İlliberalleşen Demokrasilerde Siyasal Katılımın Önündeki Güçlükler

Yıl 2025, Sayı: 120, 257 - 276, 25.12.2025

Veysel Erol , Eray Acar

https://doi.org/10.36484/liberal.1530475

https://izlik.org/JA65KF23BW

Öz

İlliberal demokrasiler kavramı özellikle Doğu Avrupa’nın komünizm sonrası seçimli demokrasilerinde, Asya, Afrika ve Latin Amerika’nın çok partili rejimleri ve hatta bazı kaynaklarda Türkiye’nin siyasî rejimini nitelendirmek için kullanılmaktadır. İlliberal demokrasilerde parlamentonun yetkileri ve gücü sınırlandırılmış, genellikle başkanlık veya yürütme erkinin kararnameleri ile devlet aygıtı çalışır hale gelmiştir. Bu durum elbette güçler ayrılığına dayanan ve fikir, toplantı, din ve mülkiyet (zenginleşme) gibi özgürlükleri garanti etmeyi amaçlayan liberal demokrasiden uzaklaşma anlamına gelmektedir. Kısacası demokrasilerin sayısının artması veya ideal yönetim biçimi olarak kabul görmesi liberalizmin de aynı derecede güçlendiği anlamına gelmemektedir. “Batılı” olarak ünlenen mevcut liberal demokrasiler de giderek popülizm tehdidi yanında demokrasinin uzlaşmacı, çoğunlukçu ve popülist taraflarını beğenmeyen kuramcılarca sermaye birikimini ve zenginleşmeyi şiar edinen ve kapitalizmin koruyucu kılıfı olan bir rejim biçimi olarak görülmektedir. Bu makale illiberal demokrasilerde siyasal katılım sorununu ele almakta ve siyasal katılım eksikliğinin ne ölçüde illiberalleşmeden ve ne ölçüde diğer sosyo-politik etmenlerden örneğin mevcut liberal demokrasilerin siyasal katılım açısından kurumsal zayıflığından veya yeterince olgunlaşmamasından kaynaklandığını sorgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Demokrasi , Liberal Demokrasi , İlliberal Demokrasi , Çoğulcu Demokrasi , Siyasal Katılım

Challenges to Political Participation in Illiberalized Democracies

https://izlik.org/JA65KF23BW

Öz

The concept of illiberal democracies is particularly relevant to post-communist electoral democracies in Eastern Europe, multi-party regimes in Asia, Africa and Latin America, and even referred to Turkey’s political regime in some resources. In illiberal democracies, the powers and authority of the parliament are limited, and the state apparatus is usually put into operation by the decrees of the presidential or executive authority. This, of course, means a move away from liberal democracy, which is based on the separation of powers and aims to guarantee freedom of ideas, assembly, religion and property (enrichment). In short, an increase in the number of democracies or their acceptance as the ideal form of government does not mean that liberalism has become stronger to the same extent. The current liberal democracies, which are known as “Western”, are also increasingly seen as a regime form that embraces capital accumulation and enrichment as a motto and is the protective sheath of capitalism by theorists who dislike the compromising, majoritarian and populist aspects of democracy, as well as the threat of populism. This article addresses the problem of political participation in illiberal democracies and questions to what extent the lack of political participation is due to illiberalism and to what extent it is due to other socio-political factors, such as the institutional weakness or underdevelopment of existing liberal democracies to allow political participation.

Anahtar Kelimeler

Democracy , Liberal Democracy , Illiberal Democracy , Pluralist Democracy , Political Participation

Kaynakça

• Acar, E. ve Becel, Y. (2021). Üniversite gençliğinin gönüllü siyasal katılımı: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi İİBF öğrencileri üzerine uygulamalı bir çalışma. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi, 2(1), 15-35.
• Almond, G. A. & Verba, S. (1980). The civic culture revisited: An analytic study (1. Edition). Boston: Little Brown.
• Aydın, A. (2019). Olumlu ve olumsuz manası ile siyasal katılım türlerinin incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 10(17), 2119-2138.
• Dahl, R. A. (1963). Modern political analysis. Englewood Cliffs, Prentice Hall, Inc.
• Dursun, D. (2004). Siyaset bilimi (2. baskı). Beta Yayınları.
• Electoral Democracies (2000). List of electoral democracies. Erişim Adresi: https://web.archive.org/web/20131016184935/http://www.fordemocracy.net/electoral.shtml.
• Erdoğan, M. (2001). Anayasal demokrasi (4. baskı). Siyasal Kitabevi.
• Erol, V. (2022). Doğrudan demokrasi uygulamasında köy dernekleri: Sorunlar ve çözüm önerileri. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (10), 37-43.
• Freedom House (2025). Freedom in the World 2025. https://report/freedom-world/2025/uphill-battle-to -safeguard-rights. Erişim Tarihi: 08/04/2025.
• Holden, B. (2007). Liberal demokrasiyi anlamak (çev. Hüseyin Bal). Liberte Yayınları.
• Karadağ, A. (2014). Siyasal ideolojiler. Önder Kutlu (Ed.). Siyaset bilimine giriş içinde. (s. 137-168) Lisans Yayıncılık.
• Milbrath, L. W. & Goel, M. L. (1977). Political participation; how and why do people, get involved in politics ?. Rand Mc Nally College Publishing Company.
• Morlino, L. (2008). Hybrid regimes or regimes in transition?, FRIDE, Working Paper 70, 1-18.
• Öztekin, A. (2003). Siyaset bilimine giriş (4. baskı). Siyasal Kitabevi.
• Sambur, B. (2011). Din özgürlüğü, çoğulculuk ve liberal demokrasi. Liberal Düşünce Dergisi, (63), 7-14.
• Sartori, G. (1996). Demokrasi teorisine geri dönüş (çev. Tuncer Karamustafaoğlu ve Mehmet Turhan). Yetkin Yayınları.
• Saward, M. (2001). Reconstructing democracy: Current thinking and new directions. Government and Opposition, 36(4), 559-581.
• Schmidt, M. G. (2001). Demokrasi kuramlarına giriş (çev. M. Emin Köktaş). Vadi Yayınları.
• Seyaz, A. (2018). Bir melez rejim örneği olarak rekabetçi otoriteryanizm. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(3), 190-204.
• Smooha, S. (2002). Types of democracy and modes of confl ict management in ethnically divided societies. Nations and Nationalism, 8(4), 423-431.
• Tekin, F. (2022). Demokratik gerilemeye ilişkin yaklaşımlar ve gerilemenin sonuçları. Anadolu Strateji Dergisi, 4(1), 53-67.
• Tunç, H. (2008). Demokrasi türleri ve müzakereci demokrasi kavramı. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, XII (1-2), 1113-1132.
• Wilson, N.G. (2006). Encyclopedia of ancient Greece (1. Edition). New York: Routledge.
• Yalçınkaya, B. Ve Göngen M. A. (2020). Tekilden Çoğula El Değiştiren Diktatörlük: İlliberal Demokrasi. Akademik Hassasiyetler, 7(14), 268-289.
• Yavuz, B. (2009). Çoğulcu demokrasi anlayışı ve insan hakları. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 13(1), 283-302.
• Yayla, A. (2002). Liberalizm (4. baskı). Liberte Yayınları.
• Zakaria, F. (1997). The rise of illiberal democracy. Foreign Affairs, 76(6), 22-43.
• Zakaria, F. (1999). İlliberal demokrasinin yükselişi (çev. Atilla Yayla). Sosyal ve siyasal teori (seçme yazılar) içinde (s. 47-55). Siyasal Kitabevi.