Kütüphanecilerin Dijital Dönüşüm Kavramsal Farkındalığı Üzerine Bir Araştırma: Bartın Örneği

Öz

Dijital dönüşüm teknolojik etkilerle gerçekleşen değişimlere işaret eden bir süreçtir. Kütüphaneler bağlamında ele alındığında ise dijital dönüşüm bilgi yönetimi, bilgiye erişim, teknik hizmetler ve kullanıcı hizmetleri gibi alanlarda değişim ve gelişimi kapsayan bir süreç olarak düşünülebilir. Kütüphanecilerin bu değişim ve dönüşüm sürecine yabancılaşmamaları için öncelikle dijital dönüşüm kavramlarına hâkim olması gerektiği değerlendirilmektedir. Daha sonraki süreçte ise veri yönetimi, dijital okuryazarlık gibi konularda bilgi ve becerilerini geliştirmelerinin kütüphanecilerin faydasına olacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda kütüphanecilerin dijital dönüşüm kavramsal farkındalığının yüksek olması kütüphanecilik mesleğinin gelişim ve değişime ayak uydurması açısından büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda çalışmada Bartın ilinde görev yapan kütüphanecilerin dijital dönüşüm kavramsal farkındalıklarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Betimsel tarama modelinde nicel bir araştırma olarak tasarlanan çalışmada kullanılan veriler 29 kavramdan oluşan Endüstri 4.0 Kavramsal Farkındalık Ölçeği ile toplanmıştır. Kullanılan ölçek Bartın’da görev yapan kütüphanecilerin dijital dönüşüm kavramlarına ne kadar hâkim olduklarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma kapsamında Bartın ilinde görev yapan 22 kütüphanecinin tamamına ilgili ölçek uygulanmış ve geri bildirim alınmıştır. Katılımcılara sorulan 29 dijital dönüşüm kavramı 6 başlık altında sınıflandırılarak tablolaştırılmış ve gelen yanıtların yüzdelik dağılımlarına göre analiz edilmiştir. Bulguların analiz edilmesiyle ulaşılan sonuçlar Bartın’da görev yapan kütüphanecilerin dijital dönüşüm bağlamında Yapay Zekâ, Gelişmiş Otomasyon, Siber Güvenlik, Bulut Bilişim Teknolojisi ve Teknolojik Yenilik kavramlarının kütüphaneler için kaçınılmaz bir süreç olduğu konusunda yüksek farkındalıklarının olduğunu göstermektedir. Çalışmada ulaşılan bir diğer önemli sonuçta yüksek lisans mezunu kütüphanecilerin lisans mezunlarına göre dijital dönüşüm konusunda daha yüksek farkındalığa sahip olmalarıdır. Bu anlamda yüksek lisans eğitiminin kütüphanecilerin dijital dönüşüme uyum sağlama süreçlerini olumlu olarak etkilediğini söylemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• kütüphaneci
• dijital dönüşüm
• endüstri 4.0
• Bartın

A Study on Librarians Conceptual Awareness of Digital Transformation: The Case of Bartın

Öz

Digital transformation is a process that refers to changes brought about by technological impacts. When considered in the context of libraries, digital transformation can be thought of as a process encompassing change and development in areas such as information management, access to information, technical services, and user services. It is considered essential for librarians to master the concepts of digital transformation in order to avoid alienation from this process of change and transformation. It is thought that in the subsequent process, developing their knowledge and skills in areas such as data management and digital literacy will be beneficial to librarians. In this context, it is of great importance for the development and adaptation of the librarian profession that librarians have a high level of conceptual awareness of digital transformation. Within this scope, the study aims to determine the conceptual awareness of digital transformation among librarians working in Bartın province. This study, designed as a quantitative research using a descriptive survey model, collected data using the Industry 4.0 Conceptual Awareness Scale, which consists of 29 concepts. The scale aimed to reveal the level of familiarity that librarians working in Bartın have with digital transformation concepts. Within the scope of the research, the relevant scale was applied to all 22 librarians working in Bartın province, and feedback was obtained. The 29 digital transformation concepts asked to the participants were classified under 6 headings, tabulated, and analyzed according to the percentage distribution of the responses received. The results obtained from the analysis of the findings show that librarians working in Bartın have a high awareness that the concepts of Artificial Intelligence, Advanced Automation, Cyber Security, Cloud Computing Technology, and Technological Innovation are an inevitable process for libraries in the context of digital transformation. Another important finding of the study is that librarians with master's degrees have a higher awareness of digital transformation than those with bachelor's degrees. In this sense, it is possible to say that master's education positively affects librarians' adaptation processes to digital transformation.

