İnceleme Makalesi

Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri

Cilt: 6 Sayı: 1 23 Ocak 2025
PDF İndir
EN TR

Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri

Öz

Türkiye’de ve dünyada kütüphaneler her gün çok sayıda ve türde kullanıcı grubu tarafından ziyaret edilmektedir. Kütüphanelerin başlıca işlevleri bilgiye erişimi yöntem ve metotlarlarıyla öğretmek, bilimsel iletişimi teşvik etmek, araştırma ve öğretimi desteklemektir. Bu sebeple organizasyon yapıları ve hizmetleri bu işlevlere uygun olarak yapılandırılmaktadır. Temel amaç ve işlevleri aynı olan kütüphanelerin; kullanıcı yaş aralığı, bağlı bulundukları kurum ve ihtiyacın niteliğine bağlı olarak farklı türleri bulunmakla birlikte; karmaşık bir sosyal profile sahip, artan sayıdaki kullanıcı grubu ile ilişkili olarak klasik varoluş amaçlarının dışına çıkarak örgütlenmeleri gerekmektedir. Bu örgütlenme çerçevesinde kütüphanelerin temel bileşenleri ve organizasyon yapılarının değişimi şarttır. Zira kullanıcı grupları, klasik kütüphane hizmetlerinden yararlanmak için bulundukları öngörülen bu ortamlara; yoksulluk, evsizlik, göçmenlik kaygıları, ruhsal ve sağlık sorunları gibi oldukça geniş bir yelpazede yayılan, sayılması güç ve karşılanmamış psikososyal etmenle gitmektedirler. Dolayısıyla klasik kütüphanecilik hizmetlerinin boyunu aşan ihtiyaçlarını, kendileriyle birlikte gittikleri bu ortamlara taşımaktadırlar. Karşılanamayan ihtiyaçlar bireyin tüm beklenti ve davranışları gibi kütüphanelerden de almayı umdukları hizmetleri ve neticede kütüphaneleri, çalışanları ve hizmetleri etkilemektedir/değiştirmektedir. Çalışmanın temel odak noktası, kütüphane ve hizmetlerini şekillendiren sosyolojik temelli kullanıcı yığını sorunu için çözüm sunmak ve kütüphaneciliğin yeni rollerini anlamlandırmaktır. Bu çalışma, kütüphane personeli ve hizmetlerinin değerlendirilmesini amaçlamakla birlikte sosyolojik koşulların kütüphanecilik mesleği ve hizmetleri üzerindeki etkilerine dikkat çekmektedir. Çalışma, yoksulluk, evsizlik ve göçmenlik gibi psikososyal krizlerin yoğun yaşandığı çoğunlukla Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli halk kütüphanelerine odaklanmakta; kütüphanelerin bu krizleri dikkate alarak örgütsel gelişim ve örnek hizmet uygulamalarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmada kütüphanecilik literatüründeki gelişim ve sınırların anlamlandırılması; çalışmanın bilimsel açıdan desteklenmesi amacıyla Web of Science (WOS) üzerinden 2016-2021 yılları arasındaki yazar-tema-trend değişimi verileri değerlendirilmiştir. Türkiye’de uygulama alanının dar olması sebebiyle yetersiz literatüre sahip olan sosyal kütüphanecilik, kütüphanecilerin ve kullanıcıların sosyal ihtiyaçları konuları için doküman analizi yöntemi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agencies, C.L. (2007). Guidelines for library services for people with mental illnesses, 2007.
  2. Bitter‐Rijpkema, M.E., Verjans, S. ve Bruijnzeels, R. (2012), The library school: Empowering the sustainable innovation capacity of new librarians. Library Management, 33(1/2), pp. 36-49. https://doi.org/10.1108/01435121211203301
  3. Bitter‐Rijpkema, M. E., Verjans, S., ve Bruijnzeels, R. (2011). The Library School: empowering the sustainable innovation capacity of new librarians. Library Management, 33(1/2), pp. 36-49.
  4. Brassil, E. B. (2014). ALA [Glossary] of library & information science, Chicago: American Library Association, 2013.
  5. Buckland, M. K. (1997). What is a “document”?. Journal of the American Society for Information Science, 48(9), 804-809. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-4571(199709)48:9<804::AID-ASI5>3.0.CO;2-V
  6. Cronin, B. ve Davenport, E. (1996). Conflicts of jurisdiction: An exploratory study of academic, professional, and epistemological norms in library and information science. Libri, 46(1), 1-15. https://doi.org/10.1515/libr.1996.46.1.1
  7. Chu, C. M., Raju, R., Cunningham, C., Ji, J., Ortíz-Repiso Jiménez, V., Slavic, A., ve Zakaria, S. (2024). Profesyonel Kütüphane ve Bilgi Bilimi (LIS) Eğitim Programları için IFLA Rehberi.
  8. Heite, C. (2012). Setting and crossing boundaries: Professionalization of social work and social work professionalism. Social Work and Society, 10(2).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Sistemleri Kullanıcı Deneyimi Tasarımı ve Geliştirme, Bilgi Sistemleri Organizasyonu ve Yönetimi

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

27 Kasım 2024

Kabul Tarihi

3 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çavdar, G., & Eğilmez, Ö. (2025). Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri. Kütüphane Arşiv ve Müze Araştırmaları Dergisi, 6(1), 165-183. https://doi.org/10.59116/lamre.1592333
AMA
1.Çavdar G, Eğilmez Ö. Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri. LAMRe Journal. 2025;6(1):165-183. doi:10.59116/lamre.1592333
Chicago
Çavdar, Gülden, ve Özüm Eğilmez. 2025. “Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri”. Kütüphane Arşiv ve Müze Araştırmaları Dergisi 6 (1): 165-83. https://doi.org/10.59116/lamre.1592333.
EndNote
Çavdar G, Eğilmez Ö (01 Ocak 2025) Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri. Kütüphane Arşiv ve Müze Araştırmaları Dergisi 6 1 165–183.
IEEE
[1]G. Çavdar ve Ö. Eğilmez, “Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri”, LAMRe Journal, c. 6, sy 1, ss. 165–183, Oca. 2025, doi: 10.59116/lamre.1592333.
ISNAD
Çavdar, Gülden - Eğilmez, Özüm. “Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri”. Kütüphane Arşiv ve Müze Araştırmaları Dergisi 6/1 (01 Ocak 2025): 165-183. https://doi.org/10.59116/lamre.1592333.
JAMA
1.Çavdar G, Eğilmez Ö. Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri. LAMRe Journal. 2025;6:165–183.
MLA
Çavdar, Gülden, ve Özüm Eğilmez. “Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri”. Kütüphane Arşiv ve Müze Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 1, Ocak 2025, ss. 165-83, doi:10.59116/lamre.1592333.
Vancouver
1.Gülden Çavdar, Özüm Eğilmez. Kütüphaneciliğin Değişen Rolleri. LAMRe Journal. 01 Ocak 2025;6(1):165-83. doi:10.59116/lamre.1592333