yayınları.