Anahtar Kelimeler

• Librarian
• digital transformation
• Industry 4.0
• Bartın

Kaynakça

1. Aalami, N. (2020). Derin öğrenme yöntemlerini kullanarak görüntülerin analizi. ESTUDAM Bilişim Dergisi, 1(1), 17–20.
2. Akyol, H. (2020). Teknolojik inovasyon sürdürülebilir kalkınma üzerinde teşvik edici bir faktör müdür? Aydın İktisat Fakültesi Dergisi, 5(2), 14-24.
3. Atzori, L., Iera, A. ve Morabito, G. (2010). The internet of things: A survey. Computer Networks, 54(15), 2787-2805. https://doi.org/10.1016/j.comnet.2010.05.010
4. Bingöl, B. (2018). Yeni bir yaşam biçimi: Artırılmış gerçeklik (AG). Etkileşim 1(1), 44-55. https://doi.org/10.32739/etkilesim.2018.1.8
5. Bolat, F. ve Koşaner, Ö. (2021). İnsansız gemilerin güncel statüleri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (23), 341-358. https://doi.org/10.31590/ejosat.870875
6. Bozkurt, A., Hamutoğlu, N. B., Liman Kaban, A., Taşçı, G. ve Aykul, M. (2021). Dijital bilgi çağı: Dijital toplum, dijital dönüşüm, dijital eğitim ve dijital yeterlilikler. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 35-63. https://doi.org/10.51948/auad.911584
7. Böğrekci, İ. ve Demircioğlu, P. (2025). Akıllı sensör teknolojileri. N. F. Özdil (Yay. Haz.). Makine Mühendisliğinde Güncel Konular içinde (ss.1-34). Akademisyen Yayınevi.
8. Çelen, S. (2017). Sanayi 4.0 ve simülasyon. International Journal of 3D Printing Technologies and Digital Industry, 1(1), 9-26.

9. Çelik, K. (2021). Bulut bilişim teknolojileri. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(24), 436-450. https://doi.org/10.47129/bartiniibf.1019898
10. Cibaroğlu, M. O. (2020). Bilgi teknolojilerinin bilgi erişime etkileri: Literatüre dayalı nitel bir çalışma. Bilgi Yönetimi, 3(1), 11-24. https://doi.org/10.33721/by.654544
11. Demir, M. (2025). Atomik boyuttaki mühendisliğin adı “Nanoteknoloji”. Euroasia Mathematical, Engineering, Natural and Medical Sciences Journal, 11(35), 34 – 42. doi: 10.5281/zenodo.13979882
12. Dinç, N. ve Ulukavak, M. (2022). Adıyaman ili için yapay sinir ağları ile geoit belirleme. Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi, 7(3), 181-192. https://doi.org/10.46578/humder.1192634
13. Doğan, E. ve Narin, M. (2024). Enerji sektöründe dijitalleşme ve blokzincir teknolojisindeki gelişmenin ekonomik etkileri. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 10(1), 125-148. https://doi.org/10.20979/ueyd.1438329
14. Doğan, O. (2019). Dijital dönüşümün yönetimi sürecinde üniversite öğrencilerinin endüstri 4.0 kavramsal farkındalık düzeyleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi.
15. Doğan, O. ve Baloğlu, N. (2020). Endüstri 4.0 kavramsal farkındalık ölçeği. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 22(38), 58-81.
16. Durgud, D., Bal, Y. ve Aydın, H. (2022). Sanal gerçeklik (VR) yaklaşımıyla geliştirilen dijital oyun uygulamasının doğruluk analizi. Bilgisayar Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi, 3(2), 19-27. https://doi.org/10.54047/bibted.1186103
17. Eraslan, B. ve Uysal, A. (2024). Endüstri 4.0 çağında Türkiye: Akıllı fabrikaların yükselişi ve mekânsal dinamikler. Mavi Atlas, 12(2), 505-517. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1487666
18. Faik, I., Barrett, M. ve Oborn, E. (2020). How information technology matters in societal change: An affordance-based institutional logics perspective. MIS Quarterly, 44(3), 1359-1390. https://doi.org/10.25300/MISQ/2020/14193
19. Fletcher, G. ve Griffiths, M. (2020). Digital transformation during a lockdown. International Journal of Information Management, (55), 1-3. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2020.102185
20. Genç, E. ve Tunalı, İ. (2022). Endüstri 4.0 ve lojistik 4.0 kapsamında akıllı depo sistemleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 9(4), 194-215.
21. Hess, T., Matt, C., Benlian, A. ve Wiesböck, F. (2016). Options for formulating a digital transformation strategy. MIS Quarterly Executive, 15(2), 103-119.
22. Karasar, N. (2010). Bilimsel Araştırma Yöntemi (21. bs.). Nobel Yayın Dağıtım.
23. Karasoy, H. A., & Babaoğlu, P. (2021). Türkiye’de siber güvenlik: Yasal ve kurumsal altyapı. Yasama Dergisi, 44, 123-155. https://izlik.org/JA82TU97JH
24. Kavak, A. (2023). Toplum 5.0 perspektifinde kütüphane 5.0: Teknoloji ve insan merkezli yeni nesil kütüphane hizmetleri. Bilgi Yönetimi, 6(2), 280-309. https://doi.org/10.33721/by.1343297
25. Koç, O. (2025). Dijital bilgi yönetiminde yeni ufuklar: Yapay zekâ destekli sistemler. O. Koç (Yay. Haz..). Yapay Zeka Ve Bilgi Yönetimi: Sağlık, Eğitim ve Toplum İçin Yenilikçi Uygulamalar içinde (ss. 83-100). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub698
26. Koray, C. ve Sümer, E. (2019). Satranç oyunu için bilgisayarla görme tabanlı hamle algılama ve yorumlama sistemi. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 24(1), 299-316. https://doi.org/10.17482/uumfd.329723
27. Lasi, H., Fettke, P., Kemper, H. G., Feld, T. ve Hoffmann, M. (2014). Industry 4.0. Business & Information Systems Engineering, 6(4), 239-242. https://doi.org/10.1007/s12599-014-0334-4
28. McCarthy, J. (2007, Kasım 12). What is artificial intelligence? Stanford University. https://www-formal.stanford.edu/jmc/whatisai.pdf
29. Mergel, I., Edelmann, N. ve Haug, N. (2019). Defining digital transformation: Results from expert interviews. Government Information Quarterly, 36(4), 1-16. https://doi.org/10.1016/j.giq.2019.06.002
30. Mnzava, E. E. (2020). Twitter library account: Highlights for the users and librarians. Library Hi Tech News, 38(2), 8-10. https://doi.org/10.1108/lhtn-07-2020-0064
31. Mobidev. (2024, Ocak 23). Energy 4.0: Digital transformation in energy and utilities industry. https://mobidev.biz/blog/digital-transformation-energy-utilities-sector
32. Morch, A. I., Jondahl, S. ve Dolonen, J. A. (2005). Supporting conceptual awareness with pedagogical agents. Information Systems Frontiers, 7(1), 39-53. https://doi.org/10.1007/s10796-005-5337-8
33. Özsoylu, A. F. (2017). Endüstri 4.0. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 41-64.
34. Rajaraman, V. (2014). JohnMcCarthy - Father of artificial intelligence. Resonance, 19, 198-207. https://doi.org/10.1007/s12045-014-0027-9
35. Sarı, F. (2021). Cahit Arf’ın “Makine Düşünebilir mi ve Nasıl Düşünebilir?” adlı makalesi üzerine bir çalışma. TRT Akademi, 6(13), 812-833. https://doi.org/10.37679/trta.962940
36. Sarı, H. (2022, Mart 18). Geleceğin dünyasında hologram. TÜBİTAK Bilim Genç. https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/hologram-nasil-calisir
37. Sarıçoban, B. S. (2024). Touching history with artificial intelligence: Digital restoration and presentation of old photos. S. Stancheva, B. Blazhev, R. Petkov and S. Blazheva (Yay. Haz.). E-collection of scientific papers from an international conference on “Modern practices and methods of digitalization, digital restoration & presentation of old photographs” içinde (ss. 26-34). National High School of Polygraphy and Photography.
38. Sevinç, E. (2019). Nanoteknoloji inovasyon sistemi: Türkiye tekstil sektörü örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 23-48. https://doi.org/10.18037/ausbd.566679
39. Shi, Z. (2021). Introduction. J. Glyn (Yay. Haz.). Intelligence Science: Leading the Age of Intelligence içinde (ss. 1-31). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-85380-4.00001-4
40. Speicher, M., Hall, B. D. ve Nebeling, M. (2019). What is mixed reality? ACM CHI Conference on Human Factors in Computing Systems Proceedings. https://doi.org/10.1145/3290605.3300767
41. Şahin, K. ve Turan, B. O. (2018). Üç boyutlu yazıcı teknolojilerinin karşılaştırmalı analizi. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 97-116. https://doi.org/10.30692/sisad.441648
42. Şeker, A., Diri, B. ve Balık, H. H. (2017). Derin öğrenme yöntemleri ve uygulamaları hakkında bir inceleme. Gazi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 3(3), 47–64.
43. Taşkın, N. (2024). Evaluation of the Curriculums of Information and Records Management Departments in Turkey in Terms of Digitalisation and Digital Restoration. S. Stancheva, B. Blazhev, R. Petkov and S. Blazheva (Yay. Haz.). E-collection of scientific papers from an international conference on “Modern practices and methods of digitalization, digital restoration & presentation of old photographs” içinde (ss. 209-226). Sofya: National High School of Polygraphy and Photography.
44. Tognetti, A. ve Carbonaro, N. (2019). Special issue on “Wearable Technologies”. N. Carbonaro ve A. Tognetti (Yay. Haz.). Wearable Technologies içinde (ss. 1-3). MDPI. https://doi.org/10.3390/books978-3-03897-514-4
45. Torun, O. (2018). Halk kütüphanelerinde yenilikçi yaklaşımlar. H. Odabaş ve M. A. Akkaya (Yay. Haz.). Halk Kütüphaneleri Geçmişten Geleceğe Yönelimler ve Yeni Roller içinde (s. 223-260). Hiperyayın.
46. Türk, F. ve Lüy, M. (2021). Embedded systems and application areas in engineering. International Journal of Engineering Research and Development, 13(3), 256-265. https://doi.org/10.29137/umagd.1053602
47. Uladi, A. İ. ve Arı, E. S. (2023). Büyük veri, büyük veri analizi ve uygulama alanları. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi, 9(1), 1-14.
48. Uslu, H. (2023). Dijital dönüşüm ve kamu hizmetleri yönetimde yenilikçi yaklaşımlar ve zorluklar. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 9(3), 15-31. https://doi.org/10.25272/icps.1354693
49. Xu, L. D., Xu, E. L., ve Li, L. (2018). Industry 4.0: State of the art and future trends. International Journal of Production Research, 56(8), 2941-2962. https://doi.org/10.1080/00207543.2018.1444806
50. Yavuz, S. ve Deveci, M. (2015). İstatiksel normalizasyon tekniklerinin yapay sinir ağın performansına etkisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (40), 167-187.
51. Zan, B. U. ve Altay, A. (2022). Industry 4.0 conceptual awareness of university students: The case of information and records management department students. International Journal of Digital Literacy and Digital Competence, 13(1), 1–18.